ادبی-فرهنگی-مذهبی
ادبی-فرهنگی-مذهبی 
قالب وبلاگ
نويسندگان

زبان فارسی - بسته ی آموزشی زبان فارسی دوم دبیرستان

نویسنده : مسعود سخندان

زبان‌شناسی سال دوم دبیرستان درس‌ 1  : زبان و گفتار

1      تمایز زبان وگفتار را بنویسید. (‌ زبان و گفتار چه تفاوتی با هم دارند ؟ )

2      چرا گوناگونی سبکی  و لهجه‌ای و...  به یگانگی زبان آسیب نمی‌رساند؟        

3      فواید تمایز زبان و گفتار را بنویسید .  

4      اگر بخواهیم با افراد کر و لال ارتباط برقرار کنیم ، از کدام نمود زبان استفاده می‌کنیم ؟

5      چگونه ثابت می‌کنیم که کر و لال‌ها هم از توانایی زبان برخوردارند ؟ 

6      تمایز زبان و گفتار را با بازی شطرنج و قواعد شطرنج مقایسه کنید .   

7      تمایز زبان و گفتار را با جدول ضرب و عمل ضرب مقایسه نمایید .   

8      اگر انسان از زبان بی‌بهره بود ، چه اتفاقی می‌افتاد ؟ ( دو مورد )       

9      انسان در شبانه روز چند ساعت از زبان بهره می‌برد ؟ 

10    زبان یکی از توانایی‌های ........ است و حال آن که گفتار فقط ........ آن توانایی است. 

11    کر و لال ها هنگام استفاده از زبان به جای استفاده از نمود ....... از نمود .......کمک می‌گیرند.         

12    خطاهای گفتاری ناشی از چیست ؟ ( 4 مورد )

13    صحیح یا غلط بودن سوال‌های زیر را با علامت مناسب مشخص کنید.

افراد کرولال از نمود آوایی زبان استفاده می‌کنند.         ص      غ             

زبان یک توانایی ذهنی است .                         ص           غ             

14    در اجرای پانتومیم ( نمایش بی‌صدا ) از کدام نمود زبان استفاده می‌کنیم ؟‌       

15    مقصود از نمود حرکتی چیست ؟        

16    اشتباه و خطا در .......... رخ می‌دهد و رفع و اصلاح آن به وسیله‌ی .............. صورت می‌گیرد .

17    در چه مواقعی از زبان بهره می‌بریم بی‌آن که ضرورتاً پای گفتار در میان باشد ؟ ( دو مورد )  

18    رفع و اصلاح اشتباهات گفتاری به چه وسیله‌ای انجام می‌گیرد ؟         

19    مقصود از نمود آوایی چیست ؟

دستور  درس دوم : جمله

1      جاهای خالی را با توجه به مصدر داخل کمانک پر کنید . 

الف ) من ..... دوستم به اردو رفتیم .

ب ) تو ..... من و برادرت به مدرسه رفتی .         

ج ) امام حسین ( ع ) علیه یزید قیام .............. . ( کردن )

د ) همه ی ظرف ها از دستم افتاد و ............ ( شکستن )    

و ) هر یک از شما ها باید امتحان ............ .  (‌دادن )        

2      چرا نهاد جدا وپیوسته ی جمله ی « امام حسین (ع) با لب تشنه شهید شدند.» مطابقت ندارد؟    

3      چرا نهاد جدا و پیوسته‌ی جملات زیربا هم مطابقت ندارد ؟

الف )امام خمینی (ره) درسال 1368 فوت نمودند .     

ب ) کتاب ها از دستم به زمین افتاد و خیس شد .      

4      در کدام جمله ی زیر نهاد جدا و پیوسته مطابقت ندارد ؟ چرا ؟

 الف ) پیامبر اکرم ( ص ) دشمنان را بخشیدند .     

ب  ) دوستان ما نشان دهنده ی شخصیت ما هستند .   

5      دلیل مطابقت نداشتن نهاد جدا وپیوسته ی جمله ی (استاد آمدند. ) چیست؟

 الف) نهاد غیر جان دار             ب) اسم مبهم        

ج) احترام           د ) هیچ کدام       

6      کدا م گزینه با توجه به فعل جمله ی (من .... احمد رفتم.) درست است ؟

 الف) با         ب) و          ج) اما        د) یا         

7      در جمله ی« پیامبر اکرم (ص) دشمنان را بخشیدند.» دلیل عدم تطابق نهاد جدا و پیوسته چیست ؟

 الف) احترام      ب ) اسم مبهم                                                                           

ج) نهاد غیر جاندار         د) شخص و شمار 

8      نهاد جدا را نمی توان حذف کرد.                                        ص              غ     

9      فعلی که جمله ی « من با او …..»لازم دارد ،به صورت مفرد است.     ص        غ  

نگارش درس سوم : ویرایش

1      جمله‌های زیر را ویرایش نمایید .

مردم ایران به رهبریت امام  برعلیه رژیم شاه قیام و شاه را فراری شد .

دیوان شاعره‌ی معاصر ایران پروین اعتصامی را خریدم .

آیا چگونه می‌توان به قول معروف برعلیه سوابق گذشته‌ی افرادی که قانون را نادیده می‌گیرند اقدامات قانونی انجام داد.

فرمایشات شما تلفناّ اعلام شد .

‌جنگ هر روز از شدّت بیشتری برخوردار می گشت .

خواهم به تو گفت چگونه پیروز شدن خود را .

انبیای الهی در برابر ظالمان قیام و پیام حق را به گوش آنان رساندند.

در این مدت تعدادی از مسلمانان بوسنیایی توسط صرب‌ها کشته می‌شدند .

سازمان ملل در این ارتباط از صرب‌ها جانبداری و گزارشات و خبرهای خلاف واقع را انتشار می‌دهند .

2      به کار بردن کلمه ی « توسط » به معنی وساطت درست نیست.      ص            غ   

3      کلمه ی( توسط)  را می توان به جای کلمه ی( به وسیله)  به کار برد.   ص         غ   

4      اصلاح شکل کلمات و یکسان کردن رسم‌الخط در حوزه‌ی کدام نوع ویرایش قرار می ‌گیرد ؟    

5      اگر به جنبه‌های دستوری و نگارشی یک متن و مطابقت آن‌ها با زبان فارسی معیار بپردازیم کدام نوع ویرایش را انجام داده‌ایم ؟

6      در کدام نوع ویرایش به کاربرد علایم نگارشی و اصلاح بندها ( اراگراف‌ها ) توجه می‌شود ؟  

7      درست یا نادرست بودن جمله‌های زیر را مشخص کنید .

الف ) اصلاح شکل کلمات در حوزه‌ی ویرایش فنی قرار می‌گیرد .  درست             نادرست   

ب ) یکسان کردن رسم‌الخط در حوزه‌ی ویرایش زبانی قرار می‌گیرد .   درست        نادرست   

8      در ویرایش زبانی به کدام یک از جنبه‌های متن پرداخته می‌شود ؟       

9      درست یا نادرست بودن جمله‌های زیر را مشخص کنید .

الف )یکسان کردن رسم‌الخط در حوزه‌ی ویرایش فنی قرار می‌گیرد . درست      نادرست   

 ب ) در ویرایش فنی به جنبه‌های دستوری و نگارشی یک متن می‌پردازد . درست       نادرست        

دستور درس چهارم : جمله و اجزای آن

1      با رسم نمودار درختی ، نهاد و اجزای گزاره را در جمله های زیر نشان دهید .   

الف ) هوای امروز خیلی خوب است .         ب ) دوستم را صدازدم .

پ ) حسین به پولش می نازد .  

ت ) باران تندی می بارید .        ث ) باران همه جا را سرد گردانید.

ج ) خورشید می درخشد . 

 چ ) محسن دلاورانه با دشمنان وطن جنگیده است .  

ح ) همه او را علی می نامند .   

خ ) مردم روستا به او دکتر می گویند .      

د ) آن مرد دانا و فرزانه مطلب مهمی را به من یاد داد .         

2      برای فعل « می پنداشتیم » یک جمله ی چهار جزیی بنویسید. 

3      نقش گروه های مشخّص شده را در جملات زیر تعیین کنید.

  الف ) حسین مرا از سگ ترسانده است .    

ب ) گل شکفت .       ج ) مردم روستا به او  دکتر می گویند . 

  د ) باران هوا را سرد گردانید .

ه )   مردم او را عاقل می پنداشتند.

و )  من مطلب مهمّی را از شما یادگرفته ام.  

4      جمله ی (باران هوا را سرد گردانید .) کدام چند جزیی زیر است ؟

  الف ) مفعول + متمم    ب)مفعول + مسند     

ج) متمم + مسند         د) مفعول + مفعول   

25/0

5      کدام جمله سه جزیی با مسند است؟        

 الف ) هوا سرد گشت .         ب) علی غذا می خورد .    

  ج)حسین به پدرش می نازد .              د) او در باغ گشت. 

25/0

6      فرمول جمله ی« مردم روستا به او دکتر می گویند .» کدام است ؟

الف) مفعول +متمّم                ب) مفعول + مسند       

ج) متمّم+ مسند                   د) متمّم+ مفعول       

7      جمله ای که فعل  آن « می نازد »  است، 4جزیی است.           ص               غ     

8      کلمه ی « عاقل » در جمله ی « من او را عاقل پنداشتم.» مسند است.  ص        غ    

9      برای نمودارمقابل یک جمله بسازید .              جمله

                            نهاد                                 گزاره

                                                 مفعول             متمّم         فعل

               …………         …………          …………     …………   

10    یک جمله برای فرمول (( مفعول + متمّم )) و یک جمله برای فرمول (( مفعول + مسند )) بنویسید .

