ادبی-فرهنگی-مذهبی
ادبی-فرهنگی-مذهبی 
قالب وبلاگ
نويسندگان

زبان و ادبیات فارسی سال چهارم- نکات مهم درس زبان و ادبیات فارسی سال چهارم

درس اول

درآمدی بر تحمید یّه / نی‌نامه

لغت

1- «نفیر» ؛ یعنی ... : فریاد و زاری

2- «اشتیاق» به چه معنی است؟ میل قلب به دیدار محبوب

3- «نعت» ؛ یعنی ... : ستایش

املاء

4- در عبارت «ادئیه‌ی دینی و مناجات‌های ائمه‌ی اطهار با حمد الهی آغاز می‌شود» کدام واژه غلط نوشته شده است؟ ادعیّه

تاریخ ادبیات

5- منظومه‌ی «شیرین و فرهاد» اثر کیست؟ وحشی بافقی

6- نمونه‌ی عالی تحمیدیه پیش‌تر از همه در کدام کتاب است؟ شاهنامه‌ی فردوسی

7- «نی‌نامه» چند بیت از دفتر اول مثنوی است؟ هجده بیت

آرایه‌های ادبی

8- بیت «هرکسی کاو دور ماند از اصل خویش / باز جوید روزگار وصل خویش» چه آرایه‌هایی دارد؟ تلمیح، جناس

9- مصراع «همچو نی زهری و تریاقی که دید؟» کدام آرایه را دارد؟ متناقض نما

10- «آتش» در مصراع «هرکه این آتش ندارد، نیست باد» چه آرایه‌ای را پدید آورده است؟ استعاره از گرمی و شور عشق

درک مطلب و دانستنی‌های درس

11- مولانا در مثنوی، انسان آگاه را به چه چیزی تشبیه کرده است؟ نی‌ و چنگ

12- چه چیزی در نی آواز پدید می‌آورد؟ کشش انسان آگاه به‌سوی پروردگار

13- «دامن از خاک برچیدن» کنایه از چیست؟ دل بریدن از دنیا

14- «سینه خواهم شرحه شرحه از فراق» ؛ یعنی ... : شنونده‌ای دردمند می‌خواهم

15- در مصراع «جفت بدحالان و خوش‌حالان شدم» بدحالان؛یعنی...: آن‌ها که سیر و سلوکشان به‌سوی حق کند است.

16- منظور از «ماه» در این مصراع چیست؟ «هرکه جز ماهی، ز آبش سیر شد...» : عاشق

17- بیت«من به‌ هرجمعیّتی نالان‌شدم / جفت‌ بدحالان‌ و خوش‌حالان ‌شدم» بیانگر کدام ویژگی «نی» است؟ سازگار بودن

درس دوم

مناجات / نیایش

لغت

1- «دنائت» ؛ یعنی ... : پستی

2- «ملاهی» جمع ... است به معنی ... : ملهی، آلات لهو

3- «تیه» ؛ یعنی ... : بیابان

4- «مظالم» ؛ یعنی ... : محل دادخواهی

5- «مناعت» ؛ یعنی ... : بلندنظری

6- «پای‌بطلان برعنوان حق‌گذارم»؛ یعنی... :حق‌وحقیقت‌را باطل‌کنم.

7- «ارحم‌الراحمین» ؛ یعنی ... : مهربان‌ترین بخشایندگان

املاء

8- کدام واژه‌ها املای نادرست دارند؟

«بیقوله، جهل و ذلال، خفت و مزلّت» : بیغوله، ضلال، مذلّت

تاریخ ادبیات

9- مترجم کتاب «صحیفه‌ی سجادیه» کیست؟ جواد فاضل

10- «سنایی غزنوی» در کدام قرن می‌زیست؟ قرن ششم

آرایه‌های ادبی

11- «تیه گمراهی و ضلالت» کدام آرایه را دارد؟ تشبیه

12- مصراع «حسن تو به دست خویش بیدارم کرد» کدام آرایه را دارد؟ تشخیص

13- «لب و دندان سنایی همه توحید تو گوید» لب و دندان «مجاز» است از ... : سخن

14- بیت «نتوان وصف تو گفتن که تو در فهم نگنجی / نتوان شبه تو جستن که تو در وهم نیایی» کدام آرایه را دارد؟ ترصیع

درک مطلب و دانستنی‌های درس

15- «مگر» در مصراع «مگر از آتش دوزخ بودش روی رهایی» ؛ یعنی ...: امید است

16- «همه درگاه تو جویم / همه از فضل تو پویم» ؛ یعنی ... : تنها در پی فضل و بخشش تو هستم.

17- «همه بیشی تو بکاهی، همه کمّی تو فزایی» ؛ یعنی ... : کم و زیاد شدن‌ها همه به دست توست.

درس سوم

درآمدی بر ادبیات حماسی

لغت

1- «حماسه» در لغت به معنای ... : دلاوری و شجاعت

2- «ابداع» ؛ یعنی ... : آفرینش

3- «مدون» در «داستان‌های‌شفاهی مدون» ؛ یعنی ... : جمع‌آوری شده

املاء

4- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟

(حوضه‌ی‌عاطفی،شاهنامه‌های‌منثور،اصطلاح‌حماسه) : حوزه‌ی‌عاطفی

تاریخ ادبیات

5- حماسه‌ی«گیل گمش» از کدام نوع حماسه است؟ طبیعی و ملی

6- «ایلیاد و ادیسه» اثر کدام شاعر باستانی است؟ هومر یونانی

7- زمینه‌های‌اصلی‌حماسه‌رانام‌ببرید؟داستانی،قهرمانی،ملی،خرق‌عادت

درک مطلب و دانستنی‌های ادبی

8- فایده‌ی اصلی تقسیم‌بندی آثار ادبی براساس محتوا و حوزه‌ی عاطفی این است که ... : به خوبی می‌توان علل ضعف یا نیرویافتن یکی از انواع را در دوره‌ای خاص بررسی کرد.

9- تقسیم‌بندی منتقدان اروپایی از آثار ادبی براساس ...... بوده است. : محتوا و حوزه‌ی عاطفی

10- در ادبیات ملل اسلامی تقسیم‌بندی آثار ادبی براساس ...... بوده است. : شکل و قالب

11- آثار ادبی از دیدگاه محتوا و بار عاطفی به چند دسته تقسیم می‌شوند؟ چهار دسته ، حماسی، غنایی، تعلیمی، نمایشی

12- در ادبیات گذشته‌ی سرزمین ما، کدام نوع ادبی رواج و رونق چندانی نداشته است؟ ادبیات نمایشی

13- «انه اید» سروده‌ی ویرژیل شاعر روم باستان از کدام نوع حماسه است؟ حماسه‌ی مصنوع

14- اصلی‌ترین زمینه‌ی حماسه چیست؟ داستانی بودن

15- نام قهرمان ملی در «بهشت گم‌شده‌ی میلتون» چیست؟ آدم

16- وجود سیمرغ، دیو سپید، عمر هزارساله‌ی زال ... بیانگر کدام زمینه‌ی حماسه است؟ خرق عادت

17- «خرق عادت» ؛ یعنی ... : حوادثی که با منطق و تجربه‌ی علمی سازگاری ندارد.

18- «ظفرنامه‌ی حمدالله مستوفی و شهنشاه نامه‌ی ملک‌الشعرای صبا» چه نوع حماسه‌ای هستند؟ مصنوع

19- اثر «آزاد سرو سیستانی» چه نام دارد؟ اخبار رستم

20- دوعامل‌جدایی‌ناپذیر منظومه‌های‌حماسی را نام‌ببرید؟وزن‌وآهنگ

درس چهارم

کاوه‌ی دادخواه

لغت

1- «در اساطیر باستان، چهره‌ی انقلابی کاوه‌ی آهنگر بی‌نظیر است.» اساطیر ؛ یعنی ... : افسانه‌ها، جمع اسطوره

2- «خوالیگر» ؛ یعنی ... : آشپز، طباخ

3- «زخم درای» کدام معنی را دارد؟ ضربه‌ی پتک

املاء

4- در جمله‌ی «بعضی از معاصران، درباره‌ی داستان ضحّاک تعمّل کرده‌اند.» کدام واژه نادرست نوشته شده است؟ تأمّل

تاریخ ادبیات

5- کتاب «چشمه‌ی روشن» اثر کیست؟ دکتر غلامحسین یوسفی

6- نام پدر «فریدون چه بود؟ آبتین

آرایه‌های ادبی

7- «سر از بند ضحّاک بیرون کند» چه آرایه‌ای دارد؟ کنایه، سرپیچی و نافرمانی کند.

8- مصراع «همه‌سوی دوزخ نهادید روی» چه‌آرایه‌ای دارد؟ جناس، سوی، روی

9- در مصراع «ز دیوارها خشت و از بام سنگ» چه آرایه‌ی ادبی را می‌یابید؟ ایهام تناسب، خشت، نیزه‌ی کوچک و توده‌ی فشرده شده از گل که در معنی دوم با سنگ تناسب دارد.

درک مطلب و دانستنی‌های درس

10- منظور از «بی‌بها چرم آهنگران» چیست؟ درفش کاویانی

11- «قیام کاوه» با کدام نهضت عدالت‌خواهانه قابل مقایسه است؟ انقلاب فرانسه

12- «ضحّاک» در اوستا چگونه موجودی است؟ سه پوزه‌ی سه سر شش چشم

13- «شماریت با من بباید گرفت» ؛ یعنی ... : باید به من حساب پس بدهی.

14- در اساطیر ایران، مار مظهری است از ... : اهریمن

15- «بدرید و بسپرد محضر به پای» ؛ یعنی : ... : استشهاد نامه‌ را پاره کرد و زیر پا انداخت

16- «براندیشیدن» در مصراع «نه هرگز براندیشم از پادشا» به چه معنی است؟ ترسیدن

17- مصراع«ببارید چون‌ژاله ز ابرسیاه/ کسی را نبد بر زمین‌جایگاه» معادل کدام ضرب‌المثل است؟ جای‌سوزن انداختن‌نبود.

