ادبی-فرهنگی-مذهبی
ادبی-فرهنگی-مذهبی 
قالب وبلاگ
نويسندگان

هر که شد از سر اخلاص عزادار حسین

نام او ثبت نمایند به طومار حسین

اى خوش آن پاک سرشتى که غم خود بنهاد

شد در این عمر پریشاندل و غمخوار حسین

اى خوش آنکس که حسینى شد و از روى خلوص

پیروى کرد زاندیشه و افکار حسین

گر بخوبان جنان فخر فروشند رواست

روز محشر همه یاران و فادار حسین

یارب این منصب شاهانه زما باز مگیر

تا که پیوسته بمانیم عزادار حسین

گر چه هستیم گنه کار خدایا مگذار

در قیامت دل ما حسرت دیدار حسین

 

سیمای‌ امام‌حسین‌(ع) و عاشورا در اندیشة‌دانشوران‌ غیر مسلمان‌

 

مقدمه

قیام‌ امام‌ حسین‌ علیه‌ حکومت‌ سلطنتی‌ ـ استبدادی‌ِ یزید بن‌ معاویة‌ بن‌ابوسفیان‌، در سال‌ 61 هجری‌ و تأثیر آن‌ در جهان‌ اسلام‌ را مورخان‌ و مقتل‌ نویسان‌ چون‌ابی‌ مخنف‌ در مقتل‌ الحسین‌، ابوالفرج‌ اصفهانی‌ در مقاتل‌ الطالبیین‌، شیخ‌ عباس‌ قمی‌ درنفس‌ المهموم‌ ، محمد باقر مجلسی‌ در بحار الانوار، ابن‌ طاوس‌ در لهوف‌، سید شرف‌الدین‌ عاملی‌ در مجالس‌ المفاخره‌، شیخ‌ مفید در ارشاد، شیخ‌ صدوق‌ در امالی‌، ابو المؤیدخوارزمی‌ در مقتل‌ خوارزمی‌، ابن‌ شهر آشوب‌ در مناقب‌ آل‌ ابی‌ طالب‌، عبدالله بحرانی‌اصفهانی‌ در مقاتل‌ عوالم‌، ملاآقا دربندی‌ در اکسیر العبادات‌ فی‌ الاسرار الشهادت‌، سیدعبد الرزاق‌ مقرم‌ در مقتل‌ الحسین‌، اربلی‌ در کشف‌ الغمه‌، سید محسن‌ الامین‌ در اعیان‌الشیعه‌، ابن‌ اعثم‌ کوفی‌ در الفتوح‌، باقر شریف‌ القریشی‌ در حیاة‌ الامام‌ الحسین‌ بن‌ علی‌،احمد ابن‌ یعقوب‌ در تاریخ‌ یعقوبی‌، ابوحنیفه‌ دینوری‌ در اخبارالطوال‌، مسعودی‌ در مروج‌الذهب‌، ابن‌ اثیر در الکامل‌ فی‌ تاریخ‌، بلاذری‌ در انساب‌ و الاشراف‌، محمدابن‌ جریرطبری‌ در تاریخ‌ الامم‌ و الملوک‌، ابوعلی‌ مسکویه‌ الرازی‌ در تجارب‌ الامم‌، مولا حسین‌واعظ‌ کاشفی‌ سبزواری‌ در روضة‌ الشهداء و ابن‌ خلدون‌ در العبر و ده‌ها نویسنده‌ (مورخ‌) ومقتل‌ نویس‌ آورده‌اند که‌ همه‌ مسلمان‌ هستند.

تأثیر قیام‌ سرور آزادگان‌ جهان‌ به‌ قدری‌ ژرف‌ و گسترده‌ است‌ که‌ گذشت‌ زمان‌ نه‌تنها آن‌ را به‌ بایگانی‌ تاریخ‌ نسپرده‌، بلکه‌ با گذشت‌ زمان‌، نویسندگان‌، وپویندگان‌ راه‌حقیقت‌ بیشتر به‌ عظمت‌ آن‌ پی‌ برده‌ و تأثیر آن‌ قیام‌ را حتی‌ در خارج‌ از جهان‌ اسلام‌ موردتوجه‌ قرار داده‌اند . از شگفتی‌های‌ قیام‌ حضرت‌ حسین‌ (ع) که‌ هر چقدر از سال‌ 61هجری‌ قمری‌ ، سال‌ قیام‌ امام‌ بیشتر فاصله‌ می‌گیریم‌، مردم‌ از هر عقیده‌ و مسلک‌ بیشتربه‌ ابعاد عظمت‌ و تأثیر قیام‌ پی‌ می‌برند و بر دوستداران‌ امام‌ و اهل‌ بیت‌  اضافه‌می‌گردد و از جان‌ و دل‌ می‌گویند.

 

در این‌ مقاله‌ بر آن‌ شدیم‌ که‌ نظرات‌ اندیشمندان‌ِ غیر مسلمان‌ را در مورد امام‌ حسین‌ وعاشورا بیان‌ کنیم‌.

خوشتر آن‌ باشد که‌ سرّ دلبران      ‌گفته‌ آید در حدیث‌ دیگران‌

1ـ مهاتما گاندی‌

گاندی‌ معمارِ استقلال‌ هند و رهبر ملی‌ مردم‌ این‌ کشور، برای‌ آزادی‌ هندوستان‌ ازسلطة‌ انگلیس‌، هستة‌ مرکزی‌ قوی‌ یک‌ تشکیلات‌ سیاسی‌ را پایه‌ ریزی‌ نمود و حزب‌کنگره‌ را رهبری‌ نمود و با تمرد از قوانین‌، عدم‌ تقبل‌ پست‌های‌ دولتی‌، عدم‌ همکاری‌ بامأموران‌ انگلیسی‌ و تحریم‌ اجناس‌ بریتانیایی‌، یعنی‌ با اصل‌ «مقاومت‌ منفی‌» باسلطة‌انگلیس‌ مبارزه‌ نمود و روح‌ آزادی‌ و بازگشت‌ به‌ هویت‌ و سنت‌های‌ اصیل‌ هندی‌ را احیاءکرد. در آخرین‌ بار که‌ دولت‌ انگلیس‌ در سال‌ 1942 میلادی‌ او را بازداشت‌ کرده‌ گاندی‌هنگام‌ توقیف‌، فریاد «یا مرگ‌ یا استقلال‌» را سر داد.

وقتی‌ حر به‌ امام‌ حسین‌ گفت‌: اگر جنگ‌ کنی‌ کشته‌ خواهی‌ شد. امام‌ فرمود: مرا از مرگ‌ می‌ترسانی‌؟ که‌ برادر اویسی‌ ما گفته‌ است‌: من‌ حتماًمی‌روم‌و جوانمرد را از مرگ‌، ننگ‌ و عاری‌ نیست‌. اگر عملش‌ برای‌ حق‌ باشد... و با بذل‌ جان‌ خودبا مردمان‌ ونیکوکار مواسات‌ کند و از مردم‌ مطرود و ملعون‌ جدا شود... این‌ خواری‌ برای‌ توبس‌ است‌ که‌ زنده‌ بمانی‌ و مورد ظلم‌ و تجاوز قرارگیری‌ و نتوانی‌ از حق‌ خود دفاع‌ کنی‌،چقدر مرگ‌ در راه‌ وصول‌ به‌ عزت‌ و احیای‌ حق‌ سبک‌ و راحت‌ است‌ . مرگ‌ در راه‌ حق‌ وعزت‌، زندگانی‌ جاوید است‌ و زندگانی‌ با ذلت‌، حیاتی‌ جزء مرگ‌ نیست‌... . مرحبا و آفرین‌به‌ کشته‌ شدن‌ در راه‌ خدا و لیکن‌ شما توانایی‌ به‌ نابودی‌ مجد و عظمت‌ مرا ندارید ، پس‌ دراین‌ صورت‌ مرا باکی‌ از مرگ‌ نیست‌ «موت‌ فی‌ عز خیر من‌ حیاة‌ فی‌ ذل‌» گاندی‌ در تفحص‌ زندگانی‌ امام‌ حسین‌ و علت‌ جاودانگی‌ و پایداری‌ آن‌ به‌ یک‌مسأله‌ مهم‌ رسیده‌ و همانا درسی‌ از سرور آزادگان‌ اخذ نموده‌ و آن‌ را برای‌ استقلال‌ هند به‌کار بسته‌ است‌، یعنی‌ او به‌ پیروی‌ از امام‌، به‌ مردم‌ هند که‌ طرفدار استقلال‌ هند بودنداعلام‌ نمود مرگ‌ را به‌ بازی‌ و مسخره‌ بگیرید و نترسید.

«من‌ برای‌ مردم‌ هند چیز تازه‌ نیاوردم‌ ، فقط‌ نتیجه‌ای‌ را که‌ از مطالب‌ و تحقیقاتم‌ دربارة‌ تاریخ‌ زندگی‌ قهرمان‌ کربلا به‌ دست‌ آورده‌ بودم‌ ، ارمغان‌ ملت‌ هند کردم‌. اگربخواهیم‌ هند را نجات‌ دهیم‌ واجب‌ است‌ همان‌ راهی‌ را بپیماییم‌ که‌ حسین‌ بن‌ علی‌پیمود... .»