11    با فعل « می‌خوراند » جمله‌ای بسازید و نام اجزای آن را مشخص کنید .

12    نمودار درختی جمله‌ی « مردم ایران رستم را جهان‌پهلوان می‌دانند. » را رسم کنید .    13      با توجه به جمله ی : « سخت کوشان از هیچ مشکلی نمی هراسند »

    الف ) نهاد  و گزاره را مشخص کنید .

     ب )  نهاد پیوسته را نشان دهید .           

  پ ) جمله ی مورد نظر چند جزئی است ؟  

14    با رسم نمودار نام اجزای جمله ی زیر را بنویسید .

مردم روستا او را پهلوان بزرگی می دانند .   

نگارش درس پنجم : انواع نوشته

1      نوشته ها به چند اعتبار تقسیم می شوند ، نام ببرید .     

2      سه ویژگی از ویژگی های زبان محاوره را بنویسید .   

3      گزینه های سمت راست را با استفاده از گزینه های سمت چپ کامل کنید .

الف ) مقاله                1- تقسیم نوشته ها به اعتبار گونه ی زبان

ب ) طنز                   2- تقسیم نوشته ها به اعتبار طرز بیان

ج)  ادبی                  3- تقسیم نوشته ها به اعتبار قالب

4      از ویژگی های نوشتار معیار دو مورد  را بنویسید.       

5      نوشته ی زیر از نظر زبان وقالب وبیان چه نوع نوشته ای است؟

« مش اسدا… صفحه ای را از کتابی پاره کرد. با صفحه ی پاره شده پاکت قیفی درست کرد ؛ تویش تنباکو ریخت ؛ گذاشتش توی ترازو ؛ وزنش کرد ؛ درش رابست وداد دست من.»    

6      داستان « کباب غاز » به اعتبار طرز بیان جدّی است.                  ص           غ    

7      کدام مورد زیر از انواع نوشته به اعتبار قالب نیست ؟

الف) داستان          ب) کودکانه           ج) شعر              د) زندگی نامه   

8      در زبان معیار کلمات شکسته می شوند . ص               غ     

9      در کدام یک از انواع نوشته از لغات ، اصطلاحات ، امثال و کنایات عامیانه استفاده می‌شود ؟  

10    تعریف داده شده مربوط به کدام گونه‌ی زبانی است ؟

  زبانی کوتاه و صریح دارد و در آ ن از اصطلاحات و تعبیرات خاصی استفاده می‌شود .      

11    اگر نوشته‌ها را به اداری و کودکانه تقسیم کنیم به اعتبار کدام نوع ، گروه‌بندی کرده‌ایم ؟         

12    اگر نوشته‌ای را گزارش یا مقاله بخوانیم ، تقسیم بندی به اعتبار چه چیزی انجام شده‌است ؟      

13    با توجه به ویژگی زبان محاوره درستی یا نادرستی جمله‌های زیر را مشخص نمایید .

الف ) کلمات شکسته می‌شوند .     درست                نادرست

 ب ) زبان تثبیت شده و دارای اصول معینی است .    درست                 نادرست   

زبان‌شناسی درس‌ 6  : خط و نوشتار

1      دو تفاوت زبان وگفتار را با خط ونوشتار بیان کنید.     

2      راز اصلی نیاز ما به آموختن خط و نوشتار چیست؟    

3      چرا بین شکل گفتاری و نوشتاری کلمات «خواهر و خواستگار » تفاوت وجود دارد؟   

4      سابقه‌ی زبان و گفتار به ............. سال قبل برمی‌گردد ولی خط و ونوشتار پدیده‌ای تازه است و سابقه‌ی آن به زحمت به .................... قبل بر می‌گردد . 

5      چهار واژه مثال بزنید که شکل گفتار و نوشتاری آنان تفاوت دارد . (‌ مثل خواهر )      

6     صحیح یا غلط بودن سوال‌های زیر را با علامت مناسب مشخص کنید.

خط ونوشتار ذاتی وطبیعی انسان است .                      ص            غ

زبان وگفتار ریشه در ذات وطبیعت انسان دارد .           ص            غ      

7      آیا نوشتار به مرور زمان از گفتار فاصله می‌گیرد ؟    

8      خط و نوشتار ریشه در ............... و ................................. دارد .       

9      چرا خط و نوشتار به طور غیرمستقیم به زبان و گفتار پیوند می‌خورد ؟

10    چرا سابقه‌ی خط و نوشتار از سابقه‌ی زبان و گفتار کم‌تر است و پدیده‌ای بسیار تازه محسوب می‌شود؟

11    علت این‌که ما جملات را در حین نوشتن تکرار می‌کنیم چیست ؟        

12    خط و نوشتار چگونه به زبان پیوند می‌خورد ؟ 

دستور درس هشتم : گروه فعلی و ویژگی‌های آن

1      از مصدر های زیر ، زمان های داده شده را برای یک شخص دلخواه بسازید .

الف ) مضارع التزامی + ماضی استمراری از : شناختن     و    پریدن          

 ب ) ماضی نقلی از : ترساندن

پ ) ماضی التزامی + مضارع اخباری از : پذیرفتن       

ت ) ماضی بعید + آینده از : انداختن   و   یافتن

ث ) ماضی مستمر از : نشستن            

ج ) مضارع مستمر از : کاشتن      

چ ) ماضی ساده از : خوابیدن

2      نوع گذر و وجه فعل جمله ی زیر چگونه است ؟              شاید او را دیده باشیم .      

3      فعل « می پذیرفتند» را با حفظ شخص به زمان های ماضی التزامی ، مضارع التزامی و آینده تبدیل کنید.      

4      در عبارت زیر چهار ویژگی ( شخص ، زمان، گذر و وجه ) فعل های تعیین شده را بنویسید.

   من دیروز کتابم را دستم گرفته بودم تا شاید کمی آن را بخوانم.      

5      در جمله ی زیر نوع گذر ( ناگذر یا گذرا به ... ) و وجه فعل را مشخص کنید .    شاید باران باریده باشد .      

6      زمان و شخص فعل های زیر را تعیین نمایید .   خواهی شنید.           آمده بودند .           می رویم .

7      اگر با فعل های ‹‹ شنید ، می دود و شده بود ›› جمله بسازیم، نوع گذر هر یک چگونه خواهد بود ؟

8      از سمت راست گزینه های مربوط به سمت چپ را مشخص کنید . ( در سمت چپ یک مورد اضافه است .)

 الف ) خورده بودند .                                     1 – ماضی استمراری

 ب )   کاشته باشید .                                    2 – مضارع اخباری                 

 ج )   می آیم .                                          3 – ماضی التزامی

                                                             4 – ماضی بعید               

9      با فعل ( رنجیده است ) جمله ای بسازید و نوع گذر و وجه آن را مشخص کنید .

10    برای هر گزینه ی سمت راست تنها یک جواب درست در سمت چپ پیدا کنید .

  (( توجّه : در سمت چپ چند گزینه اضافه است ))     1- رفته باشم

    *  )  ماضی ساده                                        2- خواهم رفت

   ** )  ماضی بعید                                          3- رفته ایم

 *** )  مضارع التزامی                                      4- رفته بودیم

****)  آینده                                                   5- رفتند                       

               6- برویم

11    کدام فعل در زمان ماضی التزامی است ؟

 الف) بر می افراشت.    ب) رفته بود.      ج) خورده است .      د)دریافته باشد .     

12    فعل های کدام گزینه به ترتیب در زمان های ماضی نقلی ،مضارع اخباری وماضی استمراری است ؟

      الف)خورد ،می خورم ، خوردی .                      ب) خورده بود ،بخورم ، می خورم .

       ج) خورده است ، بخور ، بخورید .             د) خورده است ، می خورند ، می خوردند.

13    زمان افعال زیر را مشخص فرمایید.   خورده است.             می خورم.             خورده بودید.

 14   چهار ویژگی فعل را در فعل جمله ی (( ما محسن را از سگ  ترسانده بودیم .)) مشخص نمایید .

15    زمان دقیق فعل‌های زیر را بنویسید .            نوشته بودم                     دارد می‌نویسد .

   آورده‌ایم                گفته باشم                      می‌ساخت                بنویسند     

16    صورت گذرا به مفعول فعل « خوابیده‌اند » چه می‌شود ؟       

17    زمان و شخص فعل های « می کارند » و « کاشته بودی » را تعیین کنید .    

18    زمان ، شخص ، وجه و نوع گذر فعل جمله ی زیر را تعیین کنید .

                     عقاب ها را برای شکار می فرستادند .       

19    متن زیر را به دقت بخوانید و به سؤالات داده شده پاسخ دهید .

 کوزت فکر می‌کرد شب فرارسیده است . زن تناردیه در کوچه را گشود و راه را به وی نشان داد . بالای سرش آسمان از ابرهای متراکم پوشیده بود. به نظر می‌رسید که نقاب حزن‌انگیز ظلمت برسر این کودک فرودآمده است.        

 الف ) نوع و زمان دقیق فعل های مشخص شده را بنویسید .

 ب)  یک ضمیر بیابید و مرجع آن را نشان دهید .

 ج ) بن مضارع و وجه فعل « پوشیده بود » را بنویسید .     