درس پنجم

گذر سیاوش از آتش

لغت

1- کلمه‌ی مشخص‌شده در مصراع «هیون آرد از دشت صدکاروان» به چه معنی است؟ اسب و شتر بزرگ

2- «غو» در مصراع «چو او را بدیدند برخاست غو» یعنی ... : داد و فریاد ، خروش

3- «سپَردن» : یعنی ... : پای مال کردن و زیرپاگذاشتن

املاء

4- در مصراع «که را بیش، بیرون شود کار نقض!» کدام کلمه نادرست نوشته شده است؟ نغزه

دانستنی‌های کتاب

5- وزیر خردمند افراسیاب کیست؟ پیران ویسه

6- کدام دوشهر را سیاوش در توران بنا می‌نهاد؟ گنگ دژ، سیاوش‌گرد

آرایه‌های ادبی

7- کدام واژه در مصراع «سراسر همه‌ی دشت بریان شدند» مجاز است؟ دشت

8- بیت «همی کند سودابه از خشم موی / همی‌ریخت آب و همی خست روی» کدام آرایه‌ها را دارد؟ کنایه، جناس، مراعات نظیر

9- «مشبه‌به» در بیت «چو از کوه آتش به هامون گذشت/ خروشیدن آمد ز شهر و ز دشت» کدام واژه است؟ کوه

درک مطلب و دانستنی‌های درس

10- چرا«سیاوش» داوطلبانه برای‌مقابله با افراسیاب به‌توان می‌رود؟ برای دورماندن از وسوسه‌های سودابه و خیره‌سری‌های کاووس.

11- «سنگ بر سبو زدن» کنایه از چیست؟ آزمایش و امتحان کردن

12- «به گفتن نشاندن» در مصراع «همی با سیاوش به گفتن نشاند» ؛ یعنی ... : روبه رو کردن

13- «سیاووش را کرد باید درست» ؛ یعنی ... : باید سیاوش را اصلاح و تنبیه کرد.

14- در بیت «به صدکاروان اشتر سرخ موی / همی هیزم آورد پرخاش جوی» پرخاش جوی کیست؟ کی‌کاووس

15- «موبد» در مصراع «چنین گفت موبد به شاه جهان ... » چه کسی است؟ روحانی مشاور در امور سلطنت

16- در بیت «مگر کاتش تیز پیدا کند / گنه کرده را زود رسوا کند» اعتقاد بر این است که ... بی‌گناهان در آتش نمی‌سوزند.

17- «نماز بردن» ؛ یعنی ... : تعظیم و ستایش کردن .

درس ششم

درآمدی بر ادبیات غنایی

لغت

1- «غِنا» ؛ یعنی ... : نغمه،‌ سرود و آواز خوش

2- «توسنی» ؛ یعنی ... : سرکشی و عصیان

3- معادل «غِنا» در زبان‌های اروپایی چه واژه‌ای است؟ لیریک

املاء

4- کدام واژه در عبارت «عرفان و اصطلاحات صوفیه با پیش‌گامی سنایی به حوزه غزل راه می‌یابد.» نادرست است؟ حوزه‌

تاریخ ادبیات

5- شروع شعر عاشقانه‌ی فارسی چه قرنی است؟ قرن چهارم

6- «رابعه‌ی قزداری» شاعر چه قرنی است؟ قرن چهارم

7- در شعر غنایی شاعر چه چیزی را موضوع کار خود قرار می‌دهد؟‌خویشتن خویش را

8- وسیع‌ترین افق معنوی و عاطفی در شعر فارسی متعلق به کدام نوع شعر است؟ شعر غنایی

9- در شعر حافظ، مسائل اجتماعی چگونه مطرح شده است؟ براساس «من» گسترده و اجتماعی شاعر

آرایه‌های ادبی

10- مصراع «زهر باید خورد و انگارید قند» چه آرایه‌ای دارد؟ تضاد

درک مطلب و دانستنی‌های ادبی

11- داستان‌های عاشقانه در ادب فارسی را با کدام نوع ادبی در ادب اروپا برابر دانسته‌اند؟ شعر نمایشی

12- منظومه‌های منطق‌الطیر و مثنوی مولانا با چه بیانی نوشته شده است؟ تمثیلی

13- پس از مشروطه «من» شاعر ... : اجتماعی‌تر و مردمی‌تر شده است.

14- اشعار غنایی معمولاً در چند شکل ظاهر می‌شوند؟ سه شکل بلند، متوسط، کوتاه

15- معروف‌ترین شاعران «حبسیّه‌سرا» چه کسانی هستند؟ مسعود سعد، خاقانی، فرخی یزدی

16- «سمک عیّار» تألیف کیست؟ فرامرزبن خداداد ارّجانی

17- نام دیگر کتاب «راحة الارواح» چیست و نویسنده‌ی آن کیست؟ بختیار نامه، دقایقی مروزی

18- بیت «در بیابان گر به شوق کعبه خواهی زد قدم / سرزنش‌ها گر کند خار مغیلان غم مخور» با کدام بیت ارتباط معنایی دارد؟ عشق را خواهی که تا پایان بری / بس که بپسندید باید ناپسند

درس هفتم

من این همه نیستم / حدی‌خوان

لغت

1- «زندیق» در عبارت «این پیر زندیق آمد.» یعنی ... : ملحد، دهری، بی‌دین

2- «غیرت» ؛ یعنی ... : حمیّت، ناموس‌پرستی

3- «دارضیف» ؛ یعنی ... : مهمان‌خانه

 

املا

4- در عبارت «سیاهی دیدم مقلول و مسلسل، من او را به ضیاء خود فرستادم.» چند غلط املایی دارد؟ دو (مغلول، ضیاع)

تاریخ ادبیات

5- کتاب «کشف‌المحجوب» اثر کیست؟ علی بن عثمان جلّابی هجویری

6- نثر «کشف‌المحجوب» چگونه است و موضوع کتاب درباره‌ی چیست؟ نثر کتاب روان و سلیس است (نثر مرسل) و موضوع کتاب در تصوف است.

7- درجمله‌ی «یکی‌آواز داد ... » یکی چه نوع کلمه‌ای است؟ ضمیر مبهم

8- «را» در جمله‌ی «شیخ گفت مر مرید را» چه نوع کلمه‌ای است؟ حرف اضافه

9- جمله‌ی «این مرید را گفت : آن صندوق بیار.» چند فعل گذرا به مفعول دارد؟ دو «گفت، بیار»

10- کلمه‌ی مشخص شده چه نوع کلمه‌ای است؟ «این خصومت چرا برانگیختی؟» قید

درک مطلب

11- «من این‌همه نیستم» ؛ یعنی... : من‌شایسته‌ی این چیزها نیستم

12- معنی‌جمله‌ی«درزه‌هایی‌بیرون‌گرفت.»چیست؟بسته‌هایی‌بیرون‌آورد

13- منظور از «شیخ الحرمین» چیست؟ شیخ مکه و مدینه

14- «این غلام را در کار من کن» : یعنی ... : این غلام را به خاطر من آزاد کن.

15- «این غلام است حادی» ؛ یعنی ... : این غلامی است که آواز و سرود می‌خواند.

16- مفهوم عبارت «به حیّی از احیای عرب فراز رسیدم» چیست؟ به قبیله‌ای از قبایل عرب نزدیک شدم.

17- معنی عبارت «تو را بر همه‌ی چیزها حکم است» چیست؟ دستور تو بدون چون و چرا پذیرفته است.

18- «مرا اکرام ضعیف را امیر بیامد تا با من موافقت کند.» ؛ یعنی ... : دستور تو بدون چون و چرا پذیرفته است.

19- واژه‌ی معادل «زنبیل باف» چیست؟ خوّاص

20- «رضی‌الله عنه» چه نوع جمله‌ای است؟ معترضه‌ی دعایی

درس هشتم

مناظره‌ی خسرو با فرهاد

لغت

1- «تندیسگر» ؛ یعنی ... : مجسمه‌ساز

2- «مناظره» به چه معنی است؟ گفت و گو کردن

3- «عاجز» ؛ یعنی ... : ناتوان

املاء

4- املای درست واژه‌های «آفاغ، تَبع، آسوده‌گی» چگونه است؟ آفاق، طبع، آسودگی

تاریخ ادبیات

5- مبتکر فن مناظره در ادب فارسی کیست؟ اسدی توسی

6- استادانه‌ترین مناظره‌های معاصر از کیست؟ پروین اعتصامی

آرایه‌های ادبی

10- مصراع «بگفت انده خرند و جان فروشند» چه آرایه‌ای دارد؟ تضاد

11- قافیه‌های بیت «بگفتا دل زمهرش کی کنی پاک؟ / بگفت آن گه که باشم خفته در خاک» چه آرایه‌ای را پدید آورده است؟ جناس

12- اگر در مصراع «بگفت از جان شیرینم فزون است» شیرین به دومعنا قابل‌درک باشد، از چه آرایه‌ای استفاده‌شده است؟ ایهام

درک مطلب و دانستنی‌های درس

13- داستان‌خسرو وشیرین نظامی‌را چه ‌کسانی ‌تقلید کرده‌اند؟ امیرخسرو دهلوی، وحشی ‌بافقی، عرفی‌شیرازی، وصاف شیرازی ،هاتفی

14- «دار ملک آشنایی» ؛ یعنی ... : سرزمین عشق

15- مصراع «بگفت آشفته از مه دور بهتر» به کدام باور پیشینیان اشاره دارد؟ گذشتگان بر این باور بوده‌اند که دیوانه چون در ماه نگاه کند،‌ دیوانه‌تر می‌شود.

16- در مصراع «بگفت از گردن این وام افکنم زود» منظور از این «وام» چیست؟ سر

17- «بگفتا گر به سر یا بیش خشنود» : یعنی ... : او گفت اگر با هدیه گرفتن سر تو خشنود شود.