2ـ پورشو تاملاس‌ توندون‌ (هندو)

تاملاس‌ که‌ زمانی‌ رئیس‌ کنگرة‌ ملی‌ هندوستان‌ بود، معتقد است‌ که‌ با بزرگداشت‌قیام‌ و خاطرة‌ شهیدان‌ کربلا همیشه‌ روح‌ معنویت‌، آزاد زیستی‌، بزرگواری‌، فداکاری‌ وایثاردر جامعه‌ خواهد جوشید و جامعه‌ از فقر فرهنگی‌ به‌ غنای‌ فرهنگی‌ و اعتلا خواهد رسید وهمیشه‌ سرزنده‌ و در مسیر حیات‌ معقول‌ پیش‌ خواهد رفت‌.

زیرا در یاد بودها، بزرگداشت‌ها، روح‌ حماسی‌، آزادی‌ خواهی‌، جوانمردی‌، ایثار، حق‌خواهی‌، هویت‌ مذهبی‌ و ملی‌، تقویت‌ خواهد شد.

«من‌ اهمیت‌ بر پاداشتن‌ این‌ خاطرة‌ بزرگ‌ تاریخی‌ را می‌دانم‌. این‌ فداکاری‌های‌عالی‌ از قبیل‌ شهادت‌ امام‌ حسین‌، سطح‌ فکر بشریت‌ را ارتقا بخشیده‌ است‌ و خاطرة‌ آن‌شایسته‌ است‌ همیشه‌ باقی‌ بماند و یادآوری‌ شود.»

3ـ جواهر لعل‌ نهرو

شهادت‌ امام‌ حسین‌ و خانواده‌اش‌ را فاجعه‌ای‌ ذکر کرده‌ است‌ که‌ هر سال‌ در ماه‌محرم‌ از طرف‌ مسلمانان‌ و مخصوصاًشیعیان‌ تجدید می‌گردد و به‌ خاطر آن‌ سوگواری‌ برپامی‌شود.

4ـ ساور جینی‌ ناید

این‌ شاعر هندی‌، عزاداری‌ عزاداران‌ِ حسینی‌ را هر سال‌ موجب‌ زنده‌ نگهداشتن‌واقعة‌ جانسوز کربلا می‌داند و قیام‌ حسینی‌ را استوار نمودن‌ دین‌ بزرگ‌ حضرت‌ محمد (ص)ذکر می‌کند که‌ امام‌ حسین‌ عشق‌ نهایی‌ خود را به‌ خدا با شهادتش‌ ثابت‌ نمود.

«شب‌ شهادت‌ حسین‌ مریدانش‌ با پیراهن‌های‌ سیاه‌، و پای‌ برهنه‌، با چشمان‌اشکبار به‌ یاد واقعة‌ جانسوز... داستان‌ کهن‌ مکرر و دردناک‌ را بیان‌ می‌نمایند که‌ مریدانت‌سراپا اندوه‌ می‌گویند: حسین‌...ای‌ حسین‌. چرا هزاران‌ هزار دوست‌ تو این‌ طور اشک‌می‌ریزند؟ ای‌ مقدس‌ عالی‌ مقام‌، آیا این‌ها برای‌ فداکاری‌ بی‌ نظیر تو نیست‌؟ زیرا که‌پرچم‌ دین‌ بزرگ‌ پیامبر (محمد (ص)) را برافراشتی‌ و در مقابل‌ شگفتی‌ جهانیان‌، عشق‌عجیب‌ خود را به‌ خدا ثابت‌ نمودی‌.»

در مورد واقعة‌ جانسوز کربلا، امام‌ حسین‌ مکرر آنچه‌ راکه‌ پیامبر (ص) و علی‌ (ع) وامام‌ حسن‌ (ع) گفته‌ بودند می‌دانست‌. در مسافرتی‌ که‌ پیامبر داشت‌، وقتی‌ پیامبر به‌ کربلارسید، فرمود:

«جبرئیل‌ مرا خبر می‌دهد از زمینی‌ که‌ کنار فرات‌ واقع‌ است‌ و آن‌ را کربلامی‌گویند... و من‌ اکنون‌ قتلگاه‌ و محل‌ قبر او را می‌ بینم‌».

حتی‌ امام‌ حسن‌ (ع) به‌ امام‌ حسین‌ (ع) فرموده‌ بود که‌ «لا یوم‌ کیومک‌ یااباعبدالله» هیچ‌ روزی‌ مانند روز تو (عاشورا) نخواهد بود.

5ـ رابرت‌ ویر

رابرت‌ ویر با شش‌ محقق‌ دیگر کتاب‌ جهان‌ مذهبی‌ را در دو جلد نگاشته‌اند. دراین‌ کتاب‌ شهادت‌ امام‌ حسین‌ (ع) حادثة‌ غم‌انگیز صدر اسلام‌ آمده‌ است‌ و علت‌ آن‌ راعدم‌ پذیرفتن‌ یزید به‌ عنوان‌ رهبر جهان‌ اسلام‌ از طرف‌ امام‌ حسین‌ (ع) ثبت‌ کرده‌اند.عدم‌ بیعت‌ امام‌ حسین‌ با یزید موجب‌ شد که‌ یزید برای‌ خاموش‌ نمودن‌ هر نوع‌ اعتراض‌ ومخالفتی‌ نیروهای‌ خویش‌ را اعزام‌ نماید که‌ نتایج‌ زیر حاصل‌ شد:

1ـ امام‌ حسین‌ و کلیه‌ اعضای‌ خانواده‌ و تنی‌ از یارانش‌ در محلی‌ به‌ نام‌ کربلا درعراق‌ قتل‌ عام‌ شدند؛

2ـ جامعة‌ اسلامی‌ با شوک‌ مواجه‌ شد؛

3ـ مخالفت‌ با بنی‌ امیه‌ تشدید شد؛

4ـ پس‌ از شهادت‌ امام‌ حسین‌ (ع) حمایت‌ از ائمه‌ (ع) تشدید شد.

6ـ واشنگتن‌ ـ ایرونیک‌

این‌ مورخ‌ آمریکایی‌، معتقد است‌ که‌ امام‌ حسین‌ مسئول‌ بود. او پیشوایی‌ امت‌اسلام‌ را به‌ عهده‌ داشت‌ وامام‌ جامعة‌ خویش‌ بود و امام‌ِ نور را شایسته‌ نبود که‌ خلافت‌ امام‌ِنار را بپذیرد . از این‌ رو فشارها وناراحتی‌ها را تحمل‌ نمود تا دین‌ اسلام‌ را از چنگال‌ بنی‌امیه‌ نجات‌ دهد.

یزید کسی‌ بود که‌ رغبت‌ فراوان‌ به‌ خوش‌ گذرانی‌ و شکار و شراب‌ و زن‌ و شعرداشت‌. حاصل‌ حکومت‌ او در مدت‌ سه‌ و نیم‌ سال‌ این‌ بود که‌ در سال‌ اول‌ حسین‌ بن‌علی‌(ع) را به‌ قتل‌ رساند، در سال‌ دوم‌ مدینه‌ را سه‌ روز تمام‌ چپاول‌ کرد و به‌ دست‌ یغماسپرد و در سال‌ سوم‌ کعبه‌ را مورد تاخت‌ و تاز قرار داد. واقعة‌ جان‌گداز عاشورا چنان‌ ناگوار وهولناک‌ است‌ که‌ مورخانی‌ نظیر محمد بن‌ علی‌ بن‌ طباطبا معروف‌ به‌ ابن‌ طقطقی‌ ، آن‌ را

مشهورترین‌ مصیبت‌ها دانسته‌ و از شدت‌ غم‌ و اندوه‌ نتوانسته‌ است‌ در این‌ مورد بیشترحوادث‌ را مورد بررسی‌ قرار دهد.

«کشته‌ شدن‌ حسین‌ سرگذشتی‌ است‌ که‌ به‌ علت‌ ناگواری‌ و هولناکی‌ آن‌ دوست‌ندارم‌ سخن‌ را درباره‌اش‌ طولانی‌ کنم‌، زیرا در اسلام‌ کاری‌ زشت‌تر از آن‌ به‌ وقوع‌ نپیوسته‌است‌. اگر چه‌ کشته‌ شدن‌ امیرالمؤمنین‌ (ع) مصیبت‌ بسیار بزرگی‌ به‌ شمار می‌آمد، لیکن‌سرگذشت‌ حسین‌ (ع) چندان‌ کشتار فجیع‌ و مثله‌ و اسارت‌ در بر داشت‌ که‌ از شنیدن‌ آن‌بدن‌ انسان‌ به‌ لرزه‌ می‌افتد... زیرا که‌ از مشهورترین‌ مصیبت‌ها است‌...».