نگارش درس نهم : طرح نوشته

1      چهار فایده از فواید طرح نوشته را بنویسید .    

2      برای « وصف ساختمان مدرسه » یک طرح بنویسید. 

3      طرح نوشته در نوشته های بلند ، ذهنی است.                             ص            غ   

4      تفاوت طرح در نوشته‌های کوتاه و بلند در چیست ؟     

5      طرح در نوشته‌های کوتاه و بلند چگونه است ؟ 

6      دو ویژگی طرح نوشته را بنویسید .    

7      طرح نوشته چه مزایایی دارد ؟ دو مورد آن را بنویسید .        

دستور درس دهم : ویژگی‌های فعل ( معلوم و مجهول )

1      جمله های زیر را مجهول کنید .

الف ) تو دوستانت را به مهمانی دعوت کرده بودی .         پ ) پدرم مرا برای نماز بیدار خواهد کرد .    

ب ) دانش آموزان خوب تکالیف خود را به موقع نوشته اند .     ت ) من هر روز دوستانم را می بینم .

ث ) ما درس هایمان را خواندیم .                         ج ) من دوستانم را دارم می بینم .        

چ ) اکبر شاید گندم ها را درو کرده باشد .                ح ) شاید او خانه را بخرد .

خ ) دوستم داشت قرآن می خواند .                       د ) او هر روز نامه‌ای می نوشت .       

2      جمله مجهول زیر رابا نهاد داده شده معلوم نمایید.  « بسیاری از استعدادها کشته شده اند.» ( اعتیاد )

3      با فعل های داده شده ابتدا جمله بسازید و سپس آن جمله ها را مجهول کنید.

 پرسیدم :              می بینند :                دوانده است :                خواهید چسباند :         

4      جملات زیر را مجهول کنید . الف) اکبر ماشین های زیادی خرید .  ب ) من درسهایم را یاد گرفته ام .

ج) تو آنها را می بینی .                                    د )مدیر مدرسه ما را به اردو خواهد برد .       

5      جملات مجهول زیر را با نهادهای داخل پرانتز به معلوم تبدیل کنید .

الف ) نامه نوشته می شد . ( حسن )                      ب )  خانه خریده بشود . ( محمد )

ج ) لباس هایم شسته شده است . ( مادر )              د ) شاید گندم کاشته شده باشد . ( پدر )    

6      جمله ی زیر را با آوردن نهاد « من » ، معلوم کنید .            * نامه دارد نوشته می شود .    

7      مجهول فعل (کاشت) کدام گزینه است ؟

 الف) کاشته می شود.    ب)کاشته شدم .    ج)کاشته شد.    د)کاشته شود.      

8      مجهول فعل« می خوردند »کدام است ؟

الف) خورده شدند    ب) خورده می شدند   ج) خورده شوند     د) خورده شده بودند    

9      افعال زیر را مجهول نمایید.   دیدم .           می گفت.                         خواهد نوشت.      

10    *  ماضی ساده مجهول (             )                     الف) می خورم.        ه) فرستاده شده بودند.

** ماضی بعید مجهول    (             )                  ب ) بفرستیم.                  و) فرستاد.

** مضارع التزامی معلوم  (             )                   ج ) کاشته شدند.

**** مضارع التزامی مجهول  (             )             د ) فرستاده شوند.      

11    فعل « نوشته‌اند » را مجهول کنید .    

12    جمله ی « او نامه را فرستاده است . » را مجهول نمایید .      

13    جمله ی « کتاب را خوانده ایم . » را مجهول کنید .    

14    جمله ی مجهول « ماشین شسته شده بود . » ر ابا آوردن نهاد « من » معلوم کنید .    

15    جملات زیر را مجهول نمایید .

الف ) پدرم از بازار برایم کفش خریده است .              ب )  من آنها را در بازار دیده بودم . 

16    از مصدرهای زیر فعل های مجهول را در زمان های خواسته شده بنویسید .

* کاشتن ( زمان آینده )                 * پختن ( ماضی استمراری)

* خواندن (مضارع اخباری)             * دیدن ( ماضی التزامی )      

نگارش درس یازدهم : عنوان ، شروع و پایان نوشته

1      عنوان کتب زیر با استفاده از کدام روش ، انتخاب شده است ؟

 الف ) چه باید کرد ؟        ب ) از ماست که بر ماست .         پ ) تنفس صبح           ت ) خفتگان بیدار  

 ث )  دوزخ اما سرد         ج ) نون و القلم      چ ) تماشاگه راز      

2      عنوان کتاب های سمت راست با استفاده از کدام روش های سمت چپ انتخاب شده است ؟

( توجّه : در سمت چپ یک گزینه اضافه است . )  1 ) ضرب المثل

 الف ) چه باید کرد ؟                                   2 ) سئوال

  ب )  تنفّس صبح                                     3 ) بخشی از آیه ی قرآن               

3      عنوان کتاب « روشن تر از خاموشی» بر اساس طرح سوال است.   ص           غ    

4      عنوان نوشته ی « تنفّس صبح » بر کدام اساس زیر انتخاب شده است ؟

الف ) بخشی از یک شعر           ب ) بخشی از یک آیه        ج ) سؤال         د ) متناقض نما       

5      عنوان نوشته ی « چه باید کرد » بر کدام اساس زیر انتخاب شده است ؟

الف ) بخشی از یک شعر           ب ) بخشی از یک آیه         ج ) سؤال            د ) متناقض نما   

6      عنوان کتاب (آزادی مجسمه ) یک عبارت متناقض نما است .ص            غ   

7      دو راه انتخاب عنوان نوشته را با یک مثال برای هر کدام بنویسید.      

8      دو نتیجه‌ی سودمند فضاسازی را بنویسید .      

9      فضاسازی یعنی چه ؟ درگذشته به آن چه می‌گفتند ؟     

10    براعت استهلال یعنی چه ؟     

11    گذشتگان به فضاسازی چه می‌گفتند ؟   

 دستور درس دوازدهم : ساختمان فعل

1      ساختمان فعل های مشخّص شده در عبارت زیر چگونه است ؟ ( ساده ،‌پیشوندی ، مرکّب )

      من خیلی زحمت کشیدم تا این درس را فرابگیرم .        

2      در فعل های زیر ،‌ فعل کمکی را نشان دهید .  خواهید آمد                       شنیده باشم .       

3      با « دوست دارم » جمله ای بسازید که فعل آن ساده باشد.       

4      ساختمان فعل های  مشخّص شده در جمله های زیر چگونه است؟(ساده – مرکّب- پیشوندی)

الف) من این مطلب را از شما یادگرفته‌ام.              ب) من این مطلب را از شما فراگرفته‌ام.

ج) من این مطلب را گرفته‌ام.

5      با توجه به متن زیر به سوالات داده شده پاسخ دهید.

   « ابوجهل در نامه ای خشونت آمیز پیامبر اکرم (ص) را تهدید کرد ، که منتظر حمله ی قریش باشد . پیامبر اکرم (ص) نیز برای حفظ اسلام وخنثی کردن نقشه های قریش ، اقدام کردند.»                                

1-    نمودار درختی جمله ی اول را رسم کنید.

2-    در کجا نهاد جدا وپیوسته مطابقت ندارد؟ دلیل آن چیست؟

3-    پنج ویژگی فعل را در فعل جمله ی سوم نشان دهید.

4-جمله ی اول را مجهول کنید.

5-ساختمان فعل دوم و سوم را مشخص کنید. 

6      ساختمان فعل (‌ساده ، پیشوندی و مرکب ) جمله های زیر را مشخص نمایید .

 من هر روز که از مدرسه به خانه برمی گردم ، احوال پدر و مادرم را می پرسم .    

7      با « دوست داشتن » فعل و جمله ای بسازید که آن فعل مرکب باشد .  

8      نوع ساختمان فعل های جملات زیر را بنویسید . ( ساده  - پیشوندی – مرکب )

 الف ) من هر روز قرآن می خوانم .                  ب)من هر روز  موسیقی گوش می دهم .

ج ) او این مطلب را به خوبی فراگرفت .            د) من در تهران یک دوست دارم .

9      در جمله های  زیر ساختمان فعل ها ( ساده ، پیشوندی و مرکب ) را مشخص کنید .

 الف )  هوا بارانی گردید . ب ) دوستم از مدرسه برگشته است . ج ) من اعضای خانواده ام را دوست دارم .      

10    فعل های زیر را منفی کنید .          می بینیم                              خوانده اید         

11    فعل های کدام گزینه به ترتیب ساده پیشوندی و مرکب است ؟          

         الف)خورد ، بر آمد ، چشم پوشید .                        ب)می آمدند ، بیایند ، رفته بودند.  

        ج) خواهد آمد ، بر خواهد گشت ، دارد می رود .           د) در آورد ، برگشت ، غلتیده است .

12    کدام فعل زیر ساده است ؟   الف) باز آمدی     ب) یاد گرفتم      ج) چشم پوشید      د) رفته است.

13    ساختمان فعل های زیر را معلوم کنید.         خواهد رفت .                    می آورد.   

14    ساختمان فعل های عبارت زیر را از لحاظ ساده ، مرکّب یا پیشوندی بودن معیّن کنید .

      هر نوشته هرگاه از حد نیازهای روز مره درگذرد ، بر خواننده اثر می گذارد و  دامنه ی احساسات او را  گسترش می دهد .      