18- منظور از «جان» در مصراع «بگفت از جان صبوری چون توان کرد» کیست؟ معشوق

19- در بیت «به یاران گفت کز خاکی و آبی / ندیدم کس بدین حاضرجوابی» منظوراز «آبی و خاکی» چیست؟ موجودات جهان

20- «فرهاد» در این مناظره نمونه‌ی چگونه انسانی است؟ انسان پاک باز و خاکسار

درس نهم

اکسیر عشق

لغت

21- «تعلّقات» ؛ یعنی ... : دل‌بستگی‌ها

22- «اکسیر» به چه معنی است؟ هر چیز مفید و کم‌یاب، جوهری که ماهیت اجسام را تغییر دهد و کامل سازد.

املاء

23- کدام کلمه در مصراع «همه بلبلان بمردند و نماند جز قرابی» نادرست نوشته شده است؟ غرابی

تاریخ ادبیات

24- «سعدی» شاعر کدام قرن است؟ قرن هفتم

25- بیت «از در درآمدی و من از خود به در شدم / گویی کز این جهان به جهان دگر شدم» بیت نخست یک شعر ده‌بیتی است، قالب این شعر چیست؟ غزل

آرابه‌های ادبی

26- «اکسیرعشق» و «کمند نظر» چه آرایه‌ای دارند؟ تشبیه

27- در مصراع «عجب است اگر نگردد که بگردد آسیابی» واژه‌ی نگردد چه آرایه‌ای دارد؟ ایهام

28- مصراع «گوشم به راه، تا که خبر می‌دهد ز دوست» چه آرایه‌ای دارد؟ کنایه، گوش به راه بودن،‌انتظار کشیدن

درک مطلب و دانستنی‌های درس

29- «سر آن ندارد» ؛ یعنی ... : قصد ندارد

30- «برآمدن» در مصراع «دل من نه مرد آن است که با غمش برآید» به چه معنی است؟ مقابله کردن

31- مصراع «مهرم به جان رسید و به عیّوق برشدم» ؛ یعنی ... : به مدد گرمای عشق تو به والاترین مرتبه رسیدم.

32- بیت «او را خود التفات نبودی به صید من / من خویشتن اسیر کمندنظر شدم» بیانگر کدام‌امر درباره‌ی عاشق و معشوق است؟

33- بیت «با صد هزار جلوه برون آمدی که من / با صدهزار دیده تماشا کنم تورا» با کدام بیت غزل «اکسیر عشق» ارتباط معنایی دارد؟ تا رفتنش ببینم و گفتنش بشنوم / از پای تا به سر همه سمع و بصر شدم .

34- «ا زخود به در شدن» ؛ یعنی ... بی‌خود شدن

درس دهم

دولت یار

لغت

1- «تنعّم» ؛ یعنی ... : تن آسانی، فرورفتن در ناز و نعمت

2- «معتکف» در مصراع «صبح امید که بد معتکف پرده‌ی غیب ...» کدام معنی را دارد؟ گوشه‌نشین

3- «رند» ؛ در شعر حافظ ... : انسان کامل یا ولی خداست.

4- «نخوت» ؛ یعنی ... تکبر، خودپرستی

املاء

5- کدام واژه در مصراع «از هر طرف که رفتم جز وحشتم نیافزود» نادرست نوشته شده است؟ املای درست،‌ نیفزود

تاریخ ادبیات

6- محبوب‌ترین ممدوح حافظ کیست؟ شاه شیخ ابواسحاق اینجو

7- «حافظ» در کدام قرن زیسته‌ است؟ قرن هشتم

آرایه‌های ادبی

8- مصراع «آن همه ناز و تنعم که خزان می‌فرمود ...» چه آرایه‌ای را دارد؟ تشخیص

9- « مصراع «در شمار ار چه نیاورد کسی حافظ را ...» چه آرایه‌ای دارد؟ کنایه از اعتنا نکردن

درک مطلب و دانستنی‌های درس

10- در مصراع «زدم این فال و گذشت اختر و کار آخر شد» گذشتن اختر؛‌ یعنی ... : به سامان شدن کارها

11- «ساقی» در اصطلاح عرفان کدام معنی را دارد؟ واسطه‌ی فیض الهی است.

درس یازدهم

اشارت صبح / مجنون و...

لغت

1- «دستگاه» ؛ یعنی ... : قدرت، ثروت، شوکت، دولت

2- «با» در مصراع «برق با شوقم، شراری بیش نیست» کدام معنی را دارد؟ در برابر ، در مقایسه با

3- «ناوک» ؛ یعنی ... :‌نوعی تیر کوچک

4- در مصراع «دل مجنون ز شکّر خنده، خون است» واژه‌ی مشخص شده به چه معنی است؟ خنده‌ی شیرین

املاء

5- املای کدام کلمات نادرست است؟ «آریت ، محیط، آشفتگی پریشان و قوی» : عاریت، آشفتگی، پریشان و غوی

6- در مصراع «به هر جزئی ز حسن او قسوری است» کدام واژه نادرست نوشته شده است؟ قصوری

تاریخ ادبیات

7- کدام شاعر را می‌توان «نماینده‌ی تمام عیار اسلوب هندی» به شمار آورد؟ عبدالقادر بیدل دهلوی

8- کدام سبک شعری است که «به خیال‌بندی و نازک‌اندیشی و به کاربردن‌مضمون‌های بدیع و شگفت‌آفرین» مشهور است؟ سبک‌ هندی

9- «بیدل‌دهلوی» شاعر کدام‌قرن محسوب‌می‌شود؟ یازده‌و دوازده

درک مطلب و دانستنی‌های درس

10- «لاله و گل زخمی خمیازه‌اند» ؛ یعنی ... : لاله و گل به دلیل خمیازه کشیدن (شکفته‌شدن) زخمی (پرپر) می‌شوند.

11- پیام بیت «غرفه‌ی وهمیم ورنه این محیط / از تنک آبی، کناری بیش نیست» چیست؟ آگاهی‌های ما تنک مایه و کم عمق است.

12- بیت «اگر در دیده‌ی مجنون نشینی / به غیر از خوبی لیلی نبینی» ؛ یعنی ... : از دریچه‌ی چشم مجنون اگر همه‌چیز را نگاه کنی جز خوبی لیلی چیزی نخواهی دید.

13- در مصراع «کاین گلستان خنده‌واری بیش نیست» خنده‌وار بودن گلستان ؛ یعنی ... : گذران بودن عمر و جهان

14- منظور از «ماومن» در مصراع «ما و من آیینه‌داری بیش نیست» چیست؟ وجودهای عاریتی و عارضی

درس دوازدهم

سپیده‌ی آشنا / قلب مادر

لغت

1- «تهجّد» ؛ یعنی ... : شب‌زنده‌داری

2- «می‌خواستند حضیضی بیابند.» حضیض؛ یعنی ... : نشیب، پستی

3- «رعب‌آور» در عبارت «سکوتی رعب‌آور همه‌جا را فراگرفته بود.» کدام معنی را دارد؟ ترسناک

4- «چندشناک» ؛ یعنی ... : نفرت‌انگیز

املاء

5- عبارت «دیشب پس از امضای تومار عشق و فداکاری به نیایش فرو رفتند.» کدام واژه نادرست نوشته شده است؟ طومار

6- املای چندواژه نادرست است؟ «موهش،پرغوغا، ‌صُخره،‌ مظهر»: دو واژه ( موحش، سُخره)

تاریخ ادبیات

7- کتاب «ادبیات و تعهد در اسلام» اثر کیست؟ محمدرضا حکیمی

8- عمده نوشته‌های «محمدرضا حکیمی» در چه زمینه‌ای است؟ زمینه‌ی مسائل دینی و اعتقادی

آرایه‌های ادبی

9- عبارت «ماه این مشعل آسمانی هر شب به کردار روزانه‌ی انسان‌ها خیره‌خیره می‌نگرد.» چه آرایه‌ای دارد؟ تشخیص

10- «مشبه‌به» عبارت «ستارگان مانند چراغ نیم‌مرده‌ی شبانان بودند.» کدام است؟ چراغ نیم‌مرده

11- بیت «داد معشوقه به عاشق پیغام / که کند مادر تو با من جنگ» نخستین بیت یک شعر است، «قالب» شعر چیست؟ قطعه

درک مطلب و دانستنی‌های درس

12- شعر «قلب مادر» از چه زبانی ترجمه شده است؟ زبان آلمانی

13- منظور از «دیشب و امشب» در عبارت «دیشب تاریخ بشریت چنین شهیدانی نداشت و امشب آنان درگذرگاهش خفته‌اند» چیست؟ دیشب : شب عاشورا، امشب : شب شام غریبان .

14- «همه، تالیان قرآن و سحرکوشان در عبادت، یعنی ... بودند.» همگی تلاوت کنندگان قرآن و شب‌زنده‌داران برای عبادت بودند.

15- «چهره‌پرچین‌کردن» ؛ یعنی ... : اخم کردن

16- عبارت «شاعری است با زبانی چالاک و بیانی گرم و زنده و پوینده» وصف کدام شاعر است؟ ایرج میرزا

درس سیزدهم

کیش مهر / رنج بی‌حساب

لغت

1- «خضاب» ؛ ‌یعنی ... : گلگونه، آن چه سر و صورت و پوست را بدان رنگ کنند. حنا.

2- «بهل» درمصراع«بهلِ گر بگیرندبیکارها» کدام معنی را دارد؟بگذار

3- «بادبام»درمصراع«درد پرده‌ی‌غنچه را بادبام»؛یعنی ... : بادبامدادی

4- در مصراع «مهین مهرورزان که آزاده‌اند ...» کلمه‌ی مشخص شده به چه معنی است؟ بزرگ، بزرگ‌ترین

املاء

5- املای کدام ترکیب نادرست است؟ «غرق بطالت، گفتار ناثواب، غم‌هجران» : گفتار ناصواب

تاریخ ادبیات

6- تفسیر ارزشمند«المیزان»، اثر کیست؟ علامه سیدمحمدحسین طباطبایی

7- کتاب «چهل حدیث» اثر کیست؟ امام‌خمینی

آرایه‌های ادبی

8- مصراع «پیاپی بکشن جام و سر گرم باش» چه آرایه‌ای دارد؟ ایهام، سرگرم باش دو معنا دارد : مشغول باش، گرم و پرنشاط باش.