ایرونیک‌ روح‌ این‌ قیام‌ را جاودانه‌ و فناناپذیر و نمونه‌ شجاعت‌ دانسته‌ و نوشته‌است‌، «برای‌ امام‌ حسین‌ ممکن‌ بود که‌ زندگانی‌ خود را با تسلیم‌ شدن‌ به‌ ارادة‌ یزید نجات‌بخشد، لیکن‌ مسئولیت‌ پیشوا و نهضت‌ بخش‌ اسلام‌ اجازه‌ نمی‌داد که‌ او یزید را به‌ عنوان‌خلیفه‌ بشناسد. او به‌ زودی‌ خود را برای‌ قبول‌ هر ناراحتی‌ و فشار به‌ منظور رها ساختن‌اسلام‌ از چنگال‌ بنی‌ امیه‌ آماده‌ ساخت‌ در زیر آفتاب‌ سوزان‌ خشک‌ و در روی‌ ریگ‌های‌تفتیده‌ عربستان‌ روح‌ حسین‌ فناناپذیر برپاست‌. ای‌ پهلوان‌ و ای‌ نمونه‌ شجاعت‌ و ای‌شهسوار من‌ حسین‌.»

7ـ ماربین‌ آلمانی‌

ماربین‌ حضرت‌ حسین‌ (ع) را شخصیت‌ سیاسی‌، مذهبی‌ استثنائی‌ در چهارده‌قرن‌ اخیر دانسته‌، و علت‌ جاودانگی‌ قیام‌ حسین‌ را مبارزه‌ با ظلم‌ و ستم‌ و جور بنی‌ امیه‌، که‌غاصب‌ حکومت‌ بودند، ذکر کرده‌ است‌. ماربین‌ با تجزیه‌ و تحلیل‌ قیام‌ عاشورا، ریشة‌نهضت‌های‌ عظیم‌ اسلامی‌ را تا امروز در شهادت‌ امام‌ حسین‌ و یاران‌ با وفای‌ او دانسته‌است‌ که‌ تن‌ به‌ بیعت‌ با یزید را نه‌ تنها نپذیرفتند که‌ زندگی‌ در حکومت‌ یزید را ذلت‌ وخواری‌ می‌دانستند و از این‌ رو برای‌ رسیدن‌ به‌ مقصود عالی‌شان‌، خود گذشتگی‌ و شهادت‌را انتخاب‌ کردند.

«...حسین‌ تنها کسی‌ است‌ که‌ در چهارده‌ قرن‌ پیش‌ در برابر حکومت‌ جور و ظلم‌ قدعلم‌ کرد...او اول‌ شخص‌ سیاسیتمداری‌ بود که‌ تا به‌ امروز احدی‌ چنین‌ سیاست‌ مؤثری‌اختیار ننموده‌ است‌ حسین‌ (ع) به‌ شعار همیشگی‌ خود می‌گفت‌ من‌ در راه‌ حق‌ حقیقت‌کشته‌ می‌شوم‌ و دست‌ بنا حق‌ نخواهم‌ داد...حسین‌ (ع) دید حرکات‌ بنی‌ امیه‌ که‌ سلطنت‌مطلقه‌ داشتند و دستورات‌ اسلام‌ را پایمال‌ می‌کردند نزدیک‌ است‌ پایه‌های‌ استوار ومستحکم‌ اسلام‌ را در هم‌ ریزد و اگر بیش‌ از این‌ مسامحه‌ کند نام‌ و نشانی‌ از اسلام‌ ومسلمانی‌ باقی‌ نخواهد ماند تصمیم‌ گرفت‌ در برابر حکومت‌ جور و ظلم‌ قد علم‌ کند... این‌سرباز رشید عالم‌ اسلام‌ به‌ مردم‌ دنیا نشان‌ داد که‌ ظلم‌ و بیداد و ستمگری‌ پایدار نیست‌ وبنای‌ ستم‌ هر جند ظاهراًعظیم‌ و استوار باشد در برابر حق‌ و حقیقت‌ چون‌ پرکاهی‌ بر بادخواهد رفت‌، مشروط‌ بر اینکه‌ مردمی‌ حق‌ طلب‌ و حق‌ پرست‌ برای‌ احیای‌ حقیقت‌ قیام‌کنند و با مبارزة‌ فداکارانه‌ خود دست‌ از جان‌ بشویند و بطلان‌ ظلم‌ و جور و حقانیت‌ دین‌ واخلاق‌ را با خون‌ خود بر صفحه‌ تاریخ‌ گیتی‌ ثبت‌ کنند... .

حسین‌ (ع) با قربانی‌ کردن‌ عزیزترین‌ افراد خود و با اثبات‌ مظلومیت‌ و حقانیت‌خود به‌ دنیا درس‌ فداکاری‌ و جانبازی‌ آموخت‌ و نام‌ اسلام‌ و اسلامیان‌ را در تاریخ‌ ثبت‌ و درعالم‌ بلند آوازه‌ ساخت‌. اگر چنین‌ حادثة‌ جانگدازی‌ پیش‌ نیامده‌ بود قطعاًاسلام‌ واسلامیان‌ محو و نابود می‌گردیدند... .

حسین‌ به‌ یارانش‌ گفت‌: من‌ ننگ‌ دارم‌ که‌ پسر معاویه‌ شراب‌ می‌خورد و اشعارهوس‌ آلود می‌سازد...من‌ باید قیام‌ کنم‌ اگر شما از این‌ راه‌ پر خطر می‌ترسیدفوراًبرگردید...ولی‌ یارانش‌ کشته‌ شدن‌ و فداکاری‌ را بر زندگی‌ ترجیح‌ دادند...

هدف‌ و ایده‌ آل‌ حسین‌، جلوگیری‌ از ظلم‌ و ستم‌ بود و این‌ همه‌ قوت‌ قلب‌ و از خودگذشتگی‌ را در راه‌ مقصود عالی‌ خویش‌ به‌ خرج‌ داده‌ است‌ حتی‌ در آخرین‌ دقایق‌ زندگی‌

طفل‌ شیرخوار خود را قربانی‌ حق‌ و حقانیت‌ نمود و با این‌ عمل‌ اندیشه‌ فلاسفه‌ و بزرگان‌عالم‌ را متحیر ساخت‌... حسین‌ (ع) مدتها بود که‌ خود را آمادة‌ پیکار کرد و در انتظار چنین‌روزی‌ دقیقه‌ شماری‌ می‌کرد و می‌دانست‌ که‌ زنده‌ ماندن‌ نام‌ جاویدان‌ اسلام‌ و قرآن‌مستلزم‌ این‌ است‌ که‌ او را شهید کنند... با شهادت‌ حسین‌، زن‌ و فرزندان‌ او را اسیر کردند وآن‌ وقایع‌ دردانگیز پیش‌ آمد یک‌ مرتبه‌ قبایح‌ و فجایع‌ اعمال‌ بنی‌ امیه‌ ظاهر شد و یک‌مرتبه‌ جنبش‌ و نهضت‌ عظیمی‌ در مسلمانان‌ پیدا و علیه‌ سلطنت‌ یزید و آل‌ امیه‌ قیام‌کردند و آنها را ظالم‌ و غاصب‌ نامیدند... نهضت‌های‌ عظیم‌ اسلامی‌ شروع‌ شد و دنباله‌ آن‌تا به‌ امروز امتداد یافت‌ روز به‌ روز واقعة‌ بزرگ‌ کربلا اهمیت‌ و درخشندگی‌ بیشتری‌ یافت‌در کمتر از یک‌ قرن‌ سلطنت‌ بنی‌ امیه‌ منهدم‌ شد و اگر در متن‌ کتب‌ تاریخی‌ نامی‌ از این‌قوم‌ ذکر شده‌ و تعقیب‌ آن‌ هزاران‌ نفرین‌ و ناسزا هم‌ نوشته‌ شده‌... .»

8- ژنرال‌ سرپرسی‌ سایکس‌

اوضاع‌ کوفه‌ را در زمانی‌ که‌ حضرت‌ امام‌ حسین‌ عازم‌ کوفه‌ بود و مسافری‌ از کوفه‌ به‌مکه‌ می‌رفت‌، به‌ امام‌ گفت‌:

دل‌های‌ مردم‌ کوفه‌ با تو هستند اما شمشیرهای‌ آن‌ها برخلاف‌ تو.

سرپرسی‌ به‌ مذاکرات‌ طولانی‌ حسین‌ (ع) با عمر بن‌ سعد توجه‌ نموده‌ و نتیجة‌ آن‌را چنان‌ اعلام‌ می‌کند که‌ امام‌ حسین‌ حاضر به‌ تسلیم‌ نشد و شجاعت‌ بی‌ نظیر بوجود آورد.

«یاران‌ حسینی‌ حاضر شدند که‌ برای‌ دفاع‌ از خود تا آخرین‌ دقیقه‌ حیات‌ با دشمن‌جنگ‌ کنند. در حقیقت‌ شجاعت‌ و دلاوری‌ که‌ این‌ عدة‌ قلیل‌ از خود نشان‌ دادند، به‌درجه‌ای‌ بوده‌ که‌ در تمام‌ این‌ قرون‌ متمادی‌ هر کس‌ آن‌ را شنید، بی‌ اختیار زبان‌ به‌تحسین‌ و آفرین‌ گشود».