15    فعل « خواهند شنید » ساده است یا مرکب یا پیشوندی ؟         

16    صورت منفی جمله ی  « من درسم را خوانده بودم » را بنویسید .      

17    قسمت مشخص شده ی کدام یک از جملات زیر فعل ساده و کدام یک فعل مرکّب است ؟

الف) او دوست دارد تکالیفش را خوب و تمیز بنویسد .

 ب ) او دوستی دارد که تکالیفش را خوب و تمیز می نویسد .

نگارش درس چهاردهم : روش تحقیق ( 1 )

1      برای تحقیق در باره ی موارد زیر از کدام روش تحقیق استفاده می کنیم ؟

  الف ) تأثیر قند روی شیر      ب ) تأثیر معلم روی انگیزه ی دانش آموزان    پ ) تأثیر بمب اتم روی مردم ژاپن                     ت ) تأثیر سرما یا گرما روی پوشش      ث ) دانش آموزان  زنگ تفریح را  چگونه سپری می کنند ؟    

ح) گزارش یک تصادف.        خ) تاریخ ایران قبل از اسلام.         د) میزان مطالعه ی دانش آموزان

2    در مراحل تحقیق به روش پرس و جو از چه راه‌هایی می توانیم به اطلاعات مورد نیاز خود دست یابیم ؟

3      انواع روش های تحقیق را نام ببرید .  

4   برای پیدا کردن موارد زیر به کدام برگه دان ها ( عنوان کتاب ، نام مولّف ، موضوع)مراجعه می نماییم؟ 

  کتاب عناصر داستان :                                   کتابی از بزرگ علوی : 

5      جای خالی را پر کنید .     

  در هر کتابخانه سه نوع برگه وجود دارد : الف )............ ب ) .............   ج ) .............         

6      کدام یک از گزینه‌های زیر از روش‌های تحقیق نمی‌باشد ؟

    الف ) تجربه و آزمایش            ب) مقایسه                ج ) مشاهده               د ) مطالعه        

7      صحیح یا غلط بودن سوال های زیر را با علامت مناسب مشخص کنید.

در تحقیق اگر تعداد مصاحبه شوندگان زیاد باشد از پرسش نامه استفاده می کنیم .ص          غ

8      در علوم تجربی از کدام روش تحقیق استفاده می‌شود ؟  

زبان‌شناسی سال دوم دبیرستان درس 15 : نظام آوایی زبان

1      دو سطح از سطوح مطالعه‌ی زبان را نام ببرید .         

2      تعداد واج‌ها و هجاهای کلمات زیر را بنویسید .

الف ) دانش       ب ) کتابخانه      ج ) دانشجو      د ) آفرینش     ه) آبادانی        و) تکیه‌گاه     

 ز) امید                ح) برادری          ط ) نغز           ی ) کتاب       ک)‌ آتش        ل) طبیعت  

م) دفتر               ن) دبیرستان           ق ) خردمندان      ط ) اردک         

3                صحیح یا غلط بودن سوال‌های زیر را با علامت مناسب مشخص کنید.

در زبان فارسی کلمات با مصوت آغاز می‌شوند .          ص             غ

در زبان فارسی 29 واج داریم که به 6مصوت و 23صامت تقسیم می‌شوند.        ص        غ

از ترکیب ساخت‌های آوایی یک هجایی و چند هجایی جمله ساخته می‌شود .       ص        غ 

4      از قسمت چپ کلماتی را که با گزینه های سمت راست ارتباط دارد را مشخص کنید . راهنمایی : در سؤال زیر در سمت چپ یک گزینه اضافه است .   

1   کلمات تک هجایی  (                 )              الف ) دانه                   د ) هم‌دانشگاهی

2   کلمات دو هجایی    (                 )              ب )  کاشانه               ه )  سیمین‌شهری 

3  کلمات سه هجایی   (                  )               ج)  باد

4  کلمات چهار هجایی (                  )      

5      مصوت‌های کوتاه و بلند واژه‌های « کارگر » و « گفتن » را نشان دهید .      

6      فقط تعداد هجاهای کلمات «دانشگاه » و « آب » را بنویسید . 

7      فقط تعداد واج‌های کلمات « خواب » و « دیده » را بنویسید . 

8      با تغییر یک واج در واژه‌ی « باد » آن را به یک واژه‌ی دیگر تبدیل نمایید .   

9      در زبان فارسی هیچ کلمه‌ای با ............... آغاز نمی‌شود .    

10    واج چیست ؟ 

11    واج‌های زبان به دو دسته‌ی ............... و ................... تقسیم می‌شوند .    

12    زبان‌شناسان زبان را در سه سطح ............. و ..................... و ............. مطالعه می‌کنند .

13    زبان شناسان دستور زبان را به دو بخش ........ و ............ تقسیم می‌کنند .   

14    در کدام کلمه‌ی زیر « و » صامت و در کدام یک مصوت است ؟  الف ) ورزش    ب ) آرزو 

15    جمله‌ی « تعداد واج های هر زبانی متفاوت است » درست است یا نادرست ؟  

16    زبان‌شناسان زبان را در چند سطح مطالعه می‌نمایند ؟  

17    واژه‌ی « آسایشگاه » چند واج دارد ؟ واج‌های آن را نشان دهید .        

   دستور درس 16 : گروه اسمی ( 1 ) + نام آوا

1      با توجه‌ی « شاهنامه‌ی فردوسی سند ملی ماست . » ویژگی‌های شاهنامه را بنویسید .  

2      ساختمان اسم های زیر چگونه است ؟ ( ساده ، مرکّب و ... )

 تاریخ                    عروسک                            دوچرخه                         گلاب گیر         

3      در جمله ی زیر کدام کلمه نامآواست ؟

         سگ های محل با دیدن دزدان شروع به عوعو کردند .

4      یک نام آوا را در جمله به کار ببرید .  

5      اسم‌های ساده و مشتق و مرکب  و مشتق-مرکب را در کلمات زیر نشان دهید .     

    شمشاد          کبریت          خاک انداز                گرما          خیرخواهی            گلاب‌پاش

   آتش‌سوزی            رهاورد        ورزش  

6      هسته‌های گروه‌های اسمی را در عبارت زیر نشان دهید .

        دیوان عظیم رودکی که گفته‌اند صددفتر بوده است تا روزگار فرخی و عنصری وجود داشته است .      

7      این کلمات را با نشانه‌های مناسب جمع ببندید .  آشنا           اثر         ضابط         روحانی  

8      ساخت اسم های زیر چگونه است ؟ ( ساده ، مشتق ، مرکب و مشتق – مرکب )

مرد                   مردانه                                کتابفروش                      دوچرخه سواری     

9      در جمله های زیر ویژگی های(شمار- شناس،ناشناس و اسم جنس – عام و خاص – ساخت ) اسم های مشخّص شده را به طور کامل بنویسید .   من در کتابخانه‌ای عضو هستم .         علی از همان دوچرخه سواران است .     

10    ویژگی های واژه ی « پدر » را در ترکیب ( پدر من ) بنویسید.         

11    سوالات جور کردنی :  برای هر گزینه ی سمت راست یک مورد از سمت چپ مشخص کنید .

1)  کلمات ساده    (              )               الف ) دانشگاهی             ب ) پیش دانشگاهی

2)کلمات  مشتق - مرکب  (              )          ج ) وجدان              د )کتابخانه    

12    کدام گروه کلمات زیر ویژگی های (( معرفه ، خاص و ساده )) را دارد؟

الف) زمین و ماهی                ب) خورشید و تهران      ج) جنگل و مدرسه            د) سیمین شهر و محمّد        

13    کدام گروه کلمات زیر به ترتیب ((مشتق ، مرکّب و مشتق – مرکّب )) است؟

الف) گوسفند ، کتابخانه ، دوچرخه        ب) افراسیاب، سفیدرود ، دومیدانی

ج) پرسش ،گل ، گل گیر                      د) موشک ، خط کش ، چهار گوشه        

14    کدام یک از ترکیبات زیر « مشتق – مرکّب » است ؟

الف) بی ادب         ب) نا جوانمرد       ج) خانگی          د) خودخواه        

15    صداهای طبیعی و بی معنای پیرامون ما را ………………………… می نامند .

16    کدام کلمه جمع مکسر است ؟   الف) اشتباهات         ب)اقوام        ج) دانشجویان          د)فرشتگان

17    کدام جمله اسم نکره دارد ؟

  الف)حسین کتاب را برد.      ب)کتابی را خواندم .       ج)آن کتاب است.         د)امروز شنبه است .

18    کدام کلمه اسم خاص است؟

الف )سوسن (نام یک نوع گل )     ب)ستاره         ج) آتش            د)سیاره ی زمین

19    کدام کلمه از لحاظ ساخت ساده است ؟

 الف ) فرهنگستان        ب) شمشاد         ج) مهمانی       د) خط کش        

20    کدام کلمه مشتق نیست ؟  الف ) آموزش         ب) عروسک      ج) دو چرخ          د) روزه 

21    کدام کلمه مشتق ومرکب نیست ؟   الف) سیاهی ها     ب) سه گوشه      ج)تکاپو    د) سربازگیری     

22    کلماتی که از زبان حیوانات تقلید می‌شوند مانند « قارقار – جیک جیک » چه نامیده می‌شوند ؟

23    کدام کلمه ی زیر از لحاظ ساخت با بقیه فرق دارد ؟

      الف ) خورشید                 ب ) دماوند               پ  )‌ کتابخانه            ت ) محمد      

24    از میان واژه های زیر یک واژه ی ساده و یک واژه ی مرکّب و یک واژه ی مشتق-مرکّب نشان دهید.