9- «شاباش» در مصراع «بهاران که شاباش ریز سپهر» استعاره از چیست؟ باران

10- مصراع «برقصد به صدناز گلنازها» چه آرایه‌ای دارد؟ تشخیص

درک مطلب و دانستنی‌های درس

11- منظور شاعر از «دل افگارها» در بیت «به شادی و آسایش و خواب و خور / ندارند کاری دل افگارها» کیست؟ عاشقان، دل‌سوختگان طریق عشق

12- در مصراع «کشد رخت، سبزه به هامون و دشت» رخت کشیدن ؛ یعنی ... : رفتن

13- «بکش جام در بزم می‌خوارها» ؛ یعنی ... : در مجلس عاشقان و عارفان، شراب عشق الهی را بنوش.

14- پیام بیت «به اندوه آینده خود را مباز / که آینده خوابی است چون پارها» چیست؟ حال را غنیمت بدان.

15- «بهل گر بگیرند بیکارها» ؛ یعنی ... : بگذار بی‌خبران خرده بگیرند.

16- بیت «با صبا در چمن لاله سحر می‌گفتم / که شهیدان که‌اند این همه خونین کفنان؟» با کدام بیت درس ارتباط معنایی دارد؟ به خون خود آغشته و رفته‌اند / چه گل‌های رنگین به جوبارها

17- در بیت «پرستش به مستی است در کیش مهر / برون‌اند زین جرگه، هشیارها» شاعر کمال پرستش را در چه می‌داند؟ مستی

درس چهاردهم

رباعی و دوبیتی دیروز و امروز

لغت

1- «نشتر» ؛ یعنی ... : آلتی تیز و برنده، رگ‌زن

2- «فردا» در مصراع «چو فردا نامه‌خوانان نامه خوانند... » کدام معنی را دارد؟ روز قیامت

3- «رُستن» ؛ یعنی ... : روییدن

4- «آیو» در مصراع «مکن کاری که بر پا سنگت آیو» به چه معنی است؟ آید

تاریخ ادبیات

5- «رباعی» چگونه شعری است؟ از چهار مصراع تشکیل شده است و وزن «لاحول ولا قوة الا بالله» را دارد.

6- تفاوت «رباعی» و «دوبیتی» در چیست؟ رباعی با هجای بلند آغاز می‌شود، اما دوبیتی با هجای کوتاه و دیگر این که دوبیتی به زبان محلی است.

7- معروف‌ترین‌شاعری‌که رباعی‌سروده‌است،کیست؟ خیام نیشابوری

8- دوبیتی‌های کدام‌شاعر معروف و مشهور است؟ باباطاهر همدانی

آرایه‌های ادبی

9- کدام ترکیب «تشبیه» است؟ «رگ روح، شبنم عشق. شاخسار بوستان» : شبنم عشق

10- مصراع «از شبنم عشق خاک آدم گل شد» چه آرایه‌ای دارد؟ تلمیح، تشبیه، مراعات نظیر

11- درمصراع«کویرم، دستم‌از هرچیزخالی‌است»کدام‌واژه «تشخیص» دارد؟ کویر

درک مطلب

12- شاعر در مصراع «بس فتنه و شور در جهان حاصل شد» به چه امری اشاره می‌کند؟ جهان به جنبش و حرکت درآمد. (بعد از آفرینش است).

13- بیت «چوفردا نامه‌خوانان نامه خوانند / تو را از نامه‌خواندن ننگت آیو» ؛ یعنی ... : روزقیامت که به اعمال‌بندگان رسیدگی‌می‌کنند، تو از کارنامه‌ی اعمال خود شرمگین خواهی بود.

14- معنی مصراع «پا بر سر سبزه تا به خواری ننهی» چیست؟ دقت کن که از روی بی‌اعتنایی و خواری پای خود را به سر سبزه‌ها نگذاری

15- منظور شاعر از «لاله‌ی پرپر» در بیت «بیا گم کرده‌ی دیرین خود را / سراغ از لاله‌ی پرپر بگیریم» کیست؟ شهید

16- در مصراع «بیا ای دل از این جا پر بگیریم ...» منظور از «این‌جا» چیست؟ این جهان

درس پانزدهم

ادبیات تعلیمی / پرده‌کوبی

لغت

1- «ژاژخایان» ؛ یعنی ... : بیهوده‌گویان.

2- «زبان درکشیدن» در مصراع «زبان درکش ای مرد بسیاردان» کدام معنی را دارد؟ سکوت کردن

3- در مصراع «چراگوید آن چیز در خفیه، مرد» واژه‌ی مشخص شده به چه معنی است؟ مخفیانه

4- «شهربند» ؛ یعنی ... : زندانی

املاء

5- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟ «انحطاط جوامع ـ خلاقیت و ابتکار ـ مرهله‌ی ابتدایی» : مرحله‌ی ابتدایی

تاریخ ادبیات

6- «نصاب الصبیان» اثر کیست و موضوع آن چیست؟ ابونصر فراهی، تعلیم لغت

7- موضوع کدام کتاب در صرف و نحو عربی است؟ الفیه‌ی ابن مالک

8- اثر «حاج ملاهادی سبزواری» در فلسفه و الهیات چه نام دارد؟ منظومه

9- کتاب‌های«سرودزندگی‌ومنظومه‌ی‌فن‌شعر» اثر کیست؟ لانگفلو، بوالو

10- در ادبیات ملل چند نوع شعر تعلیمی یافت می‌شود؟ دو نوع

آرایه‌های ادبی

11- مصراع «اگر پای در دامن آری چو کوه» چه آرایه‌ای را دارد؟ کنایه

12- کدام واژه در مصراع «که بیند که شمع از زبان سوخته است» مجاز است؟ زبان

13- در بیت «صد انداختی تیر و هر صد خطاست/ اگر هوشمندی یک انداز و راست» کدام دو واژه «تضاد» دارند؟ خطا، راست

درک مطلب و دانستنی‌های درس

14- «سرت ز آسمان در کشوه» ؛ یعنی ... : مقام بلندی می‌یابی

15- مصراع «که فردا قلم نیست بر بی‌زبان» ؛ یعنی ... : روز قیامت بی‌زبان و لال از نظر گفتار بازخواست نمی‌شود.

16- ضرب المثل «گز نکرده پاره کردن» کدام مصراع را به‌خاطر می‌آورد ؟ نشاید بریدن نینداخته

17- «ده مرده گوی» ؛ یعنی ... : کسی که به اندازه‌ی ده مرد سخن می‌گوید.

درس شانزدهم

مست و هوشیار ... / ذکر حسین‌بن منصور

لغت

1- جور» ؛ یعنی ... : دورافتاده

2- در عبارت «دستار و درّاعه درپوشید و به مدرسه رفت.» درّاعه؛ یعنی ... : جبه

3- «لباس و پوشش خاصّ هر صنف» چه نام دارد؟ زیّ

4- معنی «صفدر» در عبارت «آن شجاع صفدر صدیق...» چیست؟ دلیر، کسی که صف لشگر را می‌درد.

املاء

5- در عبارت «هم در غایت سوز و اشتیاق بود و هم در شدّت لهب فراغ» کدام واژه نادرست نوشته شده است؟ فراق

6- عبارت «در زیّ اهل سلاح و شرع و سنّت بود. الفاظی مشکل در حقایق و اصرار و معارف داشت» چند غلط املایی دارد؟ دو (صلاح، اسرار)

تاریخ ادبیات

7- «مولوی‌نامه» اثر کیست؟ جلال‌الدین همایی

8- تنها اثر منثور «عطارنیشابوری» چه نام دارد؟ تذکرة‌الاولیاء

آرایه‌های ادبی

9- «گل» در مصراع «ای گل، به دست مال هوس پیشگان مرو» چه آرایه‌ای را به‌خود آورده است؟ استعاره

10- کدام واژه‌ها در مصراع «آن آبرو چو جوی بود رنج و غصه سنگ» مشبه‌به است؟ جوی، سنگ

11- کدام ترکیب «تشبیه است؟ «چاه مذلت، جیب قناعت، چرخ کج‌مدار» چاه مذلت

درک مطلب و دانستنی‌های درس

12- منظور از «اهل صوت» در عبارت «آن روز که من سر چوب پاره سرخ کنم تو جامه‌ی اهل صورت پوشی.» چه کسانی هستند؟ متشرعان

13- «او سخن اهل زمانه را هیچ وزن ننهادی.» ؛ یعنی ... : به حرف و سخن مردم توجهی نمی‌کرد.

14- «دست بر نهادن» ؛ یعنی ... : دعا کردن

15- مصراع «گفت آگه نیستی کز سر در افتادت کلاه» جز معنای ظاهری، بیانگر چیست؟ تعادل نداشتن مست را بیان می‌کند.

16- شاعر در مصراع «گفت دیناری بده پنهان و خود را وارهان» به کدام پدیده‌ی اجتماعی اشاره دارد؟ رشوه‌گیری

درس هفدهم

درآمدی بر توصیف / گویی بط سفید

لغت

1- «چوک» در مصراع «چوک ز شاخ درخت، خویشتن آویخته» کدام معنی را دارد؟ شباویز، مرغ حق

2- «نحل» ؛ یعنی ... : زنبور عسل

3- در مصراع «برگل تر عندلیب، گنج فریدون زده است» گنج فریدون به چه معناست؟ سرود و نغمه

4- «غالیه» ؛ یعنی ... : مواد خوشبو با رنگ سیاه و مرکب از مشک و عنبر و کافور و...