9 - ادوارد براون‌ مستشرق‌ انگلیسی‌

او در مورد مصیبت‌ بزرگ‌ کربلا می‌گوید: «آیا قلبی‌ پیدا می‌شود که‌ وقتی‌ دربارة‌کربلا سخنی‌ به‌ گوش‌ می‌رسد ، مالا مال‌ حزن‌ و اندوه‌ نگردد؟ حتی‌ غیر مسلمانان‌ هم‌نمی‌توانند پاکی‌ روحی‌ را که‌ این‌ جنگ‌ اسلامی‌ در برداشت‌ انکار کنند.»

روز کربلا در دل‌ دوستداران‌ علی‌ و پیروان‌ تشیع‌، شعلة‌ تازه‌ و فروزان‌تری‌برافروخت‌ و ریخته‌ شدن‌ خون‌ نوادة‌ پیغمبر با وحشیانه‌ترین‌ نوع‌ و هزاران‌ شکنجه‌ وعذاب‌، خشم‌ و نفرت‌ زاید الوصفی‌ درمیان‌ پیروان‌ امام‌ پدید آورد که‌ در مصیبت‌ کربلادل‌ها سخت‌ به‌ درد آمد و از همان‌ وقت‌ این‌ روح‌ شهادت‌ و فداکاری‌ و حقیر شمردن‌ مرگ‌به‌ فعالیت‌ شیعیان‌ قدرت‌ دائم‌ التزایدی‌ بخشید... .

10ـ توماس‌ کارلایل‌ مورخ‌ انگلیسی‌

کارلیل‌ (کارلایل‌) درمورد ایمان‌ استوار و اعتقاد راسخ‌ قهرمان‌ کربلا می‌گوید:

«بهترین‌ درسی‌ که‌ از تراژدی‌ کربلا می‌گیریم‌ این‌ است‌ که‌ حسین‌ و یارانش‌ ایمان‌استوار به‌ خدا داشته‌اند آن‌ها با عمل‌ خود روشن‌ کردند که‌ تقوی‌ و برتری‌ عددی‌ در جایی‌که‌ حق‌ با باطل‌ روبرو می‌گردد اهمیتی‌ ندارد پیروزی‌ حسین‌ با وجود اقلیتی‌ که‌ داشت‌باعث‌ حیرت‌ و شگفتی‌ من‌ است‌».

11ـ جرجی‌ زیدان‌

جرج‌ زیدان‌ در مورد امام‌ حسین‌ کتاب‌ فاجعة‌ کربلا را تألیف‌ نموده‌ است‌. زیدان‌ دراین‌ کتاب‌ با مراجعه‌ به‌ کتب‌ معتبر و موثق‌، مختصری‌ از تاریخ‌ صدر اسلام‌ و حوادث‌عاشورا را تا ورود اسیران‌ کربلا به‌ شام‌ آورده‌ است‌ که‌ دراین‌ جا به‌ حضور اسیران‌ در برابریزید اشاره‌ می‌گردد:

«... منظرة‌ سر بریدة‌ حسین‌ (ع) همه‌ را متأثر و محزون‌ ساخت‌...وقتی‌ چشمان‌یزید بر سر بریده‌ افتاد سر تا پا بلرزید و دانست‌ چه‌ عمل‌ بزرگ‌ و فجیعی‌ را مرتکب‌ شده‌است‌...»

عجیب‌ است‌ که‌ یزید به‌ حضرت‌ زینب‌3 گفت‌: پدر و برادرت‌ (علی‌ و حسین‌) ازدین‌ خارج‌ شدند.

زینب‌ گفت‌: تو و پدر و جدت‌ به‌ دین‌ خدا و دین‌ پدر و برادر و جدم‌ داخل‌ شدید.

مضمون‌ نامة‌ عبیدالله بن‌ زیاد به‌ عمربن‌ سعد که‌ شمر فرستاد، چنین‌ است‌:

«من‌ ترا به‌ طرف‌ حسین‌ نفرستادم‌ که‌ با او به‌ ملایمت‌ و خوشی‌ رفتار کنی‌ و به‌ اوامان‌ دهی‌... اگر تسلیم‌ شدند پیش‌ من‌ بفرست‌ وگرنه‌ با آن‌ها بجنگ‌ و همگی‌ را به‌ قتل‌برسان‌، زیرا مستحق‌ کشته‌ شدن‌ می‌باشند...اسب‌ها را از روی‌ نعش‌ آن‌ها بگذرانند اگراوامر ما را اجرا کنی‌ پاداشی‌ خوبی‌ به‌ تو خواهم‌ داد و گرنه‌ از کار کناره‌گیری‌ کن‌، شمر بن‌ذی‌ الجوشن‌ فرماندهی‌ کل‌ را به‌ عهده‌ خواهد گرفت‌...»

12ـ نیکلسون‌

نیکلسون‌ می‌گوید: «بنی‌ امیه‌ طغیان‌گر بودند و قوانین‌ اسلامی‌ را نادیده‌ انگاشتند.مسلمین‌ را خوار نمودند وصاحبان‌ اصلی‌ حکومت‌ راکشتند. بنابراین‌، تاریخ‌ از روی‌ انصاف‌حکم‌ می‌کند که‌ خون‌ حسین‌ (ع) به‌ گردن‌ بنی‌ امیه‌ است‌.»

نیکلسون‌ در جایی‌ دیگر حادثة‌ کربلا را موجب‌ اتحاد می‌داند و تأثیر آن‌ را در ایران‌ذکر می‌کند.

«حادثه‌ کربلا مایة‌ پشیمانی‌ و تأسف‌ امویان‌ شد زیرا این‌ واقعه‌ شیعیان‌ را متحدکرد و برای‌ انتقام‌ حسین‌ هم‌ صدا شدند و صدای‌ آن‌ها در همه‌ جا و مخصوصاً نزد ایرانیان‌که‌ می‌خواستند از نفوذ عرب‌ آزاد شوند ، انعکاس‌ یافت‌.»

13 ـ فرانسیسکو ـ گابریلی‌

استاد دانشگاه‌ رم‌ معتقد است‌ که‌ قیام‌ حسین‌ موجب‌ گسترش‌ شیعه‌ در ایران‌،عراق‌ و آفریقا شد و امام‌ جزییات‌ حوادث‌ عاشورا را می‌دانست‌:

«حسین‌ (ع) در حال‌ عادی‌ از سرنوشت‌ خود اطلاع‌ نداشت‌ اما همین‌ که‌ در صددمی‌آمد به‌ سرنوشت‌ خود فکر کند تمام‌ وقایع‌ سرزمین‌ کربلا را نه‌ فقط‌ بطور کلی‌ بلکه‌ به‌طور جزیی‌ می‌دید...انعقاد مجالس‌ تذکر برای‌ حسین‌ (ع) از طرف‌ شیعیان‌ در قرن‌ چهارم‌هجری‌ متداول‌ شد در این‌ قرن‌ طوری‌ مذهب‌ شیعه‌ وسعت‌ بهم‌ رسانید که‌ نه‌ فقط‌ درایران‌ و عراق‌ توسعه‌ یافت‌ بلکه‌ تا آفریقای‌ شرقی‌ هم‌ رفت‌ و ایرانیانی‌ که‌ از ایران‌ به‌آفریقای‌ شرقی‌ مهاجرت‌ کردند آن‌ مذهب‌ را با خود بردند و مساجدی‌ در سرزمین‌ سومالی‌و کنیا ساخته‌ شد... مذهب‌ شیعه‌ دوازده‌ امامی‌ در قرن‌ چهارم‌ تا قاره‌ آفریقا و تا ماداگاسکاررفت‌... .»

گابریلی‌، سلطه‌ آل‌ بویه‌ و توسعه‌ شیعه‌ را نتیجه‌ تبلیغات‌ و بزرگداشت‌ روز دهم‌محرم‌ سال‌ (61) عاشورا ذکر نموده‌ است‌.

14- گیبون‌

گیبون‌ مورخ‌ انگلیسی‌ معتقد است‌ اگر کسی‌ حسین‌ را نشناسد اما حوادث‌ عاشورا رامطالعه‌ کند، هر چند سنگدل‌ هم‌ باشد یک‌ نوع‌ محبت‌ و مهربانی‌ در دلش‌ به‌ حسین‌ (ع)احساس‌ خواهد کرد.

«با آنکه‌ مدتی‌ از واقعة‌ کربلا گذشته‌ و ما هم‌ با صاحب‌ واقعه‌ هم‌ وطن‌ نیستیم‌، مع‌ذلک‌ مشقّات‌ و مشکلاتی‌ را که‌ حضرت‌ حسین‌ (ع) تحمل‌ نموده‌ ، احساسات‌ سنگ‌دل‌ترین‌ خواننده‌ را بر می‌انگیزد . چندان‌ که‌ یک‌ نوع‌ عطوفت‌ و مهربانی‌ نسبت‌ به‌ آن‌حضرت‌ در خود می‌یابد.»