- چرخش           - دوچرخه سواری                 -  چرخ            -  دو چرخ           -  چرخه      

25    کدام واژه اسم است؟           الف) پرسش       ب) پرسید          ج) پرسنده         د) شنونده   

26    +        اسم مفرد،خاص وساده  (       )      الف) پرندگانی                 د) پاسداری ها

++   جمع، عام، مشتق و نکره (          )            ب) خورشید                   ه) خوبان

+++      جمع، عام ، مشتق-مرکب (            )            ج) مدرسه ای      

27    از بن مضارع یا ماضی فعل‌های زیر یک اسم مشتق بسازید .         می‌رفت                 پرسید

نگارش درس هفدهم : روش تحقیق ( 2 )

1      انواع یادداشت برداری را بنویسید . ( یادداشت برداری به چند شکل انجام می‌پذیرد ؟ بنویسید . )         

2      هر برگه‌ی یادداشت سه قسمت دارد:1 عنوان 2-…………………        3- مأخذ .

3      انواع فهرست را فقط نام ببرید .         

4      کدام مورد زیر از انواع یادداشت برداری نیست ؟

الف) نقل عین متن       ب) خلاصه ای از متن        ج) برداشتی از متن    د) پاک نویسی   

5      فهرست موضوعی شامل چه مطالبی است و در کجای تحقیق می آید ؟ 

6      چرا هنگام استفاد از منابع در تحقیق ، باید از منابع علمی تازه و از نویسندگان معتبر استفاده نماییم ؟

7      جاهای خالی را با عبارات درست پر کنید.

1)      آن جه به تحقیق ارزش واعتبار می بخشد، ...............است.

2)    علامت اختصاری (ن.ک.) مخفف کلمات ............................................................است .

8      نشانه‌ی «   » یعنی چه ؟       

9      علامت اختصاری (( ق. م. )) یعنی چه ؟       

10    هر برگه ( فیش تحقیق ) چند قسمت دارد ؟ بنویسید .   

11    دو فایده‌ی یادداشت برداری را بنویسید .

12    تنظیم فهرست‌ها در روش تحقیق به چند دسته تقسیم می‌شود ؟ بنویسید .

13    آن چه به تحقیق ارزش و اعتبار می‌بخشد ، چیست ؟   

14    جوهره‌ی تحقیق چیست ؟       

دستور درس 18 : گروه اسمی ( 2 ) + ساخت صفت بیانی + اضافه‌ی تعلقی و غیرتعلقی

1      تعلقی یا غیرتعلقی بودن گروه زیر را با دلیل ثابت نمایید .           کتاب دانش‌آموز     

2      نمودار درختی گروه اسمی « این دانشمند بزرگ ایران » را رسم کنید .         

3      نوع ساختمان ( ساده ، مشتق و ... ) صفات زیر را تعیین نمایید . خودپسند            نابینا        

4      از ترکیبات زیر ، دو ترکیب ، اضافی ( مضاف و مضاف الیه ) است ؛ تعلقی یا غیر تعلقی بودن آن ها را مشخص کنید .     

روز خوب         روز جمعه           کتاب من              کتاب تاریخی     دست اجل           کوه دماوند

گل یاس              کوزه سفال

5      نمودار گروه اسمی « آن دو کتاب خردمندترین انسان » را رسم نمایید .         

6      وابسته‌های گروه اسمی « آن مردان زیرک میهن » را مشخص نمایید .

7      کدام یک از ترکیبات زیر تعلقی و کدام یک غیر تعلقی است ؟

     پسر همسایه           روز یک‌شنبه       دست تقدیر                  جام جم 

8      در عبارت زیر یک ضمیر بیابید و مرجع آن را نشان دهید .

     علی همین کتاب را از آن دوست خود گرفته بود تا در این امتحان از آن استفاده کند .      

9      در عبارت « اگر مرد میدان هستید ، بسم الله . و گرنه از نشستن و وای وای گفتن کاری بر نمی آید .» شبهجمله را نشان دهید .         

10    در عبارت زیر نوع ضمیرها را مشخص نمایید .

      هر روز که به خانه برمی گردیم ابتدا به مادر خود سلام می دهیم و بعد از ناهار و نماز ، سراغ تکالیفمان می رویم .       

11    واژه ی « به به » را به عنوان شبه جمله به کار ببرید .         

12    ساخت صفت های زیر چگونه است ؟ ( ساده ، مشتق ، مرکب و مشتق – مرکب )

ایرانی نژاد                                پاکیزه  

13    کدام ترکیب زیر اضافه ی تعلق است ؟

الف ) دست تمیز                     ب ) دست آهنی                 ج ) دست من              د ) دست ارادت

14    در عبارت زیر شبه جمله را بیابید .

    افسوس بر ملتی که جامه‌ای را بپوشد که خود نبافته باشد . 

15    واژه‌ی « آن » ر ا به عنوان ضمیر اشاره در یک جمله به کار ببرید . 

16    کلمه ی « سلام » را در یک جمله به عنوان شبه جمله به کار ببرید .  

17    نوع وابسته های هسته را در گروه اسمی « دومین گل باغ » بنویسید . 

18    ساختمان صفت های زیر چگونه است ؟ ( ساده ، مشتق و …)

                    بلند                  ناجوانمرد                     ناسپاس                  خوش اخلاق      

19    کدام ترکیب زیر اضافه ی تعلّقی است؟

الف) روز خوب          ب) قانون خوب        ج) قانون کار         د) دست ارادت    

20    کدام گروه اسمی زیر دو وابسته ی پیشین و دو وابسته ی پسین دارد ؟

  الف )این چهار دوست صمیمی من          ب) آن چند اثر تاریخی

  ج) همان چند روز گرم                 د)بهترین فیلم سینمایی کشور   

21    کدام گزینه درباره ی گروه اسمی ( همین چند گل زیبای محمدی )درست نیست ؟

      الف ) گل =هسته                  ب) دو وابسته ی پیشین ودووابسته ی پسین دارد .  

      ج) (چند ) صفت پرسشی است.       د) زیبا صفت بیانی است.   

22    کدام گزینه در فرمول (صفت شمارشی +هسته +صفت بیانی + مضاف الیه + مضاف الیه )درست نیست ؟

الف) دو کتاب تمیز دوست من                   ب ) اولین روز شیرین هفته ی من  

ج) پنجمین روز نمایشگاه کتاب ایران          د ) چهار گنجشک زیبای برادر علی     

23    ترکیب اسم + اسم چه نام دارد؟

  الف ) مضاف ومضاف الیه   ب) موصوف وصفت     ج) هسته وصفت بیانی  د)صفت ومضاف الیه         

24    کدام گزینه  اضافه ی  تعلقی است ؟ 

 الف)داس مرگ     ب) قانون پرواز      ج) ساعت خوب    د) دوست پر طمع        

25    کدام گزینه اضافه ی غیر تعلقی است ؟ الف ) کتاب جالب        ب) راه شیراز     ج) مغز مداد       د) روز دوشنبه        

26    کدام گزینه به ترتیب اضافه ی تعلقی وغیرتعلقی دارد؟

       الف)نقشه ی ایران ، کشور ایران          ب)کوزه ی سفال ،گل لاله

      ج) دوست خوب ، دوست حسین                    د) پدر علی ، مسافر قطار        

27    هسته و نوع دقیق وابسته‌ها را در گروه  اسمی « دومین گل باغچه‌ی ما » بنویسید .    

28    ساختمان صفات زیر چگونه است؟( ساده، مشتق و…)       سیاه پوست                      ناپاک

29    - نمودار پیکانی گروه اسمی « همین اجبار معیشت » را رسم کنید .   

30    ترکیب (( دست مرگ )) تعلّقی است یا غیر تعلّقی ؟    

31    ساخت صفت های بیانی زیر چگونه است ؟  پابرهنه (         )  ناپاک (           )  پاک (             )

32    در گروه اسمی « این دو کتاب زیبا » : 

الف ) هسته کدام است ؟

ب ) نام وابسته های پیشین و پسین آن را بنویسید  .

پ ) نوع ساخت واژه ی « زیبا » چگونه است ؟ ( ساده ، مرکب ، ... )       

33    کدام ترکیب زیر غیرتعلقی و کدام یک تعلقی است ‍؟

      الف )‌دست ارادت             ب ) عنوان کتاب            پ ) کتاب تاریخی        

34    از مصدر (( خوردن)) کدام کلمه ی زیر را نمی توان ساخت؟  

الف) خوران :صفت فاعلی        ب) خورنده : صفت فاعلی       ج) خورده       د) خوردنی :صفت لیاقت

35    *         اضافه ی تعلّقی (           )         الف) دوست پدری            د) روز هفتم

**      اضافه ی غیر تعلّقی (          )      ب)دست حسن                و) دست تمیز

×××   اضافه ی وصفی    (             )                   ج) روز جمعه         

36    +        صفت ساده  (               )                         الف) ناسپاس                 ه) سیمین شهری     

+ +     صفت مرکب (               )                          ب) بینش

++ +  صفت مشتق    (               )                         ج)تمیز

++++ صفت مشتق – مرکب   (               )               د) پاره پاره        

نگارش درس نوزدهم : مرجع شناسی

1      یکی از شروط بهره گیری از منابع، ……………………………………………    است.