املاء

5- در مصراع «بیخته مشک سیاه، ریخته درّ سمین» کدام واژه نادرست نوشته شده است؟ ثمین

تاریخ ادبیات

6- از برجسته‌ترین نویسندگان مکتب «ناتورالیسم» چه کسی را می‌توان نام برد؟ امیل زولا

7- بدیع‌ترین توصیفات مجالس بزم در آثار کدام شاعر آمده است؟ نظامی گنجه‌ای

آرایه‌های ادبی

8- اگر شاعر به «عناصر بی‌جان طبیعت، پرندگان، گل‌ها و دیگر موجودات احساس و صفت بشری ببخشد» از چه آرایه‌ای استفاده کرده است؟ تشخیص (جان‌بخشی)

9- در مصراع «گویی بطّ سفید، جامه به صابون زده است» جامه استعاره از چیست؟ پرهای بطّ

10- در بیت «در دهن لاله باد، ریخته و بیخته / بیخته مشک سیاه و ریخته درّ ثمین» مشک سیاه و درّ ثمین استعاره از چیست؟ سیاهی گل لاله، باران

درک مطلب و دانستنی‌های درس

11- «سرو و سماطی کشید، بر دو لب جویبار» ؛ یعنی ... : سرو دو طرف جویبار صف کشیده است.

12- مفهوم مصراع «برگل تر عندلیب، گنج فریدون زده است» چیست؟ بلبل بر شاخه‌ی‌پرطراوت گل‌سرخ، نغمه‌خوانی می‌کند.

13- منظور شاعر از «لؤلؤ تر» در مصراع «وز سم اسب سیاه، لؤلؤ تر ریخته» چیست؟ قطره‌های باران

14- ادبیات توصیفی ایران چند دسته‌اند؟ نام ببرید. سه دسته /توصیفات تخیلی، توصیفات نمادین، توصیفات واقعی

15- «توصیفات نمادین» بر چه اصلی استوارند؟ تشبیه و مقایسه

16- شعر «گویی‌بطّ سفید ...» چه‌نوع توصیفی است؟ توصیف تخیلی

درس هجدهم

دماوندیه

لغت

1- «شیر سپهر» در مصراع « با شیر سپهر بسته پیمان» به چه معنی‌است؟ آفتاب (به اعتبار آن که در برج اسد است).

2- «هرّا» ؛ یعنی ... : آواز مهیب

3- در مصراع «از سربکش آن سپید معجر» معجر ؛ یعنی ... : روبند

4- «گرزه» ؛ یعنی ... : مار بزرگ سمی

املاء

5- مصراع «بخروش چو شرذه شیر ارقند» چند غلط املایی دارد؟‌(دو شرزه، ارغند)

تاریخ ادبیات

6- شهرت شاعری «محمدتقی ملک‌الشعرای بهار» به چیست؟ سرودن قصیده‌های فخیم و استوار

7- دماوندیّه‌ی دوم با تأثیرپذیری از چه چیزهایی سروده شده است؟ هرج و مرج قلمی و اجتماعی و هتّاکی در مطبوعات آزار وطن‌خواهان در آن سال‌ها

آرایه‌های ادبی

8- در بیت «تا درد و ورم فرو نشیند / کافور بر آن ضماد کردند» واژه‌های مشخص شده چه آرایه‌ای دارند؟ استعاره

9- «اورند» در مصراع «بنشین به یکی کبود اورند» مجاز از چیست؟ فرّ و شکوه

10- «مشبه» درمصراع «تو مشت درشت روزگاری» چیست؟ دماوند

11- درمصراع «از سیم به سر یکی کله خود» سیم استعاره از چیست؟ برف

درک مطلب و دانستنی‌های درس

12- شاعر در بیت «با شیر سپهر بسته پیمان / با اختر سعد کرده پیوند» به کدام صفت دماوند اشاره دارد؟ بلندی

13- بیت «بر ژرف‌ دهانت سخت‌بندی/ بربسته سپهر دیو پرفند» به کدام رفتار اجتماعی نادرست در زمان شاعر اشاره دارد؟ نبودن آزادی بیان

14- منظور شاعر از بیت «من بند دهانت برگشایم / ور بگشایند بندم از بند» چیست؟ به تو آزادی بیان می‌دهم.

15- «سیاه بخت فرزند» در بیت «ای مادر سرسپید، بشنو/ این پند سیاه بخت فرزند» کیست؟ شاعر

16- در بیت «زین بی‌خردان سفله بستان / داد دل مردم خردمند» بی‌خردان سفله چه کسانی هستند؟ ستمگران حاکم

17- «دیو پرفند» ؛ یعنی ... : دیو و شیطان پرمکر و حیله

درس نوزدهم

توصیف کویمات ... / شب کویر

لغت

1- واژه‌های مشخص شده در عبارت کدام معنی را دارند؟

«درپاژه‌ی آن مشرعه‌ای است که به پنج نایژه آب بیرون می‌آید.» : پاشویه، جای نوشیدن آب، لوله

2- «دولاب» ؛ یعنی ... : چرخ آب‌کشی

3- «حصین» ؛ یعنی ... : استوار و محکم

4- در عبارت «عرّاده‌ها بر سر دیوار نهاده ...» عرّاده‌ها کدام معنی را دارد؟ وسیله‌ای‌کوچک‌تر از منجنیق برای پرتاب کردن سنگ

املاء

5- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟ «میعادگاه انسان، نزهتگه ارواح، جولانگاه حول» : جولانگاه هول

تاریخ ادبیات

6- «کویر» اثر کیست؟ دکتر علی شریعتی

7- مهم‌ترین اثر «ناصرخسروقبادیانی» چه نام دارد؟ سفرنامه

آرایه‌های ادبی

8- مصابیح آسمان در عبارت «شب‌ها روشن است به قطره‌های درشت و تابناک باران ستاره؛ مصابیح آسمان!» استعاره از چیست؟ ستارگان

9- مشبه‌به در عبارت کدام است؟ «آن عالم پرشگفتی و راز سرایی سرد و بی‌روح شد.» سرایی سرد

10- «آسمان فریبی آبی رنگ شد» چه آرایه‌ای را دارد؟ حس‌آمیزی

درک مطلب و دانستنی‌های درس

11- «مبلغی بر باروی‌شهر برود.» ؛ یعنی ... : مقداری بر دیوار دور شهر بالا رود.

12- «سه‌جانب او با آب‌دریاست» ؛ یعنی ... : سه طرف آن را آب گرفته است.

13- «کنده» معادل است با ... : خندق

14- «فاضل بر زمین می‌گذرد» ؛ یعنی ... : باقی‌مانده آب جاری می‌شود و می‌رود.

15- «باجگاهی است آن‌جا ...» ؛ یعنی ... : آن‌جا محل‌اخذ عوارض‌است.

16- با توجه به درس، منظور از «پرنده شاعر» چیست؟ خیال

17- باتوجه‌به عبارت«ناله‌های گریه‌آلود آن امام راستین را می‌شنوم...» . منظور از «امام راستین» کیست؟ امام علی (ع)

درس بیستم

اورازان - لغت

1- «عواید» ؛ جمع مکسّر ... است . عایده

2- «توفال سقف» ؛ یعنی ... : تخته‌های باریک و نازک سقف

3- «نان بستن» ؛ یعنی ... : نان پختن

4- «نوعی دامن گشاد و برچین و کوتاه که در قدیم زنان روی شلوار می‌پوشیدند.» چه نام داشت؟ شلیته

املاء

5- کدام واژه‌ها در عبارت «زن‌هاشان به خوشه‌چینی و در یوزه‌گی یک ماهی اطراق می‌کنند.» نادرست نوشته شده است؟ دریوزگی، اتراق

تاریخ ادبیات

6- «اورازان» ازکدام نوع نوشته‌های«جلال آل احمد» است؟ تک‌نگاری

آرابه‌های ادبی

7- درعبارت«اما در امام‌زاده‌ای که اهالی‌ده،معصوم زاده‌اش می‌نامند...» «ش» چه نقشی دارد؟ مفعول

8- عبارت «میانشان شکرآب است» چه آرایه‌ای دارد؟ کنایه (رابطه‌ی خوبی ندارند).

9- در عبارت «گوش من غرق شنیدن صدای شیرین تو شده است.» چه آرایه‌ای می‌یابید؟ حس‌آمیزی

10- عبارت «اخترشب از کنار کوهساران سرخم می‌کند تا صدای تو را بشنود.» چه آرایه‌ای دارد؟ تشخیص

درک مطلب

11- «زود به پیری نشسته» ؛ یعنی ... : دچار پیری زودرس شده

12- «خیلی زود رنج‌اند» ؛ یعنی ... : زود ناراحت می‌شوند.

13- «اخت‌بودن» درعبارت «ارزن هم زودتر به دست می‌آید و هم با سرما بیش‌تر اخت است.» ؛ یعنی ... : سازگار بودن

14- عبارت «تابوت مانندی است که آن را با انواع شال‌ها و آیینه‌ها می‌آرایند و مردم به عنوان نماد تابوت امام‌حسین (ع) به حرکت در می‌آورند.» معادل با چیست؟ نخل

15- اهالی ده «اورازان» را چگونه معنی می‌کنند؟ آب ریزان

16- منظور شاعر از «یک گوش واحد است که این هر دو صدا را می‌شوند.» کیست؟ خداوند

 

 

درس بیست و یکم

درآمدی بر ... / چندکایت

لغت

1- در عبارت «هر یکی ازار پای چرمین پوشیده و یکی را برگردن گرفته می‌آورند.» ازار پای چرمین ؛ یعنی ... : شلوار چرمین

2- «مقامر» ؛ یعنی ... : قمارباز

3- «کم‌زنی» در عبارت «هرگونه اهانت و ایذا را با کم‌زنی مقابله می‌کرد.» ؛ یعنی ... : بی‌توجّهی

4- «تبتّل» ؛ یعنی ... : از جهان بریدن

املاء

5- در عبارت «چقزی و سعوه ای نیز بر روی آب می‌رود. ذقن و مگس نیز در هوا می‌پرد.» چند غلط املایی وجود دارد؟ سه (چغزی/صعوه/زغن)

تاریخ ادبیات

6- کتاب «اسرارالتوحید» اثر کیست؟ و درباره‌ی چه کسی است؟ محمدمنوّر، شیخ ابوسعید ابوالخیر

7- کتاب «المنقذ من الضلال» اعتراف گونه‌ای ماندنی و با ارزش است از ... : امام محمدغزالی

8- از نمونه‌های برجسته‌ی جهانی حسب حال می‌توان کتاب ... را از دکتر طه حسین نام برد. الایام

درک مطلب و دانستنی‌های درس

9- «سبق سلام را می‌ستود» ؛ یعنی ... : پیش‌دستی کردن در سلام گفتن را ستایش می‌کرد.