15- سرویلیام‌ مویر

مویر می‌نویسد: «فاجعه‌ کربلا نه‌ تنها مقدرات‌ خلافت‌، بلکه‌ مقدرات‌ ممالک‌اسلامی‌ را تعیین‌ کرد. کیست‌ که‌ آن‌ عزاداری‌ پرشور و هیجان‌ را ببیند و بداند که‌ هر سال‌مسلمین‌ کلیه‌ کشورهای‌ جهان‌ چگونه‌ از شام‌ تا بامداد به‌ سینه‌ (عزاداری‌) می‌کوبند و باآهنگ‌ موزون‌ و محزون‌ خود بی‌ آنکه‌ خسته‌ شوند، مجنون‌ وار فریاد می‌زنند: حسین‌،حسین‌، حسین‌، و حربه برنده‌ و شمشیر دو دمی‌ را که‌ سلسله‌ بنی‌ امیه‌ بدست‌ دشمنان‌ خودداده‌ است‌ ، تشخیص‌ ندهد.»

16ـ چارلز دیکنس‌

این‌ نویسندة‌ انگلیسی‌ در قیام‌ عاشورا هیچ‌ گونه‌ خواست‌ مادی‌ را دخیل‌ ندانسته‌ وفداکاری‌ آن‌ روز را صرفاًبرای‌ اسلام‌ دانسته‌ است‌.

«اگر منظور حسین‌ (ع) جنگ‌ در راه‌ خواسته‌های‌ دنیایی‌ خود بود، من‌ نمی‌فهمم‌چرا خواهران‌ و کودکانش‌ را همراه‌ خود برد؟ پس‌ عقل‌ چنین‌ حکم‌ می‌کند که‌ او به‌ خاطراسلام‌ فداکاری‌ خویش‌ را انجام‌ داد.»

17ـ توماس‌ ماساریک‌

توماس‌ ماساریک‌ مصیبت‌های‌ امام‌ حسین‌ (ع) را با حضرت‌ عیسی‌ (ع) مقایسه‌نموده‌، می‌نویسد:

«مصائب‌ مسیح‌ نسبت‌ به‌ مصائب‌ حسین‌ (ع) مانند پرکاهی‌ است‌ در برابر کوهی‌بزرگ‌».

18ـ جستیس‌ آ. راسل‌

جستیس‌ شاعر انگلیسی‌ به‌ بی‌ ادبی‌ سپاه‌ ستم‌ پیشه‌ یزید اشاره‌ می‌کند و منظرة‌غم‌انگیز آن‌ را چنین‌ می‌نویسد:

«...آن‌ها دهان‌ مبارک‌ امام‌ را با شلاق‌های‌ خود نواختند. ای‌ دهانی‌ که‌ من‌ بارهامهبط‌ ملائکه‌ و هنگام‌ طفولیت‌ فروهشته‌ بر لب‌ پیامبر دیده‌ام‌، ای‌ بدنی‌ که‌ زیر پای‌ستوران‌ خوار شدی‌. این‌ همان‌ بدن‌ پاکی‌ است‌ که‌ بینندگان‌ را مسحور می‌کرد. خونی‌ که‌ ازرگ‌های‌ مبارکت‌ ریخته‌ و خشک‌ شده‌، معجونی‌ آسمانی‌ است‌ که‌ تا کنون‌ هیچ‌ سم‌ اسبی‌با چنین‌ رنگ‌ الهی‌ رنگ‌ نشده‌ است‌. ای‌ زمین‌ برهنه‌ و بایر کربلا که‌ در روی‌ تو نه‌ علفی‌است‌ و نه‌ چمنی‌ ، برای‌ ابد آهنگ‌ حزن‌ و آه‌ بر تو پوشیده‌ باد چون‌ که‌ در سرزمین‌ تو بدن‌پارة‌ مقدس‌ پسر فاطمه‌ 8 افتاده‌ است‌ که‌ روح‌ خویش‌ را به‌ خدا تقدیم‌ نمود.»

19ـ کاپتین‌. هـ نیبلت‌. ج‌. پ‌.captain.H.nibletl.j.p

نیبلت‌، به‌ آخرین‌ شب‌ حیات‌ بابرکت‌ امام‌ در کربلا اشاره‌ می‌نماید که‌ امام‌ حوادث‌روز عاشورا را به‌ یارانش‌ توضیح‌ داد و فرمود کسانی‌ که‌ با حسین‌ بمانند جز به‌ مرگ‌نیندیشند. از این‌ رو از همه‌ خواست‌ که‌ در تاریکی‌ امام‌ را ترک‌ نمایند.

«آن‌ شب‌ هنگامی‌ که‌ آتش‌ اردوها در اطراف‌ او در بیابان‌ شعله‌ می‌زد، امام‌پیروانش‌ را جمع‌ کرد و در یک‌ سخنرانی‌ طولانی‌ و قلب‌ نواز گفت‌: کسانی‌ که‌ با من‌ بمانندفردا شهید خواهند شد. سپس‌ عمل‌ بسیار زیبایی‌ انجام‌ داد که‌ نشانة‌ آگاهی‌ کامل‌ او ازضعف‌ بشری‌ و قدرت‌ روح‌ فداکاری‌ وی‌ و علامت‌ قلب‌ رئوف‌ آن‌ بزرگوار بود... به‌ پیروان‌خود گفت‌ که‌ هرکس‌ جرئت‌ و قوت‌ ایستادگی‌ و شهادت‌ را در خود نمی‌بیند در تاریکی‌ به‌طور ناشناس‌ و بدون‌ خجلت‌ برود. صبح‌ روز عاشورا که‌ ابرهای‌ ارغوانی‌ در آسمان‌ شرق‌جمع‌ می‌شد هفتاد و یک‌ نفر با ایمان‌ دور امام‌ را گرفتند و همگی‌ آمادة‌ مرگ‌ و شهادت‌بودند».

20ـ موریس‌ دو کبری‌

مورخ‌ اروپایی‌ در مورد کسانی‌ که‌ به‌ عزاداری‌ امام‌ حسین‌ پس‌ از قرن‌ها خرده‌می‌گیرند، می‌گوید:

«اگر تاریخ‌ نویسان‌ ما حقیقت‌ِ روزِ عاشورا را درک‌ می‌کردند ، این‌ عزاداری‌ را غیرعادی‌ نمی‌پنداشتند. پیروان‌ حسین‌(ع) به‌ واسطة‌ عزاداری‌ به‌ امام‌ می‌دانند که‌ زبونی‌ وپستی‌ و زیر دستی‌ و استعمار و استثمار را نباید قبول‌ کنند؛ زیرا شعار امام‌ و پیشوای‌ آنان‌تن‌ ندادن‌ به‌ ظلم‌ و ستم‌ بود. حسین‌ در راه‌ شرف‌ و ناموس‌ و مردم‌ و بزرگی‌ مقام‌ و مرتبة‌اسلام‌ از جان‌ و مال‌ و فرزند گذشت‌ و زیر بار استعمار و ماجراجویی‌های‌ یزید نرفت‌ . پس‌بیایید ما هم‌ شیوه‌ او را سرمشق‌ خود قرار داده‌ و از ظلم‌ یزیدیان‌، بیگانگان‌ خلاصی‌ یافته‌و مرگ‌ با عزت‌ را بر زندگی‌ با ذلت‌ ترجیح‌ دهیم‌، و این‌ است‌ خلاصة‌ تعالیم‌ اسلام‌. ملتی‌که‌ از گهواره‌ تا گور تعلیماتش‌ چنین‌ است‌، پیداست‌ دارای‌ چه‌ مقام‌ و مرتبتی‌ خواهد بودچنین‌ ملتی‌ دارای‌ هر گونه‌ شرف‌ و افتخار هست‌ چون‌ همه‌ سرباز حقیقت‌ و عزت‌ وشرافت‌اند».

21ـ بولس‌ سلامه‌

بولس‌ سلامه‌ حقوق‌ دان‌ و نویسندة‌ مسیحی‌ بیروتی‌ می‌گوید:

«شب‌هایی‌ که‌ بیدار بودم‌ و با درد و رنج‌ می‌گذراندم‌ و افکار و تخیلاتم‌ مرا به‌ یادگذشتگان‌ کشاند و در تاریخ‌ گذشته‌ دو شهید بزرگ‌ امام‌ علی‌ (ع) و سپس‌ امام‌ حسین‌ را به‌یاد من‌ آورد، یک‌ بار به‌ مدت‌ طولانی‌ در علاقه‌ به‌ آن‌ دو بزرگوار گریستم‌، سپس‌ شعر علی‌و حسین‌ سروده‌ام‌».

22 ـ بار تولومو

به‌ مسئله‌ای‌ تازه‌ در تاریخ‌ اشاره‌ می‌نماید که‌ حکایت‌ از ارتباط‌ ایرانیان‌ باامام‌حسین‌ دارد که‌ نمایندة‌ امام‌ حسین‌ در پنج‌ فرسخی‌ کوفه‌ در محلی‌ به‌ نام‌«سلوجی‌»برای‌ ایرانیان‌ به‌ زبان‌ فارسی‌ سخنرانی‌ کرد و حکومت‌ یزید را برای‌ ایرانیان‌افشاء نمود.