2      قدیمی ترین واژه نامه ی زبان فارسی …………………………………        است.     

3      کدام واژه نامه ی زیر عمومی نیست؟

 الف)فرهنگ فارسی معین     ب) فرهنگ عمید      ج) لغت نامه ی دهخدا    د) فرهنگ اصطلاحات علمی

4      کدام واژه نامه ی زیر دو زبانه است؟          الف ) فرهنگ موضوعی قرآن مجید      ب)المنجد     

    ج) فرهنگ جدید عربی به فارسی                       د) فرهنگ تاریخی زبان فارسی        

5      قدم اول در تحقیق و پژوهش چیست ؟ دو شرط آن را بنویسید . 

6      یک واژه نامه ی عمومی و یک واژه نامه ی تخصّصی نام ببرید .      

7      کدام واژه نامه‌های زیر عمومی هستند و کدام تخصّصی ؟       الف )‌فرهنگ فارسی معین               

    ب) فرهنگ اصطلاحات علمی              ج ) فرهنگ تاریخی زبان فارسی               د ) برهان قاطع

8      چهار مورد از اطلاعاتی که با مراجعه به یک فرهنگ لغت به دست می‌آوریم را بنویسید.       

9      چرا در میان منابع پژوهشی ، کتاب‌های مرجع جایگاه ویژه‌ای دارند ؟  

10    اگر معنی و مفهوم متن را بنویسیم از کدام شیوه‌ی نقل مطلب استفاده کرده‌ایم ؟ 

11    نقل مطلب از کتاب‌های مرجع به چند شکل انجام می‌گیرد ؛ آن‌ها را بنویسید .  

12    کدام فرهنگ فارسی در حکم یک دایرة‌المعارف است ؟

13    شرایط بهره گیری از منابع در تحقیق چیست ؟

14    برای پیدا کردن کتاب های مرجع به کدام قسمت کتابخانه باید برویم ؟  

15    کدام یک از فرهنگ نامه های زیرعمومی و کدام یک تخصّصی است ؟

الف ) لغت نامه‌ی دهخدا                             ب ) فرهنگ موضوعی قرآن مجید   

16    نام یک دایرة‌المعارف فارسی را بنویسید.        

17    پر کنید : اطلاعاتی از قبیل معنی ،املای درست ،ریشه و تلفظ یک کلمه را می توان در ....................... یافت .       

18    ترتیب قرار گرفتن کلمات در واژه نامه ها بر اساس ....................................... است .   

19    برخی از واژه‌نامه‌ها ............................ و برخی دیگر تخصصی هستند .  

20    هریک از موارد زیر در فرهنگ معین چگونه نشان داده شده‌اند ؟

     الف ) ریشه‌ی کلمات                             ب ‌) جلوگیری از تکرار     

21    دو فهرست معتبر فارسی نام ببرید .    

دستور درس 20 : ضمیر + شبه جمله

1      ضمیر و مرجع ضمیر را در جمله ی زیر نشان دهید .      « علی هر روز کارهای خود را به خانواده اطّلاع می دهد .»        

2      اسم یا شبه جمله بودن واژه ی « سلام » را در جمله های زیر معلوم کنید .

*   او هر روز به من سلام می کند .        * سلام ! چطوری؟

3      در هر جمله ی زیر یک ضمیر بیابید و مرجع هر یک را مشخّص نمایید .

الف) گالیله قدم به قدم سرنوشت خویش را می سازد .

 ب ) رستم از خواب برمی خیزد و اسبش را نمی یابد .       پ ) تقی تکالیف خود را انجام داده است .         

4      ضمیر و مرجع ضمیر را در جمله‌های زیر نشان دهید .

الف - « علی هر روز کارهای خود را به خانواده اطّلاع می دهد .»

ب- « انسان آگاه وظایفش را می‌داند . »      

5      کدام واژه ی زیر می تواند شبه جمله باشد ؟الف)عوعو      ب ) میو میو        ج) سلام کردن           د) به به 

6      21) در نوشته ی زیر چند ضمیر وجود دارد؟

( نام آن به قدری بر سر زبان ها بود که مردم سید اشرف مدیر آن را به نام نسیم شمال می شناختند واورا آقای نسیم شمال صدا می کردند .)           الف )2                ب) 3              ج) 4             د) 5

7      22) در کدام گزینه ضمیر به صورت مودبانه به کار رفته است ؟

       الف) استاد کتابشان را به من هدیه کردند.            ب)دوستم را به مهمانی دعوت کردم.

      ج) تو کجا درس می خوانی ؟                             د) شما دانش آموزان باید کوشش کنید.      

8      ضمیر های شخصی اول شخص و دوم شخص مفرد و جمع را بنویسید.

9      واژه ی ((‌سلام )) را به عنوان شبه جمله به کار ببرید .

10    نوع ضمیر های مشخص شده را در عبارت زیر بنویسید .

        رضا کتابش را به من داد و گفت : « ‌در حفظ آن کوشا باش . »         

11    تفاوت ضمیر وصفت اشاره را با یک مثال توضیح دهید.        

12    در عبارات زیر ضمیر و مرجع ضمیر هر جمله را نشان دهید .

    الف ) همیشه دردم را برای خودم نگه داشته‌ام .   

     ب ) گالیله قدم به قدم سرنوشت خویش را می‌سازد .       

13    برای هر یک از ضمیرهای زیر یک صفت مناسب بنویسید . من (  ........ )       تو ( ............. )

14    کدام جمله ی زیر ضمیر پرسشی دارد؟        الف)این کتاب چند است؟  

ب) این،چند تومان است؟        ج)  این کتاب چند تومان است؟            د) این کلاس چند غایب دارد؟         

15    کدام کلمه ی زیر می تواند شبه جمله باشد؟الف)جیک جیک  ب)به به  ج) میومیو    د) افسوس خوردن

نگارش درس‌های 22 و 25 : مقاله‌نویسی ( 1و2 )

1      حجم مقاله به موضوع و …………………………………………       بستگی دارد. 

2      « فرهنگ برهنگی وبرهنگی فرهنگی » از نظر محتوا و شیوه‌ی نگارش نمونه ای از مقالات …… است.    

3      کدام گزینه ی زیر نمی تواند از قسمت های تشکیل دهنده ی مقاله باشد؟

    الف) عنوان            ب) متن               ج) پاک نویس          د) مقدّمه 

4      انواع مقاله ها را از نظر محتوا و شیوه ی نگارش فقط نام ببرید .       

5      گام اوّل در نگارش مقاله چیست ؟ انواع مقاله را نام ببرید .     

6      چهار مورد از ویژگی های یک مقاله ی خوب را بنویسید .     

7      جاهای خالی را با عبارات درست پر کنید.

1)  گام اول در نگارش مقاله .................................................................... است .

2)  مقاله هایی که بر اساس برهان ، منطق وتفکر تهیه می شوند .......................................نام دارند .

3)  مقاله هایی که در آن ها نویسنده به تفسیر یک موضوع می پردازد ،.........................نام دارند .

8      مقاله های زیر از نظر نوع نگارش و هدف و محتوا جزو چه نوع مقاله هایی هستند ؟

الف ) کتاب وکتاب خوانی                         ب ) فرهنگ برهنگی و برهنگی فرهنگی      

9      درترتیب اجزای مقاله کدام گزینه باید در اول مقاله ذکر شود ؟

    الف )   عنوان             ب ) منابع و مآخذ                ج ) فهرست مطالب            د ) متن مقاله

10    از قسمت‌های تشکیل دهنده‌ی یک مقاله به ترتیب چهار مورد را بنویسید .      

11    در تهیه‌ی مقاله کار یادداشت برداری را تا جا ادامه می‌دهیم ؟‌  

12    شرط اساسی برای نوشتن مقاله چیست ؟‌        

13    مقاله‌های پژوهشی ، استدلالی و علمی بر چه اساسی تهیه می‌شوند ؟    

14    مقاله‌ها از نظر هدف و محتوا به ........................... و .................. تقسیم می‌شوند .      

15    مراحل تهیه‌ی مقاله را بنویسید . ( ذکر دو مورد کافیست . )    

16    این ویژگی بیانگر کدام قالب نگارشی است ؟

    « ‌برای هدف و منظوری خاص نوشته می‌شوند و حجم و اندازه‌ی آن‌ها بین 500 تا 5000 کلمه است . »

17    بخش‌های تشکیل دهنده‌ی یک مقاله را به ترتیب در موارد زیر کامل نمایید .

   1 - ..................... 2 – فهرست مطالب               3 - ......................... 4 – متن مقاله      

   5 – نتیجه                 6 - .........................  

18    نویسنده در کدام نوع مقاله از برهان عقلی و نقلی برای اثبات مدعای خود کمک می‌گیرد ؟      

سؤالات درس بیست و سوم : گروه قیدی

1      دو جمله مثال بزنید که واژه‌ی « ساکت » در یکی مسند و در دیگری قید باشد .

2      در جمله ی ((پدر هرروز صبح در ساعت هشت از خانه خارج می شود.))چند قید است؟

 الف) 2      ب) 3     ج)4       د) 5

3      نوع قید در جمله ی ((من گاهی او را می بینم.)) کدام است؟ 

  الف)متمّم قیدی          ب) اسم مشترک با قید            ج)قیدمختص            د) صفت مشترک با قید

4      کدام یک از قید های زیر پیشوند + اسم نیست؟

 الف)به خوبی      ب) بی دقت        ج) با عجله           د) به خانه  

5      واژه ی (آهسته ) را در یک جمله به عنوان قید به کار ببرید .  