10- «تو راکبی و او مرکوب» ؛ یعنی ... : تو سوار هستی و او وسیله‌ی سواری توست.

11- نثر «دکتر زرین‌کوب» از کدام نوع نثر است؟ تحقیقی، هنری

12- معنی کنایی «از کروه در رفتن» چیست؟ از حال عادی خارج‌شدن، عصبانی شدن

13- «کتاب پلّه‌پلّه تا ملاقات خدا» اثر کیست و شرح حال کدام عارف است؟دکتر زرین‌کوب، مولوی

14- عبارت «بی‌خویشتن نشسته بود، خواجه‌وار و پای بگرد کوه» وصف چگونه فردی است؟ گستاخ و مغرور

15- «شیخ با کسی خلقی بکرد.» ؛ یعنی ... : شیخ با کسی شوخی و مزاح کرد.

16- «شیخ بوعبدالله بشکست و با خویش رسید.» کدام معنی را دارد؟ شیخ بوعبدالله خوار وشرمسارشد و به خود آمد.

17- «این سرای باز کنیم» ؛ یعنی ... : این خانه را خراب کنیم.

درس بیست و دوم

روزها / افسانه‌ی عاشقی

لغت

1- «بادیه» ؛ یعنی ... : بیابان

2- «قصیر جثّه» ؛ یعنی ... : کوتاه‌قامت

3- «بارقه» کدام معنی را دارد؟ برق زننده

4- واژه‌ی«متمکّن» در عبارت «از نظر مالی هیچ مشکلی نداشت و در نوع خود متمکّن به شمار می‌رفت.» ؛ یعنی ... : ثروتمند و پول‌دار

املاء

5- کدام واژه دراین عبارت نادرست نوشته شده است؟ «هر عصب و فکر به منبع بی‌شاعبه‌ی ایمان وصل بود.» بی‌شائبه

6- کدام ترکیب‌ها غلط املایی دارند؟ «شیر آغوذ، فوق طاقت، صافی صّحار»آغوز، سحّار

تاریخ ادبیات

7- کدام اثر را دکتر اسلامی ندوشن ننوشته است؟ «صفیرسیمرغ، آزادی مجسمه، با کاروان حلّه» با کاروان حلّه

8- مثنوی «هفت اورنگ» اثر کیست؟ جامی

9- «خمسة‌المتحیّرین» اثر کیست و به یادگار چه کسی نوشته شده است؟ امیرعلی شیرنوایی، جامی

آرایه‌های ادبی

10- در عبارت «تکیه می‌دادیم و سعدی می‌خواندیم.» کدام واژه مجاز است؟ سعید (کلیات سعدی)

11- «سراچه‌ی ذهنم آماس می‌کرد.» چه آرایه‌ای دارد؟

12- جمله‌ی «برای من قصه‌های شیرینی می‌گفت.» کدام آرایه را دارد؟ حس‌آمیزی

درک مطلب و دانستنی‌های درس

13- «نمی‌دانست کجا ریشه بدواند» ؛ یعنی ...

14- عبارت «احدی نتوانسته مانند سعدی حرف بزند، در عین حال نظیر حرف‌زدن او را هر روز می‌شنویم» اشاره به کدام صفت شعر سعدی دارد؟ سهل ممتنع بودن

15- مصراع دوم بیت «آرند که واعظی سخنور / بر مجلس وعظ، سایه گستر» ؛ یعنی ... : حضار را تحت تأثیر داده بود.

16- «لکه دویدن» ؛ یعنی ... : تندرفتن و دویدن

درس بیست و سوم

میرزا رضا کلهر

لغت

1- «نوکری که عنان اسب را می‌گیرد و پیشاپیش پیاده می رود.» معنی کدام واژه است؟ جلودار

2- «فاق قلم را خیلی کم و کوتاه باز می‌کرد.» فاق‌ ؛ یعنی ... : شکاف نوک قلم

3- «چای دیشلمه» ؛ یعنی ... : چای قند پهلو

4- «استنکاف‌کردن» ؛ یعنی ... : سرباز زدن

املاء

5- املای کدام ترکیب نادرست است؟ «خانه‌ی سنگلج، پیچیده‌گی چشم، خط نستعلیق» : پیچیدگی

تاریخ ادبیات

6- کتاب «شرح زندگی من» اثر کیست؟ عبدالله مستوفی

7- کدام اثر از «عبدالله مستوفی» نیست؟ «ابطال الباطل، محاکمه‌ی انسان و حیوان، بامداد اسلام». بامداد اسلام اثری است از دکتر زرین‌کوب

آرایه‌های ادبی

8- عبارت «این خط را از درویش هم بهتر و بامزه تر می‌نوشت.» چه آرایه‌ای دارد؟ حس‌آمیزی

درک مطلب و دانستنی‌های درس

9- «متوسّل شدن» ؛ یعنی ... : وسیله قرار دادن

10- منظور از «مشق» در جمله‌ی «از صبح مجلس مشق دایر می‌شد.» چیست؟ خط

11- «خلق‌وخوی میرزا دستش‌بود.»؛ یعنی...: براخلاق‌میرزا تسلط‌ داشت.

12- «گوش‌هایش سنگین بود.» کدام معنی را دارد؟ کر بود.

13- «سرهم رفته» ؛ یعنی ... : جمعاً ، روی هم

14- «یک قلم کلمه را تمام می‌کرد.» ؛ یعنی ... : بدون برداشتن قلم از روی کاغذ کلمه را می‌نوشت.

15- «تجدید قط» ؛ یعنی ... : بریدن مجدد سر قلم

16- «یک کاسه» در جمله‌ی «تمام صفحه یک کاسه سیاه می‌شد.» به چه معنی است؟ سراسر، یک پارچه

17- «نفسه ‌زدن» ؛ یعنی ... : تند تند نفس کشیدن

قصه‌ی عینکم / آخرین درس

لغت

1- واژه‌ی مشخص شده در جمله ی «درخانه هم بی‌دشت نبودم.» کدام معنی را دارد؟ نصیب و قسمت

2- «برّ و برّ» ؛ یعنی ... : خیره

3- «جلّی» ؛ یعنی ... : آشکار و روشن

4- «معمّر» در عبارت ›یکی از مردان معمّر دهکده،‌کتاب را گشوده بود.» به چه معنی است؟ مسن و سال‌خورده

املاء

5- کدام واژه در عبارت نادرست نوشته شده است؟ «نهالی چند که وی در باغ قرص کرده‌بود ...» غرس

6- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟‌«لباس ژنده، ابهت و شکوه، صدای محیب» : صدای مهیب

تاریخ ادبیات

7- کتاب «قصه‌های دوشنبه» اثر کیست؟ آلفونس دوده

8- کتاب«شلوارهای‌وصله‌دار» را چه کسی نوشته است؟ رسول پرویزی

آرایه‌های ادبی

9- «سرخویش گرفتن» چه آرایه‌ای دارد؟ کنایه

10- درجمله‌ی«حالا کلاس‌سخت درخنده فرورفته» کلاس ... است. مجاز

11- جمله‌ی «برگ درختان مثل سربازان تیرخورده تک‌تک می‌افتادند.» چه آرایه‌ای دارد؟ تشبیه

درک مطلب و دانستنی‌های درس

12- «فرنگی مآب» ؛‌ یعنی ... : به‌شیوه‌ی اروپایی

13- «خیلی به‌خودش ور می‌رفت.» به چه معنی است؟ خودش را خیلی می‌آراست وبه خودش خیلی مشغول می شد

14- «این مطلب را داشته باشید.» کدام معنی را دارد؟ این مطلب را فراموش نکنید.

15- «بور شدن» کنایه است از ... : خجالت زده شدن

16- معنی‌کنایی«درپوستم نمی‌گنجیدم»چیست؟بیش‌از اندازه‌شاد بودم.

17- «باریک بین شدن» ؛ یعنی ... : به جزئیات دقّت کردن.

18- «من قلا کردم» به چه معنی است؟ من شیطنت کردم.

19- «قوز بالاقوز بودن» ؛ یعنی ... : دردی بر دردها اضافه شده.

20- «دل به دریا زدن» کدام معنی را دارد؟ جرئت کردن

 

درس بیست و پنجم

ترجمه

لغت

1- «تنجیم» ؛ یعنی ... : ستاره‌شناسی

2- «فلاحت» ؛ یعنی ... کشاورزی

3- «تحریف» ؛ به کدام معنی آمده است؟ دگرگون کردن

4- «قراین» ؛ یعنی ... : نشانه‌ها

درک مطلب و دانستنی‌های درس

5- اولین ترجمه‌ها به زبان فارسی، از چه زبانی بود؟ سانسکریت

6- «نوبخت اهوازی» از مترجمان کدام دوره است؟ دوره‌ی اسلامی

7- مردمانی که هم‌زبان نیستند، برای ارتباط با یکدیگر از چه ابزاری استفاده می‌کنند؟ ترجمه

8- «ترجمه‌ی‌ تفسیر طبری»در چه ‌زمانی ‌به ‌فارسی‌ برگردانده ‌شد؟ سامانیان

9- ترجمه‌ی«کلیله‌ودمنه» به همت چه کسی انجام شد؟ نصرالله منشی

10- ترجمه از زبان‌های اروپایی به ویژه فرانسه از چه زمانی آغاز شد؟ تأسیس دارالفنون

11- ابتدا چه نوع کتاب‌هایی ترجمه شد؟ کتاب‌های درسی

12- کتاب «سه تفنگ‌دار» اثر کیست؟ الکساندر دوما

13- چرا شعر اروپایی نتوانست معیارهای خود را بر شعر فارسی تحمیل کند؟ به دلیل پشتوانه‌ی نیرومند شهر کهن فارسی

14- مطلوب‌ترین شکل ترجمه چیست؟ آن‌است که هیچ شکلی از صورت و معنی از میان نرود.