«در 17 رجب‌ سال‌ شصتم‌ هجری‌ نمایندة‌ امام‌ حسین‌ (ع) در سلوجی‌ نطقی‌ به‌زبان‌ فارسی‌ نمود...از روزی‌ که‌ یزید به‌ جای‌ پدر در دمشق‌ نشست‌ فسق‌ و فجور دردستگاه‌ علنی‌ شد...در آمد بیت‌ المال‌ فقط‌ صرف‌ پرداخت‌ مستمری‌ کسانی‌ می‌شود که‌می‌توانند وسائل‌ فسق‌ و فجور یزید را فراهم‌ نمایند و زن‌های‌ بیوه‌ و یتیمانی‌ که‌ شوهر وپدرشان‌ در جنگ‌ کشته‌ شده‌اند در بلاد اسلامی‌ تکدی‌ می‌کنند و هیچکس‌ به‌ فکر تأمین‌زندگی‌ آن‌ها نیست‌. احترام‌ خانوادة‌ نبوت‌ رفته‌،...حسین‌ (ع) مشاهده‌ می‌نماید حکومت‌ظلم‌ و فساد عن‌ قریب‌ اسلام‌ را از بین‌ خواهد برد تصمیم‌ گرفته‌ است‌...برای‌ نجات‌ اسلام‌از ظلم‌ و ستم‌ اقدام‌ کند.»

23ـ کورت‌ فریشلر

کورت‌ فریشلر آلمانی‌ در مورد امام‌ حسین‌، کتاب‌ «امام‌ حسین‌ و ایرانیان‌» را نوشته‌است‌. فریشلر در این‌ کتاب‌ اسناد و مدارک‌ را دقیقاً ثبت‌ نکرده‌ است‌ و به‌ حضور نماینده ‌امام‌ در ایران‌ «شهر ری‌» و آشنایی‌ کم‌ و بیش‌ امام‌ حسین‌ به‌ زبان‌ فارسی‌ و علاقه‌ متقابل‌امام‌ و ایرانیان‌، و حرکت‌ امام‌ حسین‌ از مکه‌ به‌ کربلا و فعالیت‌ مسلم‌ بن‌ عقیل‌ در کوفه‌ وحادثه‌ کربلا و اوضاع‌ ایران‌ و تأثیر خون‌ حسین‌ و نفرین‌ زینب‌(س) در سقوط‌ اموی‌ اشاره‌نموده‌ است‌.

کورت‌ فریشلر طرفداری‌ کارگر ایرانی‌ در کوفه‌ به‌ نام‌ عباس‌ بذائی‌ (اردبیلی‌) ازمسلم‌ بن‌ عقیل‌ و کشته‌ شدن‌ او توسط‌ سربازان‌ محمد ابن‌ اشعث‌ را ذکر نموده‌ است.

فریشلر در مورد جنگ‌ تن‌ به‌ تن‌ در روز عاشورا می‌گوید: «در عاشورا جنگ‌ تن‌ به‌تن‌ از بامداد تا ظهر ادامه‌ داشت‌ و تو گویی‌ قضا و قدر تعمد داشت‌ که‌ آن‌ روز، جنگ‌ به‌ آن‌شکل‌ ادامه‌ پیدا کند... که‌ تا آخرین‌ لحظه‌ ناظر صحنه‌های‌ از خود گذشتگی‌ سربازان‌حسین‌ و خود او بشوند و حتی‌ اندکی‌ از آن‌ فاجعه‌ها از نظرشان‌ محو نگردد».

در مورد علاقه ایرانیان‌ و حمایت‌ آن‌ها از امام‌ حسین‌، فریشلر به‌ نقل‌ از ابو علی‌سیمجور ذکر می‌کند که‌ عده‌ای‌ از ایرانیان‌ کوفه‌ به‌ سوی‌ قادسیه‌ رفتند و به‌ کربلا رسیدندو خود را به‌ امام‌ حسین‌ رساندند. حسین‌ گفت‌: پس‌ بدانید که‌ من‌ و کسانی‌ که‌ نسبت‌ به‌ من‌ وفادارند فردا به‌ قتل‌ خواهیم‌ رسید و شما از راهی‌ که‌ آمده‌اید برگردید تا کشته‌نشوید. ایرانی‌ها گفتند: کشته‌ شدن‌ در راه‌ تو برای‌ ما سعادت‌ است‌... که‌ بین‌ (20 تا 30)نفر مرد ایرانی‌ در کربلا ماندند و فقط‌ اسم‌ (برویج‌ = پرویز) معلوم‌ است‌.

همچنان‌ که‌ ذکر شد در این‌ کتاب‌ اسناد و مآخذ دقیقاً درج‌ نشده‌ است‌ و مورخان‌ نیزدر این‌ مورد (شرکت‌ ایرانیان‌ در کربلا) سخنی‌ ذکر نکرده‌اند که‌ فریشلر در این‌ مورد می‌گوید: «مورخان‌ نام‌ ایرانی‌ها را تعمداً ذکر نکرده‌اند؛ زیرا خلفای‌ عباسی‌ با آن‌ که‌ به ‌کمک‌ ایرانی‌ها سر کار آمدند با ایرانی‌ها عداوت‌ داشتند خلفای‌ اموی‌ نیز خونخوارترین‌ افراد را مأمور اداره‌ ایرانیان‌ می‌نمودند و نمی‌توان‌ تردید داشت‌ که‌ یکی‌ از علل‌علاقه‌مندی‌ ایرانیان‌ به‌ علی‌ و فرزندانش‌ ناشی‌ از کینه‌ بنی‌ امیه‌ به‌ ایرانیان‌ بود و علی‌ (ع)و فرزندانش‌ بر عکس‌ بنی‌ امیه‌ به‌ ایرانیان‌ علاقه‌ داشتند.مورخان‌ به‌ خاطر بیم‌ از بنی‌امیه‌ اسم‌ ایرانیان‌ را که‌ از حسین‌ حمایت‌ کردند از قلم‌ انداختند».

در این‌ کتاب‌ به‌ شرکت‌ (20 تا 30) ایرانی‌ در کربلا و شهادت‌ آن‌ها به‌ نعمان‌ بن‌ ابی‌عبدالله و قاضی‌ سعد الدین‌ ابوالقاسم‌ عبدالعزیز معروف‌ به‌ ابن‌ براج‌ استناد نموده‌ است‌.

فریشلر معتقد است‌ که‌ کاروان‌ حسین‌ در کربلا حداکثر 200 نفر بوده‌ و حال‌ آن‌ که‌حداکثر سپاه‌ پیاده‌ و سوار علیه‌ امام‌ سی‌ هزار نفر بودند.

حماسه‌ حسینی‌ با توجه‌ به‌ مقایسه‌ دو سپاه‌ یکی‌ از حماسه‌های‌ رزمی‌ بزرگ‌ جهان‌است‌: «کشته‌ شدن‌ حسین‌ و یارانش‌ قطع‌ نظر از هر نوع‌ نظریه‌ ایدئولوژی‌ از لحاظ‌ شجاعتی‌ که‌ از آن‌ مرد (بزرگ‌) و یارانش‌ به‌ ظهور رسید، یکی‌ از حماسه‌های‌ رزمی‌ بزرگ‌ جهان‌ است‌ آدمی‌ وقتی‌ نوشته‌ مورخان‌ را در خصوص‌ روحیه‌ حسین‌ (ع) می‌خواند،حیرت‌ می‌کند که‌ آن‌ مرد دارای‌ چه‌ ایمان‌ و اراده‌ای‌ بود که‌ آن‌ موقع‌ از مشاهده سر شکافته‌و خونین‌ پسرش‌ (علی اکبر) ‌ گریه‌ نکرد و ننالید و گفت‌ خدایا این‌ قربانی‌ را در راه‌ دین‌ برحق‌ خود، اسلام‌ بپذیر.

به‌ نظر می‌رسد که‌ فریشلر به‌ جای‌ علی‌ اصغر، علی‌ اکبر را نوشته‌ است‌.

چرا که‌ پس‌ از اصابت‌ تیر حرمله‌ بن‌ کاهل‌ اسدی‌ به‌ علی‌ اصغر (ع) امام‌ حسین‌(ع)خون‌ او را به‌ آسمان‌ پاشید که‌ حتی‌ قطره‌ای‌ از آن‌ خون‌ به‌ زمین‌ نیفتاد.

از نظر کورت‌ فریشلر، نطق‌ زینب‌ در کوفه‌ هم‌ در مردم‌ تأثیر نمود و هم‌روحیه ‌نستوه‌ و خلل‌ناپذیر او را نشان‌ داد و هم‌ جوابی‌ دندان‌ شکن‌ در جمع‌ به‌ عبیدالله زیاد داد.