6      37- کلمه ی «‌خوش خط » را طوری در دو جمله به کار ببرید که بک بار قید و بار دیگر صفت یا مسند باشد .       

7      در جمله ی « زمان به کندی پیش می رفت » قید و نوع آن را مشخص کنید .  

8      در عبارت « پرستوها بهار به لانه‌های خود حتماً‌برمی‌گردند .‌»‌قیدها و نوع آن‌ها را بنویسید .  

9      در متن زیر قیدها را بیابید و نوع دقیق آن ها را بنویسید .

    هنوز امتحان شروع نشده بود که دوستم از در وارد شد و به سرعت نشست .        

10    واژگان زیر را به عنوان قید در جملات جداگانه به کار ببرید .

 از این جا :          سه ساعت بعد :          هرگز :         حتماً :                   دلاورانه :          تهران :

11    واژه ی « خوب را در دو جمله طوری به کار ببرید که یک بار صفت و بار دیگر قید باشد. ( مشخص  کنید.)  

12    با دلیل بگویید که متمّم جمله ی زیر متمّم فعل است یا متمّم قیدی ؟

(( مادران به دسته ی گل می مانند .))

13    نوع قید ها را در جملات زیر معین کنید .

محسن با عجله آمد .                                                         من هرگز دروغ نمی گویم .

من اصلاً دروغ نمی گویم .                                                  من شب ها  درس می خوانم .    

14    برای انواع قید های زیر یک مثال بزنید.          کلمات تنوین دار                      اسم مشترک با قید

15    واژه ی « خوب » را به عنوان قید در یک جمله به کار ببرید .

16    نوع قید در جمله‌ی : علی امروز رفت.   

 الف )متمم قیدی   ب) اسم مشترک با قید     ج) قید مختص       د)صفت مشترک با قید       

17    نوع قید در جمله‌ی : احمد به سرعت دور شد.

   الف) اسم مشترک با قید  ب) متمم قیدی   ج) پیشوند +اسم   د) حرف اضافه + اسم 

18    نوع قید در جمله‌ی : او اصلاً درس نمی خواند.

 الف)حرف اضافه +اسم  ب)صفت مشترک با قید ج) قید مختص  د) کلمات تنوین دار عربی 

19    نوع قید در جمله‌ی : پدرم از مسافرت آمد.

  الف) متمم قیدی    ب) پیشوند +اسم      ج) اسم مشترک با قید  د) صفت مشترک با قید      

20    نوع قید در جمله‌ی :  محمد خوب حرف می زند.

  الف ) صفت مشترک با قید  ب) متمم قیدی   ج) اسم مشترک با قید  د) قید مختص   

21    کدام گزینه متمم اجباری می خواهد؟

 الف ) احسان آمد .  ب) محسن رفت.  ج)حسن می جنگد.      د)حسین می خواند.     

22    در عبارت زیر نوع قید های مشخّص شده را معلوم کنید .

 پدر هر روز صبح بیدار می شود و بامهربانی ما را نیز بیدار می کند تا نماز خود را بخوانیم .او هرگز خواب نمی ماند ونماز صبح ما اصلاً قضا نمی شود . 

23    متمّم جمله ی زیر اختیاری است یا اجباری ؟ چرا ؟              « محسن هنوز هم به پولش می نازد .»

زبان‌شناسی سال دوم دبیرستان درس 24 : ساخت واژه

1      تکواژ چیست ؟

2                     صحیح یا غلط بودن سوال‌های زیر را با علامت مناسب مشخص کنید.

بخش صرف را بخش ساخت واژه نیز می‌گویند .        ص             غ

تکواژ واحد معنی‌داری است که به واحدهای معنی‌دار کوچک تر بخش پذیر باشد .    ص        غ     

3      در هر یک از واژه های زیر تکواژهای آزاد و وابسته را نشان دهید .

الف ) جنگلبان (        )     ب ) گلاب‌گیری (       )     ج ) باغبان (           )  د ) خیرخواهی (         ) 

ه ) کارشناسی‌ها  (        )   و ) ناجوانمردانه (        )  ز) ریزش (       )   ح ) سحرگاه (              )  

ط ) نویسنده (          )          

4      واژه‌های « مسجد » و « باغبان» و « هم‌شهری » چند تکواژ دارند ؟ 

5      تکواژها به دو دسته‌ی .................... و ........................ تقسیم می‌گردند .

6      در کدام بخش به مطالعه‌ی ساخت درونی واژه می‌پردازند ؟     

7      بخش صرف را .................................... نیز می‌گویند .  

8      زبان‌شناسان زبان را در چند سطح مطالعه می‌نمایند ؟  

9      ستون « الف » را به ستون « ب » وصل کنید . ( در قسمت « ب » یک مورد اضافی است . )

    الف                                                       ب

بخش صرف                        از یک تکواژ ساخته شده‌اند .

کلمه مرکب                         به مطالعه‌ی ساخت درونی واژه می‌پردازد .

                                          به ترکیب دو یا چند تکواژ ازاد با هم می‌گویند .    

دستور درس 27 : جمله‌ی مرکب

1      جمله ی هسته و وابسته را در عبارت زیر بیابید .   وقتی که به خانه رسیدم ، ناهار آماده بود .  

2      با حروف ربط زیر جمله بسازید .            برای این که :                     امّا :

3      در جمله ی مرکب « عجله کردم که به قطار برسم » پیوند وابسته ساز و جمله های پایه و پیرو را نشان دهید .

4      در جمله‌ی مرکب زیر جمله‌های پایه و پیرو را نشان دهید .   چون بسیار تلاش کردم ، در امتحانات موفق شدم .       

5      در  جمله‌های مرکب زیر هسته و وابسته را نشان دهید .

            چون امتحان داشتیم به مهمانی نرفتم .       محمد بسیار تلاش می کند تا به هدفش برسد .      

6      کدام پیوند زیر جمله ی هسته و وابسته می سازد؟ الف)  ولی        ب)   تا       ج)  یا         د)  و

7      نوع حروف ربط را در جمله های زیر تعیین کنید .

*   هوا سرد است و برف می بارد .          هوا سرد است چون برف می بارد .

*  او می دانست که ما امتحان داریم .         محمّد آمده بود ولی من او را ندیدم.       

8      کدام گزینه جای خالی را درست پر می کند ؟(به مدرسه آمدم ....... درس  بخوانم.)

                الف) هنگامی که        ب)اما          ج) و             د) تا        

9      کدام گزینه پیوند وابسته ساز نیست؟  الف ) اگر        ب)    زیرا         ج) ولی     د) به طوری که

10    جمله ی (مارفتیم )در جمله ی مرکب ( ما رفتیم که اورا ببینیم.) چه نوع جمله ای است؟

   الف) جمله ی هسته    ب)جمله ی هم پایه    ج) جمله ی وابسته      د) جمله ی مستقل مرکب       

11    کدام گزینه پیوند هم پایه ساز است؟         الف ) چون      ب) یا        ج) برای این که     د) هنگامی که        25/0

12    با حروف ربط زیر جمله ی مرکب بسازید و پایه وپیرو آن را مشخص کنید.  هنگامی که :    چون:

13    با حروف ربط « اگر » و « چون » جملات مرکّب بسازید و جمله ی هسته و وابسته را معلوم کنید .

14    حرف ربط « ولی » را در یک جمله به کار ببرید و نوع آن را ( وابسته ساز یا هم پایه ساز) بنویسید .

15    در جملات زیر نوع حروف ربط را معلوم نمایید .

به مدرسه می آییم تا راه زندگی را یاد بگیریم .                 هوا سرد است و باران می بارد .

16    جاهای خالی را با حروف ربط مناسب پر کنید .

نهاد کلمه یا گروهی از کلمات است ، ……… درباره ی آن خبر می دهیم .

به مدرسه رفتم ،………… آن جا تعطیل بود .       

17    با حرف ربط (وقتی که) یک جمله بسازید که مرکب باشد.      

18    کدام پیوند زیر جمله ی مرکب نمی سازد؟الف) ولی     ب) اگر          ج) زیرا          د)هنگامی که

نگارش درس بیست و هشتم : گزارش نویسی

1      جاهای خالی را با عبارات درست پر کنید.

1)  طرح کلی گزارش در حکم .................................................................... است.          

2      گزارش مأمور بانک چه نوع گزارشی است ؟ 

3      در نگارش متن گزارش به چه نکاتی باید توجه نماییم ؟ ( 4 مورد )    

4      گزارش‌ها از نظر حجم دودسته‌اند ؛ آن‌ها را بنویسید .  

5      طرح کلی گزارش در حکم چیست و چه زمانی تهیه می‌شود ؟ 

6      کدام یک از گزارش های زیر جنبه ی رسمی و اداری دارد  و کدام یک ندارد ؟

الف ) گزارش بازدید علمی دانش آموزان    ب ) گزارش مأمور راهنمایی و رانندگی از صحنه ی تصادف

7      شیوه های گرد آوری اطّلاعات مربوط به گزارش را بنویسید . 

8      کدام گزارش زیر جنبه ی رسمی واداری ندارد؟           

الف) گزارش بازدید علمی   ب)گزارش مامور بانک  ج) گزارش معلم راهنما   د) گزارش نماینده ی کارخانه

9      دو مورد از مراحل تهیه‌ی گزارش را بنویسید .