15- «زبان مبدأ» یعنی چه؟ زبانی که از آن ترجمه می‌شود.

16- اساسی‌ترین شرط ترجمه‌ی خوب چیست؟ حفظ سبک مؤلف

17- نام دیگر ترجمه‌ی ارتباطی چیست؟ آزاد یا روان

18- ترجمه‌ای که از زبان مبدأ و دنیای نویسنده فاصله نمی‌گیرد، چه نام دارد؟ ترجمه‌ی تحت‌اللفظی

19- در دوره‌ی اسلامی،‌آثار معتبر علمی و فلسفی کدام کشور ترجمه شد؟ یونان

20- ترجمه‌ی «اتلّلوی شکسپیر» را چه کسی انجام داد؟ ناصرالملک

درس بیست وششم

جهاد / هجرت و...

لغت

1- «شمشیر آخته» ؛ یعنی ... : شمشیر برکشیده

2- در عبارت «از اندوه بیرون نیایید که آماج تیر بلائید.» آماج کدام معنی را دارد؟ نشانه، هدف

3- «معرکه» در جمله‌ی «هنوز بیست سال نداشتم که پا در معرکه گذاشتم.» به چه معناست؟ میدان جنگ

4- «کلمات قصار» ؛ یعنی ... : سخنان کوتاه و پندآموز

املاء

5- عبارت «پیاپی جرئه‌ی اندوه به کامم می‌ریزد و با نافرمانی و فروگزاری جانبم، کارها را به هم در می‌آمیزد.» چند غلط املایی دارد؟ سه (جرعه، فروگذر، می‌آمیزید)

تاریخ ادبیات

6- کتاب‌های «فاوست، اگمونت» اثر کیست؟ گوته

7- کتاب «نهج‌البلاغه» را چه کسی گردآوری کرده است؟ سیدرضی

8- «گوته» به کدام شاعر فارسی زبان دل‌بستگی داشته است؟ حافظ

9- «بهارستان» اثر کیست؟ جامی

درک مطلب و دانستنی‌های درس

10- «زشت بادید.» ؛ یعنی ... : زشتی نصیبتان باد.

11- «نکوشیدند» در عبارت «با مردمی در آستانه‌ی خانه‌شان نکوشیدند» کدام معنی را دارد؟ نجنگیدند.

12- «کار را به هم در می‌آمیزید.» ؛ یعنی ... : موجب پریشانی امور می‌شوید.

13- منظور از «کسانی که در پناه اسلام‌اند.» چه کسانی هستند؟ پیروان سایر ادیان

14- در عبارت «شب شعله‌اش پرده دری می‌کند.» پرده‌دری کردن ؛ یعنی ... : افشاگری کردن

15- منظور از «آب خضر» در عبارت «آب خضر جوانت کند.» چیست؟ آب زندگانی

16- «هنگامه‌ای دید.» ؛ یعنی ... : شلوغی‌ای دید.

17- «دنیای تصنّعی» ؛ یعنی ... : دنیای ساختگی

درس بیست و هفتم

درآمدی بر ادبیات معاصر

لغت

1- «تراویدن» ؛ یعنی ... : چکیدن

2- «عبث» ؛‌ یعنی ... : بیهوده

3- «شب‌تاب» ؛ یعنی ... : آن چه در شب بدرخشد.

4- «خلیدن» ؛ یعنی ... : مجروح کردن

تاریخ ادبیات

5- نخستین شعر «نیما» که از نظرگاه تخیل و وزن آرایی و قافیه‌بندی با شعر گذشتگان متفاوت بود،‌ چه نام دارد؟ ققنوس

6- معروف‌ترین چهره‌های شعری پس از «نیما» چه کسانی هستند؟ مهدی اخوان ثالث، سهراب سپهری

7- «نیما» با سرون کدام قطعه آغازگر تحولی بزرگ در شعر فارسی شد؟ افسانه

آرایه‌های ادبی

8- «نگران با من استاده سحر» کدام آرایه‌ی ادبی را دارد؟ تشخیص

9- شعر«در جگر لیکن خاری / از ره این سفر می‌شکند» کدام آرایه را دارد؟ کنایه

درک مطلب و دانستنی‌های درس

10- «ادبیات معاصر» شامل چه دوره‌ای می‌شود؟ از امضای فرمان مشروطیت تا به امروز

11- عوامل عمده‌ی تحولات ادبی در جامعه‌ی ایران به چند دسته تقسیم می‌شوند؟ پنج دسته

12- «تکلّف و تصنّع» درنوشته ؛ یعنی ... : دشوارنویسی

13- «واژه‌های مترادف» ؛ یعنی ... : کلمات هم‌معنی

14- شهرت نوشته‌های «دهخدا» در این دوره به چیست؟ طنز و لطیفه‌های انتقادی

15- منظور از«در ودیواربه‌هم‌ریخته»درشعر«در ودیوار به‌هم‌ریخته‌شان/ بر سرم می‌شکند» چیست؟ بی‌سر و سامانی و آشفتگی

16- در شعر «در جگر لیکن خاری / از ره این سفرم می‌شکند» منظور از «سفر» چیست؟ سیر آرزوها و خواسته‌ها در ذهن شاعر

17- در شعر «غم این خفته‌ی چند / خواب در چشم ترم می‌شکند»، «خفته‌ی چند» چه کسانی هستند؟ مردم غفلت زده

درس بیست و هشتم - خوان هشتم

لغت

1- «سورت» ؛ یعنی ... : تندی، تیزی، شدت اثر

2- «منتشا» ؛ یعنی ... : عصا

3- «ابزار سنجش یا محک» هم‌معنی با چه واژه‌ای است؟ عیار

4- «همگنان» ؛ یعنی ... : هم‌نوعان

تاریخ ادبیات

5- مهم‌ترین شاخصه‌های شعری «اخوان ثالث» به چند دسته تقسیم می‌شوند؟ سه دسته

6- کتاب «بدعت‌ها و بدایع نیما یوشیج» اثر کیست؟ مهدی اخوان ثالث

7- «اخوان» در کدام کتاب به کل تازه‌ای از بیان در شعر حماسی واجتماعی دست یافت؟ زمستان

8- اوج شکوفایی شعری «اخوان» کدام کتاب است؟ آخر شاهنامه

آرایه‌های ادبی

9- «چوب دستی منتشا مانند در دستش» چه آرایه‌ای دارد؟ تشبیه

10- در شعر «قهوه‌خانه گرم و روشن بود، هم چون شرم ...» چند رکن از ارکان تشبیه ذکر شده است؟ چهار رکن

11- «خون گرم» در شعر «همگنان را خون گرمی بود.» چه آرایه‌ای را به‌وجود آورده است؟ کنایه

12- «صدای گرم» چه آرایه‌ای دارد؟ حس‌آمیزی

درک مطلب و دانستنی‌های درس

13- «همگنان را خون گرمی بود.» ؛ یعنی ... : حاضران مجلس با یک دیگر مهربان بودند.

14- «این عیار مهر و کین مرد و نامرد است» ؛ یعنی : این داستان که می‌گویم وسیله‌ی سنجش مرد از نامرد است.

15- منظور از «کلید گنج مروارید» چیست؟ لبخند

16- «تهمتن گرد سجستانی» ؛‌ یعنی ... : رستم پهلوان سیستانی

درس بیست و نهم

صدای پای آب / شکوفه‌ی اشک

لغت

1- «زَهره» ؛ یعنی ... : جرئت

2- «عقده» ؛ یعنی ... : گره

3- «اسب زرد رنگ» با چه واژه‌ای هم‌معنی است؟ سمند

4- «گزیر» ؛ یعنی ... : چاره

املاء

5- املای کدام کلمه نادرست است؟ «برجان‌های ما جز الطاف و مرهمت خود منگار.» مرحمت

تاریخ ادبیات

6- «مجموعه‌ی رسایل فارسی» اثر کیست؟ خواجه عبدالله انصاری

7- «دری به‌خانه‌ی‌خورشید» اثرکدام شاعرمعاصر است؟سلمان‌هراتی

8- نخستین مجموعه شعر نیمایی سهراب سپهری چه نام دارد؟ مرگ رنگ

آرایه‌های ادبی

9- مصراع «لای این شب‌بوها، پای آن کاج بلند...» چه آرایه‌ای دارد؟ تضاد

10- درشعر «جانمازم چشمه، مهرم نور» نور، نماد چیست؟ پرتو ایزدی

11- در مصراع «دشت سجاده‌من» کدام واژه «مجاز» است؟ دشت

درک مطلب و دانستنی‌های درس

12- منظور شاعر از «سنگ از پشت نمازم پیداست.» ؛ یعنی ... : خلوص نیّت دارم.

13- «عصرمعراج‌پولاد واصطکاک‌فلزات»کنایه از چیست؟ عصر ماشین

14- منظور از «آب» در شعر «صدای پای آب» کیست؟ رمز خود شاعر است.

15- «آسمان را بنشانیم میان دو هجای هستی»؛ یعنی ... : حال را غنیمت بدانیم.

