ادبی-فرهنگی-مذهبی
ادبی-فرهنگی-مذهبی 
قالب وبلاگ
نويسندگان

زبان فارسی  - فرایندواجی (زبان فارسی سال سوم)

موضوع:فرایندواجی   

هرگاه صورت گفتارکلمات باصورت نوشتاری آنهامعادل=برابرنباشدکه این امربه دلیل ویزگیهای آوای زبان است ودرطول زمان اتفاق می افتد،به این دگرگونیها((فرایندواجی))می گویندویکی ازدلایل دوتلفظی های زبان نیزهمین است که البته فرایندهای واجی درهمه ی زبانهااتفاق می افتد.

فرایندواجی به چهارشکل است:۱-کاهش   ۲-افزایش    ۳-ابدال   ۴-ادغام

۱-کاهش:درطول عمریک زبان گاهی واج های کلمه اندک اندک حذف می شوندکه این پدیده گاه دروازگان خودزبان ویاواژگان عاریتی(دخیل)اتفاق می افتدمانند:

الف:حذف همزه پس ازمصوت بلند((آ)درپایان واژه های عربی مثل:انشاء،املاء،و.......

ب:حذف واج/ت/،/د/درزنجیره گفتار،زمانی که آخرین واج های یک هجای کشیده(چهارواجی)باشد.مانند:دست بند-->دس بند     قندشکن-->قن شکن          ویااینکه واج های/ش وت/درکنارهم بیایند،واج/ت/تلفظ نمی شود.مثل:گوشت کوب--.>گوش کوب و........

ج)حذف همزه آغازی برخی ازواژه هادرزنجیره ی گفتارمثل:برافتاد-->برفتاد         بازآمد-->بازامد     خوش آواز-->خوشاواز        سرافرازی-->سرفرازی

۲-افزایش:گاهی برای آسان شدن تلفظ میان دومصوت یک صامت اضافه می شودکه به آن واج میانجی می گویندکه این میانجی گاه درنوشتارظاهرمی شود مثل:سبزیجات(ج)       تشنگی(گ)      موی کوتاه(ی)       خانه ی دوست(ی)و....وگاهی درنوشتارظاهرنمی شودمثل:کلمه ی(خیابان)که از(خ یابان-->خی یابان-->خیابان  )تشکیل شده است ویاکلمه ی(س یاست-->سی یاست-->سیاست)      ویاکلمه ی (پ یاز-->پی یاز-->پیاز)

۳-ابدال:برخی ازواج هادرکنارهم قرارمی گیرندوبه دلیل هم نشینی ویژگی های همدیگررامی گیرندویکسان می شوندکه به این پدیده(ابدال)گویندواین رابطه درزبان عربی هم حاکم است.ابدال هم درمصوت هاوهم درصامت هاصورت می گیردوبه طورکلی به سه شکل دیده می شود:

الف)-ابدال درمصوت ها:درفعل امر(ب)پیشین درواژه های(برو)و(بدو)به صورت(ب)به علت وجودمصوت(و)می باشددرحالی که(ب)پیشین معمولادرفعل های امرمانند(بنشین-بزن-بگیرو....)معمولا( /)تلفظ می شودودرفعلهای منفی تلفظ(ن)پیشین درواژه های(نمی رفت-نمی آیدو....)به صورت(ن)به علت وجودمصوت ( / )می باشددرصورتی که(ن)پیشین درسایرساخت های فعل منفی به این صورت نمی باشدمثل(نرفت-نیامدو......)

ب)-ابدال درصامت ها:هرگاه دوواج(ن-ب)بی فاصله درکنارهمقراربگیرندواج(ن)به واج(م)تبدیل می شودمثل(منبر------ممبر)،(سنبل-------سمبل)،(من بعد------مم بعد)و......

ج)ابدال گاه نمودنوشتاری نیزمی یابدمثل(سپید-----سفید) ،  (لکن------لیکن) ،(پلیته-----فتیله)

توجه:هرگاه واج/ج/قبلازواج/ت/درکنارهم بیایندواج/ج/متمایل به/ش/تلفظ می شودبنابراین می شنویم/پنش تا/ومی نویسیم((پنج تا))ویاکلماتی مثل (اجتماع----اشتماع،مجتمع-----مشتمع)

 ۴-ادغام:گاهی دوحرف به دلیل نزدیکی به هم و واجگاه مشترک برای سهولت تلفظ دریکدیگرادغام می شوند.مثل((د))و((ت))درکلمات(بدتر--->بتر/ زودتر--- <زوتر)ویاحرف((ب))و((پ))درکلمات(شب پره--->شپره)ویاحرف((ک))و((گ))درکلمات(یک گانه--->یگانه)ویاآمدندوحرف((د))درکنارهم مثل(قنددان--->قندان/کبودده---.>کبوده/و.......

توجه:فرایندواجی ادغام بسیارشبیه فرایندکاهش استودرواقع ادغام نوعی کاهش است  بااین تفاوت که درکاهش ،واجی که حذف می گرددبه علت داشتن واجگاه مشترک یانزدیکی به هم نسبت به واج کناری نیست .مثل(املاء/انشاء/دست بند--->دس بندو......)ولی درادغام تنهادلیلی که باعث این فرآیندمی شود،اشتراک یانزدیکی دوواج پشت سرهم می باشد.مثل(لب پریده-->  لپریده  )و...

                                                                                                                                                                

 

[ جمعه ٢ اسفند ۱۳٩٢ ] [ ٧:٠۳ ‎ق.ظ ] [ حسین ملاصادقی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

دبیر زبان و ادبیات فارسی شهر تهران و دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی
Google

در اين وبلاگ
در كل اينترنت
موضوعات وب
صفحات اختصاصی
RSS Feed