10    به نوعی نوشته که در آن ،« نویسنده اطلاعاتی را در موضوعی خاص در اختیار کسانی قرار می‌دهد که از آن مطلع نیستند . » چه می‌گویند ؟        

10    نمونه‌ای از یک گزارش‌های دوره‌ای و مرتب را بنویسید .      

املا و بیاموزیم سال دوم دبیرستان

1      هر یک از جمله های زیر را درست کنید .

الف ) بیایید سوابق گذشته را فراموش کنیم .             ب )  به وسیله ی تاکسی به خانه آمدم .

ج ) نیروی انتظامی سارقان را دستگیر و به زندان فرستاد .        د ) ابوعلی سینا حکیم نامی ای بود .

ه ) از آشنائیّت با شما خوشحال شدم . 

2      چند گروه از گروه کلمات زیر غلط است ، آن ها را اصلاح کنید .

خواستگاه اجتماعی             قـَلـَیان درونی                    بهر در کوزه         عمارت و فرمانروایی   

 اشباح و سایه ها              محتاط و مآ ل اندیش                     رذایل اخلاقی             خواب‌گزار دانا

قالب و محتوا           اشباه و سایه‌ها      جنگ ناخواسته       امارت و فرمانروایی         منصوب و وابسته

3      چرا کاربرد هر یک از جملات زیر نادرست است ؟ آن ها را اصلاح کنید .

الف ) نقاشی های کم نظیری توسط کمال الملک آفریده شده است. ب ) من پارسال گذشته شاگرد زرنگی بودم.

4      شکل درست جمله های زیر را بنویسید .       الف ) کتاب گلستان به وسیله ی سعدی نوشته شده است .

    ب ) آخرین مسابقه ی فینال را دیدم .     پ ) سارقان توسط نیروی انتظامی دستگیر شدند.

    ت ) پدر دوستم از بیماری قند برخوردار است .

5      چرا به کار بردن هر یک از جملات زیر غلط است ؟ آن ها  را اصلاح کنید .

الف ) در مسابقات آسیایی ، مدال های زیادی توسط چینیان کسب شده است .

ب ) گردن بند گردن مادرم گم شده است .         ج) من به مدرسه و درس خواندم .   

6      چرا کاربرد جملات زیر درست نیست؟ آنها را ویرایش کنید.

*    مطالعات زیادی به دست من انجام گرفته است.        **   من فیلم دیشب را تماشا و از آن خوشم آمد.

7      چرا به کار بردن کلمه ی « ایرانیّت » در زبان فارسی درست نیست ؟

8      کژتابی جمله ی « دو برادر و خواهر حافظ کلّ قرآن مجید شدند. » را توضیح دهید .   

9      املای برخی از گروه کلمات زیر غلط است، آن ها را اصلاح کنید.

بنیان گزار           هرّای شیر         نمازگزار    خدمتگزار          انعطاف پذیری         ذلّت و لغزش    قانون گذار           قیمت گذار        مکث و توقّف    کارگزار        دقدقه و اضطراب         منائت طبع  

10    جمله ی « تقی هیچ وقت بدقولی نمی کند .» را به صورت کوتاه و بی فعل بنویسید .   

11    * فقط دلیل غلط بودن جملات زیر را بنویسید .

1)      دامن زدن به دوییت ها موجب شکست می شود .           2) حسین دوست پنج ساله ی من است .  

3) به کمک درس املا وانشاء فارسی مهارت های زبانی را تقویت می کنیم .     

4 ) تقی از صفات اخلاقی بد برخودار است .             5)  این بیماری هیچ فرقی از سرخک ندارد .          

12    در گروه کلمات زیر بین چند گروه تفاوت معنایی وجود دارد. آن ها را مشخّص کنید .

   چهر و چهره       ضربت و ضربه    آشیان و آشیانه         کران و کرانه       ارادت و اراده          مراقبت و مراقبه    شکیب و شکیبا           آواز و آوازه  

13    آیا به کار بردن  « خوبیّت » درست است ؟    

14    از کلمات زیر غلط ها را بیابید واصلاح کنید.     مزلّت وخواری    -    تمایز واختلاف  -  الزام واحتمال   -  تألل ودرنگ -  مؤسّس وبنیان گزار –  قالب و محتوا   -   غانعی وطامعی  -  تفیم وتفاهم 

15    جملات زیر را ویرایش کنید.          معلّم را دیدم وبه آن سلام کردم.      دو کتاب ودفتر خریدم.

 مدرسه ی ما از امکانات ضعیفی برخوردار است.          من به بدی ها می پرهیزم.   

ابوعلی سینا در واپسین سال‌های آخر عمرش نیز از سؤال پرسیدن کوتاهی نمی کرد .

16    جمله های زیر را به صورت کوتاه و بی فعل بنویسید .

- امام حسین هرگز در برابر ظلم تسلیم نمی شود .

- بچه‌ی خوب هرگز در خیابان فوتبال بازی نمی‌کند . 

17    کدام جمله ی زیر غلط است ؟  الف) نحوه ی قیمت گذاری باید عادلانه باشد .      ب ) از خدمتگذار مدرسه تشکّر کردم .          25/0

18    انتخاب کلمات مربوط به سمت راست  از سمت چپ

*        پیکار               الف) غذا            ب) غزا               ج) قضا                   د)غضا

**     فرمانروایی         الف)اِمارت          ب)اَمارت             ج) عمارت               د)تعمیر

***   دقّت               الف) تا لّم           ب) تعمّل              ج)تعلّم                  د)تامّل 

****  گمراهی          الف) ظلال          ب) ذلال              ج) ضلال               د)زلال   

19    کدام گزینه ی زیر غلط است؟     الف) خبرگزار         ب)ارزش گزار            ج)خراج گزار            د) پیام گزار 

20    در گروه کلمات زیر املای واژه‌های نادرست را اصلاح نمایید .

اثاث خانه                        شبه و سایه                 سعایت و سخن چینی                 ذلـّت و لغزش

تأمّل و دقــّت                 نغز و دل کش               مطبوع و فرمانروا                       اَلـَم و رایت

رعفت و عطوفت              معمور و مطیع                قضا و پیکار           

21    چرا کاربرد  جملات زیر غلط است ؟ آن ها را اصلاح کنید .

الف ) برادرم خیلی مؤدّب است ؛ آن را دوست دارم .

 ب )  دیروز یک خودرو کودکی را زیر گرفت و شدیداً آسیب دید .

پ ) این کار او  هیچ فرقی از تقلّب ندارد .    

22    جمله ی« دانش آموز زرنگ در امتحانات تقلّب نمی کند . »  را به صورت کوتاه و بی فعل بنویسید .

23    برگه های کتابخانه به چه صورتی تنظیم می شوند ؟    

24    شکل صحیح گروه کلمات زیر را بنویسید .

 رزایل اخلاقی                صحاب رحمت                   ملحم و متأثر                آج فیل   

25    جملات زیر را ویرایش نمایید .

الف) معلم را دیدم و به آن سلام کردم .        ب ) مسلمان واقعی نماز را به موقع می گذارد .

 ج ) نیروی انتظامی سارقان را دستگیر و به زندان فرستاد .          د ) ابوعلی سینا حکیم نامی ای بود .

26    چرا کاربرد هر یک از جملات زیر نادرست است ؟ شکل صحیح آن‌ها را بنویسید .

1-  نامه به وسیله ی من نوشته شد.

2- دو کتاب ودفتر خریدم.

3- روستای ما از امکانات ضعیفی برخوردار است.

4- من به بدی ها می پرهیزم.

در برخی از گروه کلمات زیر غلط املایی وجود دارد . شکل درست آن‌ها را بنویسید .

اهرام مصر - اصلوب معادله -   قالب و چیره -  کره ی اسیر -    صولت حیدری  -    منبأ الهام       

27    آیا به کاربردن شکل اختصاری کلماتی مانند « علیه السلام » و « سلام الله علیه » در همه‌ی موارد درست است ؟       

28    ثابت نمایید کاربرد واژه‌ی « انسانیت » درست است یا خیر ؟  

29    کژتابی جمله‌‌ی « سعید با پدر و مادر معلمش برگشت .» را توضیح دهید .     

30    « و » مباینت یا استبعاد را با یک مثال توضیح دهید .

31    دو واژه‌ی « نظارت و نظاره » را در جمله‌های جداگانه به کار ببرید . 

32    شکل درست کلمات زیر را بنویسید .

 

  فزایل اخلاقی            معذول و برکنار                   متواضع و فروطن       لهن تعجّب آمیز            لسان قیب               عنصاف و مروّت                     وثل و لقا                  غالب های ادبی            فنا و ضوال                سحو و خطا               قضا و پیکار                      مطاع معرفت          رسای شهیدان            اذآن و اعتراف            تعمل  و دقت                    موذعان اوراق          موحش و هراس انگیز      سفاحت و نادانی    حماسه ی مثنوع                  مزلت و خاری               عدم تتابق                  اسیر و قریب              معاخذ و منابع              ترجیه و برتری               رعفت و اطوفت            القای بردگی              ثواب و مصلحت              حرای شیر        

 

 

 

[ دوشنبه ٢۱ بهمن ۱۳٩٢ ] [ ۱:۱۱ ‎ق.ظ ] [ حسین ملاصادقی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

دبیر زبان و ادبیات فارسی شهر تهران و دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی
Google

در اين وبلاگ
در كل اينترنت
موضوعات وب
صفحات اختصاصی
RSS Feed