«نطق‌ زینب‌ در مردم‌ خیلی‌ اثر نمود.اولین‌ بار بود که‌ یک‌ زن‌ در کوفه‌، با صدای‌بلند برای‌ مردم‌ نطق‌ می‌کرد.از روزی‌ که‌ شهر کوفه‌ از صدر اسلام‌ بنا شد تا آن‌ روز اتفاق‌نیفتاده‌ بود.زنی‌ که‌ حرف‌ می ‌زد یک‌ اسیر بود و نطق‌ کردن‌ یک‌ مرد اسیر یک‌ پدیده‌خارق‌ العاده‌ جلوه‌ می‌نمود تا چه‌ رسد به‌ اینکه‌ یک‌ زن‌ اسیر نطق‌ نماید که‌ما عظمت‌خود را از دست‌نداده‌ایم‌ ما از خانواده‌ رسالت‌ هستیم‌ و مباهات‌ می‌کنیم‌ که‌ مردان‌ ما در راه‌حق‌ کشته‌ شده‌اند و ما اسیران‌ رنج‌ را جهت‌ پیروی‌ از حق‌ تحمل‌ می‌نماییم‌.برادرم‌ باجدش‌ رسول‌ الله در بهشت‌ است‌.ولی‌ آن‌ها که‌ برادرم‌ راکشتند در این‌ دنیاملعون‌می‌شوند. در دنیای‌ دیگر در قعر جهنم‌اند. »

به‌ نوشته‌ فریشلر، علی‌ بن‌ حسین‌ (ع) (امام‌ زین‌ العابدین‌) در دمشق‌ بستر بیماری‌بود پزشکی‌ ایرانی‌ ـ که‌ از پزشکان‌ جندی‌ شاپور به‌ نام‌ بختیشوع‌ بود امام‌ را معالجه‌ کرد وتجویز دارو نمود.

24- رودولف‌ ژایگر

این‌ نویسندة‌ آلمانی‌ که‌ کتاب‌ «خداوند علم‌ و شمشیر»را در مورد حضرت‌ علی‌نوشته‌ است‌ در مورد امام‌ حسین‌ می‌نویسد که‌ امام‌ علی‌ (ع) به‌ پسرش‌ مأموریت‌ داد که‌ باایرانیان‌ (اسیران‌) صحبت‌ نماید و قرآن‌ و معنی‌ آن‌ را آموزش‌ دهد چرا که‌ فارسی‌ را به‌خوبی‌ می‌ دانست‌.

25- ویل‌ دورانت‌

ویل‌ دورانت‌ که‌ کتاب‌ نفیس‌ تاریخ‌ تمدن‌ را نوشته‌ است‌ در همان‌ کتاب‌ به‌ تجلیل‌حسین‌ از طرف‌ پیروانش‌ بعد از قرن‌ها اشاره‌ می‌کند: «شیعیان‌ در کربلا در جایی‌ که‌حسین‌ (ع) به‌ قتل‌ رسیده‌ به‌ یادگار وی‌ زیارتگاه‌ بزرگی‌ ساخته‌اند و هنوز هم‌ هر ساله‌حادثه غم‌انگیز قتل‌ وی‌ را نمایش‌ می‌دهند و عزاداری‌ می‌کنند و از یادگار علی‌ و دوفرزندش‌ حسن‌ و حسین‌ (ع) تجلیل‌ به‌ عمل‌ می‌آورند».

26ـ سلیمان‌ کتانی‌

این‌ نویسنده‌ در کتاب‌ ارزشمند «علی‌ ابن‌ ابیطالب‌ نبراس‌ و مبراس‌» ظلم‌ و ستم‌یزید را چنان‌ دانسته‌ که‌ هنوز هم‌ صدای‌ خون‌ خواهی‌ حسین‌ از پس‌ قرن‌ها به‌ گوش‌می‌رسد.

«ای‌ معاویه‌...پسرت‌ یزید کاری‌ که‌ کرد این‌ بود که‌ با حسین‌ بنای‌ خشونت‌ وبی‌رحمی‌ را گذاشت‌ سرش‌ را برید و به‌ عنوان‌ هدیة‌ شیرینی‌ به‌ خواهرش‌ زینب‌ داد تا به‌کربلا آید و فریاد شیون‌ از نای‌ شیعه‌ و طرفدارانش‌ برآید که‌ هنوز هم‌، به‌ خون‌ خواهی‌حسین‌ بلند است‌.

27ـ گابریل‌ دانکیری‌

دانکیری‌ در کتاب‌ «شهسوار اسلام‌» به‌ علاقة‌ ایرانی‌ها به‌ امام‌ حسین‌ اشاره‌ نمود وبی‌ اعتنایی‌ امام‌ به‌ نصیحت‌ فرزدق‌ را ذکر می‌کند که‌ فرزدق‌ به‌ امام‌ گفت‌ : «اندکی‌ تأمل‌کنید تا کنون‌ قلب‌های‌ مسلمین‌ با شماست‌ ولی‌ شمشیر آن‌ها با پسر معاویه‌ است‌. امام‌حسین‌ (ع) به‌ نصیحت‌ او اعتنا نکرد».

او در مورد وحشی‌گری‌ سپاه‌ یزید و تأثیر قیام‌ امام‌ چنین‌ می‌نویسد:

«سربازان‌ یزید در آن‌ روز (عاشورا) چنان‌ وحشیگری‌ و سبعیتی‌ از خود نشان‌ دادندکه‌ تا آن‌ روز کسی‌ نظیر آن‌ را به‌ خاطر نداشت‌، آن‌ ها حتی‌ به‌ کودکان‌ شیرخوار و خردسال‌رحم‌ نکردند وسر خونین‌ حسین‌ به‌ دمشق‌ فرستاده‌ شد و یزید پنداشت‌ که‌ دیگر با این‌پیروزی‌ خواهد توانست‌ از لذت‌ صلح‌ و آرامش‌ بهره‌مند گردد...اما خاطره‌ آن‌ هر سال‌ تا به‌امروز در میان‌ سیل‌ اشک‌ و نوحه‌ خوانی‌ها و مرثیه‌ها تجدید می‌گردد. غیرت‌ (پیروان‌) امام‌را به‌ جوش‌ آورد و میل‌ انتقام‌ را بیش‌ از پیش‌ در آنان‌ تقویت‌ نمود».

هنگامی‌ که‌ حسین‌ کشته‌ شد بربدنش‌ جای‌ 33 نیزه‌ و 34 ضربة‌ شمشیر یافتند. ‌ سنان‌ بن‌ انس‌ سرِ امام‌ را از بدنش‌ جدا کرد و به‌ خولی‌ سپرد ولباس‌های‌ امام‌ را درآوردند و به‌ سوی‌ خیمه‌ها روی‌ آوردند و آن‌ها را غارت‌ کردند. و به‌ زنانی‌ که‌ برای‌ حفظ ‌لباس‌هایشان‌ مقاومت‌ می‌کردند ، هجوم‌ بردند و غارت‌شان‌ کردند.

28ـ جرج‌ جرداق‌

جرج‌ جرداق‌، در مورد یزید و سرداران‌ او چنین‌ می‌نویسد:

«یزید وارث‌ همه‌ بدی‌های‌ اسلاف‌ خود بود و از آن‌ها نیز فزون‌ داشت‌ از هر نوع‌شرارت‌ و فساد و اعمال‌ شیطانی‌ که‌ دیگر مردمان‌ بدکار و بی‌ آبرو دارند یزید بهره‌ گرفته‌بود، آن‌ اندازه‌ که‌ یزید شیفته‌ لذت‌ و شهوت‌ بود دیگران‌ نبودند گویند در اسب‌ دوانی‌خواست‌ بر بوزینه‌ (میمون‌) سبقت‌ جوید، از اسب‌ افتاد و مرد. اگر به‌ قول‌ یزید، پدرش‌معاویه‌ لشکری‌ از عسل‌ زهرآمیز داشت‌. یزید لشکر زهر ناب‌ داشت‌ در عصر او تعصب‌جاهلیت‌ اموی‌ کامل‌ شد...کسی‌ از اخلاق‌ انسانی‌ بی‌ بهره‌تر از یزید نبود. همان‌ که‌ فاجعة‌کربلا را برپا کرد. هیچ‌ کس‌ در خلق‌ انسانی‌ کامل‌تر از حسین‌ بن‌ علی‌ (ع) نبود که‌ در آن‌واقعه‌ شهید شد. در یزید همة‌ صفات‌ زشت‌ و ننگین‌ و ریاست‌طلبی‌ و سودجویی‌ و جلادان‌خون‌ ریز و بی‌ اراده‌ وجود داشت‌. در آن‌ طرف‌ ؛ یعنی‌ فرزندان‌ علی‌ (ع) همه‌ صفات‌ عالی‌ وستوده‌ انسانی‌ خلق‌ کریم‌ و شجاعت‌ و آزادگی‌ و شهادت‌ به‌ کمال‌ و تمام‌ بود. حسین‌ (ع) درشب‌ آخر عمر به‌ اصحاب‌ اندکش‌ گفت‌: از من‌ جدا شوید و جان‌ خود را حفظ‌ کنید. امااصحابش‌ راضی‌ نشدند مگر جان‌ در راه‌ او بدهند...مسلم‌ بن‌ عوسجه‌ گفت‌: چگونه‌ تو رارها کنم‌ که‌ حق‌ تو را اداء نکرده‌ایم‌. با نیزه‌ و شمشیر و سنگ‌ با دشمن‌ تو می‌جنگیم‌ که‌وقتی‌ او جان‌ به‌ جان‌ آفرین‌ تسلیم‌ می‌نمود حبیب‌ بن‌ مظاهر گفت‌: ای‌ مسلم‌ در پی‌ تو

خواهم‌ آمد که‌ حر بن‌ یزید ریاحی‌ چون‌ زشتی‌ اعمال‌ یزید و یاران‌ او را با فضائل‌ پسندیده‌حسین‌ و جان‌ نثاری‌ اصحاب‌ او را دید ، دلش‌ بیدار شد و از مناصب‌ دنیا گذشت‌. یاران‌حسین‌ شهادت‌ در راه‌ او را غایت‌ شرف‌ و مجد می‌دانستند.

آسان‌ترین‌ کار برای‌ عبیدالله بن‌ زیاد مثله‌ کردن‌ وکشتن‌ بی‌ سبب‌ بود. شمربن‌ ذی‌الجوشن‌ چون‌ وحشی‌ترین‌ حیوان‌ها بود و اسب‌ها بر جنازه‌ شهیدان‌ تازاند و بر کودکان‌خردسال‌ ستم‌ها کردند و بدن‌شان‌ قطعه‌ قطعه‌ کردند. چون‌ امام‌ مشتی‌ آب‌ از فرات‌برداشت‌ حصین‌ بن‌ نمیر تیری‌ به‌ دهان‌ حضرت‌ زد. و قهقهه‌ زد. عمربن‌ سعد به‌ دلیل‌پست‌ و مقام‌، لشگریان‌ را گواه‌ گرفت‌ که‌ او نخستین‌ تیر را به‌ جانب‌ اولاد علی‌ رها کرده‌است‌. مسلم‌ بن‌ عقبه‌ اهل‌ مدینه‌ را ذبح‌ نمود و سه‌ روز شهر مدینه‌ را بر لشکرش‌ مباح‌ساخت‌...»

مأموران‌ یزید می‌گفتند در این‌ کشتار سهم‌ ما چقدر است‌ اما یاران‌ حسین‌می‌گفتند: اگر 70 (هفتاد) بار کشته‌ شویم‌ با تو هستیم‌.

29ـ دکتر جوزف‌ «ژوزف‌» مورخ‌ فرانسوی‌

ژوزف‌ ذکر مصیبت‌ در مورد فضائل‌ نبی‌ و خاندان‌ عصمت‌ و طهارت‌ را موجب‌آگاهی‌ مسلمانان‌، به‌ خصوص‌ شیعه‌ به‌ مسائل‌ مذهبی‌ می‌داند.

«شیعیان‌ در ایام‌ عزاداری‌ به‌ ذکر و استماع‌ مصائب‌ حسین‌ (ع) می‌پردازندومی‌کوشند که‌ فضائل‌ خاندان‌ نبوت‌ و رنج‌های‌ آنان‌ را به‌ نیکوترین‌ وجهی‌بیان‌کنند...امروز هر نقطة‌ عالم‌، مسلمانان‌ شایسته‌ترین‌ افرادی‌ هستند که‌ به‌شناخت‌علوم‌ وقوف‌ یافته‌اند و به‌ ویژه‌ شیعه‌ که‌ بر سایر فرق‌ اسلامی‌ مزیت‌دارند.»

30ـ ل‌. م‌. بوید ـ «L.M.m.boyd»:

گویا این‌ شخص‌، این‌ نویسندة‌ غربی‌ در محفل‌ حسین‌ شرکت‌ نموده‌ و مختصری‌از تاریخ‌ عاشورا را برایش‌ توضیح‌ داده‌اند که‌ در این‌ مورد چنین‌ اظهار نظر نموده‌ است‌: «درطی‌ قرون‌ افراد بشر همیشه‌ جرئت‌ و پردلی‌ و عظمت‌ روح‌ و بزرگی‌ قلب‌ و شهادت‌ روانی‌ رادوست‌ داشته‌اند و در اثر همین‌ هاست‌ که‌ آزادی‌ و عدالت‌ هرگز به‌ نیروی‌ فساد و ظلم‌ وستم‌ تسلیم‌ نمی‌شود. این‌ بود شهامت‌ و این‌ بود عظمت‌ امام‌ حسین‌ و من‌ مسرورم‌ که‌ درچنین‌ روزی‌ با کسانی‌ که‌ این‌ فداکاری‌ عظیم‌ را از جان‌ و دل‌ ثنا می‌گویند، شرکت‌ کردم‌ هرچند که‌ 1300 سال‌ از تاریخ‌ آن‌ گذشته‌ است‌».

31ـ کلودین‌ رولو مفسر روزنامة‌ لوموند

در مورد امام‌ حسین‌ و عاشورامی‌نویسد:

«شیعیان‌ هر سال‌ ماه‌ محرم‌ به‌ تذکر واقعة‌ کربلا و مصیبت‌ امام‌ حسین‌ (ع) که‌نمادی‌ از دلیری‌، عدالت‌ علیه‌ تجسم‌ پلیدی‌ و نیروی‌ شقاوت‌ است‌ می‌پردازند و ستمگران‌عصر را به‌ یزید و اشقیا تشبیه‌ می‌کنند».

 

 

 

 

نتیجه‌

با توجه‌ به‌ آنچه‌ گفته‌ شد: قیام‌ امام‌ حسین‌ و یارانش‌ با اینکه‌ سیزده‌ قرن‌ پیش‌روی‌ داد، با گذشت‌ زمان‌ نه‌ تنها از فراموش‌ نگشته‌، بلکه‌ بر شمار هوا داران‌ امام‌ افزوده‌گشته‌ و ابعاد قیام‌ از نظر سیاسی‌، اجتماعی‌، فرهنگی‌، مذهبی‌... روشن‌تر شده‌. مظلومیت‌امام‌ و یارانش‌ باعث‌ ظلم‌ و جور بنی‌ امیه‌ چندان‌ نپایید که‌ حکومت‌ سفاک‌ بنی‌ امیه‌ پایه‌هایش‌ سست‌ و لرزان‌ شد. قیام‌ امام‌ محصور زمان‌ و مکان‌ نگردید و هر زمان‌ که‌ مسلمین‌و غیر مسلمین‌ (آزادگان‌) به‌ عمق‌ قیام‌ و فلسفه‌ آن‌ پی‌ بردند، به‌ آسانی‌ توانستند به‌ پیروی‌از امام‌ حسین‌ حکومت‌های‌ ظلم‌، استعمار، استثمار و استبداد را شکست‌ دهند وضرورت‌وجود رهبری‌ صالح‌ «امامت‌» در جامعه‌ احساس‌ گردید. با بزرگداشت‌ و تذکر این‌ روز بزرگ‌(عاشورا) تاملاس‌ هندی‌ گفته‌ است‌، در جامعه‌ جهانی‌، به‌ خصوص‌ در جامعة‌ اسلامی‌ تاابد بذر روح‌ معنویت‌، فداکاری‌، ایثار موجب‌ تقویت‌ روح‌ همبستگی‌، حق‌ خواهی‌ و ارتقاءفرهنگی‌ پاشیده‌ شد و قیام‌ امام‌ حسین‌ ثابت‌ کرد که‌ نتیجة‌ کار انسان‌ در این‌ جهان‌ هم‌ماندگار است‌ که‌ در یک‌ طرف‌ اعمال‌ وحشیانه‌ و ستم‌ و جور یزید و در طرف‌ مقابل‌ صفات‌عالی‌ انسانی‌ به‌ تمام‌ و کمال‌ است‌ که‌ همه‌ بر آن‌ لعن‌ و نفرین‌ نموده‌ و طرف‌ مقابل‌ را نه‌تنها تحسین‌ نموده‌ بلکه‌ به‌ عنوان‌ مظهر و الگو پایداری‌، شجاعت‌ و پیروزی‌ و حق‌طلبی‌ وآزادی‌ و ثبات‌ در طریق‌ حق‌ و عدالت‌ و ظلم‌ ستیزی‌ و استواری‌ دین‌ و صلاح‌ جامعه‌،بهترین‌ و والاترین‌ نمونة‌ پیروزی‌ اقلیت‌ بر اکثریت‌ است‌. و این‌ است‌ که‌ حرکت‌ در راه‌ خدا،شهادت‌ برای‌ خدا و دفاع‌ از مظلوم‌ و ناموس‌ مردم‌، اصلاح‌ امت‌، جهاد برای‌ نشر فضایل‌دین‌ و دفع‌ رذایل‌ همیشه‌ موجب‌ سعادت‌ و رستگاری‌ است‌، هر چند که‌ به‌ ظاهر با شکست‌توأم‌ باشد. مجالس‌ تذکر عاشورا و زیارت‌ عاشورا...برای‌ این‌ است‌ که‌ روح‌ حسین‌ (ع)همیشه‌ و در همه‌ جا برای‌ احیاء حق‌ واحقاق‌ آن‌ است‌. 

[ چهارشنبه ٢٩ آبان ۱۳٩٢ ] [ ٢:۱۱ ‎ق.ظ ] [ حسین ملاصادقی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

دبیر زبان و ادبیات فارسی شهر تهران و دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی
Google

در اين وبلاگ
در كل اينترنت
موضوعات وب
صفحات اختصاصی
RSS Feed