16- منظور از «گل نیلوفر و قرن» چیست؟ علم و عرفان

17- «ریه را از ابدیت پروخالی بکنیم» ؛ یعنی ... : خود را به ابدیت پیوند دهیم.

نکات مهم  ادبیات فارسی (3)         

درس اول

ما هم‌چنان ... / افلاک

لغت

1- در جمله‌ی «طاعتش موجب قربت است.» قربت؛ یعنی ... نزدیکی

2- «تضرّع» ؛ یعنی ... : التماس کردن،‌زاری کردن

3- «رواق» ؛ یعنی ... : پیشگاه خانه

4- «اجابت» با چه واژه‌ای هم‌معنی است؟ پذیرفتن، قبول کردن

املاء

5- کدام ترکیب‌ها غلط املایی دارند؟ «شهد فایق، نخل باسغ، دست عنابت» باسق، انابت

6- عبارت «واصفان هلیه‌ی جمالش به تحیّر منصوب» چند غلط املایی دارد؟ دو (حلیه، منسوب)

تاریخ ادبیات

7- «نثر آهنگین» معادل است با ... نثر مسجع

8- دیباچه‌ی گلستان از بهترین نمونه‌های ... در ادب فارسی است. تحمیدیه

9- نثرهای قدیم فارسی به چند دسته تقسیم می‌شوند؟ سه دسته (نثر ساده، نثر مسجع و فنی، نثر مصنوع و متکلف)

10- «جمال‌الدین عبدالرزّاق» شاعر کدام‌قرن است؟ اواخرقرن‌ششم

آرایه‌های ادبی

11- در عبارت «فرّاش باد صبا را گفته تا فرش زمرّدین بگسترد.» ترکیب مشخص شده چه آرایه‌ای است؟ استعاره

12- مصراع«ابر و باد ومه وخورشید وفلک»چه‌آرایه‌ای‌دارد؟مراعات‌نظیر

13- «دایه‌ی ابر بهاری» چه آرایه‌ای است؟ تشبیه

درک مطلب و دانستنی‌های درس

14- «سر به جیب مراقبت فرو بردن» ؛ یعنی ... : قلب خود را از هرچه غیر خدا حفظ کردن

15- «مکاشفت» در اصطلاح عرفانی چیست؟ پی‌بردن به حقایق

16- در مصراع «ایزد که رقیب جان خرد کرد» رقیب کدام معنا را دارد؟ نگهبان

17- منظور از مصراع «نام تو رقیب نام خود کرد» چیست؟ منظور آمدن نام پیامبر بعد از نام خدا در برخی از آیات است.

18- منظور شاعر از (بی‌نشان) در مصراع «بی‌دل از بی‌نشان چه گوید باز؟» کیست؟ خداوند

درس دوم

رزم رستم و اسفندیار

لغت

1- «پوششی که جنگاوران قدیم به هنگام جنگ می‌پوشیدند.» مترادف با چه واژه‌ای است؟ برگستوان

2- «باد افره» ؛ یعنی ... : مجازات

3- در مصراع «خرد را مکن با دل اندر مغاک» مغاک کدام معنی را دارد؟ جای فرو رفته، گودال

4- «مسالمت» ؛ یعنی ... : خوش‌رفتاری

تاریخ ادبیات

5- «حماسه» چند زمینه‌ی اصلی دارد؟ چهار زمینه

6- وجود «دیو سپید و اسفندیار رویین‌تن» بیانگر کدام زمینه‌ی حماسه است؟ خرق عادت

آرایه‌های ادبی

7- مصراع «خم‌آورد بالای سرو سهی» چه آرایه‌ای دارد؟ استعاره

8- بیت «ز سمّ ستوران در آن پهن دشت / زمین شش شد و آسمان گشت هشت» چه آرایه دارند؟‌ اغراق

9- واژه‌های قافیه در بیت «به‌سان پلنگی که بر پشت گور / نشیند برانگیزد از گور شور» چه آرایه‌ای دارند؟ جناس

درک مطلب و دانستنی‌های درس

10- «برآن باره‌ی پیل پیکر نشست» ؛ یعنی ... : سوار بر اسب بزرگ خود شد.

11- «بر آرای کار» کدام معنی را دارد؟ آماده باش

12- معنی «مگیر» در مصراع «به باد افره این گناهم مگیر» چیست؟ بازخواست مکن

13- «خرد را مکن با دل اندر مغاک» ؛ یعنی ... : برخلاف عقل و احساس خود عمل مکن.

14- مصراع «پی پوزش و نام و ننگ آمدم» کدام معنی را دارد؟ برای حفظ آبرو آمده‌ام.

15- «زخم سران» ؛ یعنی ... : ضربت جنگاوران

16- بیت «من امروز نی بهر جنگ آمدم / پی پوزش و نام و ننگ آمدم» بیانگر چیست؟ صلح‌جویی

17- «...درجنگ از پای درآمدند.» ؛‌ یعنی ... : در جنگ کشته شدند.

درس سوم

کمال‌الملک

لغت

1- «مطاع» ؛‌ یعنی ... : اطاعت شده

2- «صیانت» به چه معنی است؟ نگهداری

3- «شمایل» ؛‌ یعنی ... : چهره و صورت

4- «رعشه» کدام معنی را دارد؟ لرزش، لرزه

املاء

5- کدام ترکیب‌ها املای نادرست دارند؟ «حسب‌الامر،‌حرف محمل، تجویز اطبّا» : حرف مهمل

تاریخ ادبیات

6- نام اصلی «کمال‌الملک» چیست؟ محمد غفاری

7- «هزاردستان» اثر کیست؟ علی حاتمی

8- «تالار آیینه» از کیست؟ کمال‌الملک

آرایه‌های ادبی

9- «یله‌قربان شیرین» چه آرایه‌ای دارد؟ حس‌آمیزی

10- «سرچهار تا شاه رو خوردی» چه آرایه‌ای دارد؟ کنایه

11- «هفت‌خط بودن» کنایه است از ... : نهایت‌نیرنگ‌بازی

درک مطلب و دانستنی‌های درس

12- «شما که پرده از صورت شاه شهید ساخته‌اید ...» منظور از «شاه شهید» کیست؟‌ ناصرالدین‌شاه

13- «از رونق و اعتبار افتاده» هم‌معنی با چه واژه‌ای است؟ دِمُده

14- «رب‌ّالنوع وجاهت» به چه معنی است؟ الهه‌ی زیبایی

15- واژه‌ی «نظمیّه» معادل چه واژه‌ی امروزی است؟ نیروی انتظامی

16- «خودرا در آن متّهم گردانید» ؛ یعنی ... : به شک و تردید افتاد.

17- «صنایع مستظرفه» ؛ معادل است با : هنرهای ظریف

18- «ملوک مددکار ملک‌الموت باشند». به چه معنی است؟ پادشاهان ستمگر باشند.

19- «خوابی برایش دیدم.» ‌؛ یعنی ... : ‌برایش نقشه‌ای کشیدم.

20- «طایفه‌ی طرّاران» چه معنی می‌دهد؟‌گروه دزدان

درس چهارم

عناصر داستان / گاو

لغت

1- «چمباتمه زده» ؛‌ یعنی ... : چهار زانو نشسته

2- «نفله‌شدن» به چه معنی است؟ نابود شدن

3- «نشخوار کردن» ؛ یعنی ... : جویدن

4- «چوبی بلند که اسب‌ها را به دو طرف آن بندند.» معادل کدام واژه است؟ یوغ

تاریخ ادبیات

5- داستان«گاو»ازکدام‌کتاب«ساعدی»گرفته شده‌است؟ عزاداران بَیَل

6- کارگردان فیلم «گاو» کیست؟ داریوش مهرجویی

7- نویسنده‌ی رُمان «کلیدر» کیست؟ محمود دولت‌آبادی

8- «دون کیشوت» اثر کدام نویسنده است؟ سروانتس

درک مطلب و دانستنی‌های درس

9- عبارت «اومده کنار استخر، داره خودشو می‌زنه و گریه می‌کنه.» چه نوع نثری است؟ نثر شکسته

10- «آفتاب تازه زده بود.» ؛ یعنی ... : آفتاب تازه طلوع کرده بود.

11- «شنیدن بو» چه آرایه‌ای است؟ حس‌آمیزی

12- «دماغت چاقه» کنایه است از این که ... : حالت خوب است.

13- «شلنگ انداختن» ؛ یعنی ... : تند دویدن

14- «کدخدا با تحکّم گفت ...» کدام معنی را دارد؟ کدخدا با تندی و درشتی گفت.

15- «همه چی رو به راس» ؛ یعنی ... : همه چیز آماده است.

16- مهم‌ترین عناصر داستان چند دسته‌اند؟ پنج دسته

17- هسته یا طرح داستان به حوادث داستان ... می‌بخشد. وحدت هنری

درس پنجم

گل دسته‌ها و فلک

لغت

1- «کراهت» ؛ یعنی ... : زشت و ناپسند

2- «متولّی» به چه معناست؟ سرپرست

3- «پاپی‌شدن» کدام معنی را دارد؟ پی‌گیر بودن

4- «سُقلمه» ؛ یعنی ... : ضربه با گوشه‌ی مشت

تاریخ ادبیات

5- «مدیر مدرسه» اثر کیست؟ جلال آل احمد

6- داستان «گل دسته‌ها و فلک» از کدام کتاب «جلال آل احمد» گرفته شده است؟ پنج داستان

7- آثار«جلال‌آل‌احمد»به‌چند دسته‌ی‌کلی تقسیم‌می‌شود؟ چهار دسته

آرایه‌های ادبی

8- جمله‌ی «باز رفتیم تو نخ گل‌دسته‌ها» چه آرایه‌ای دارد؟ کنایه

9- در جمله‌ی «گنبد عین تخم‌مرغ خیلی گنده‌ای بود.» مشبه به کدام پاسخ است؟ تخم مرغ

10- «خیلی دل داشت.» کنایه است از ... : جرئت داشت.

درک مطلب و دانستنی‌های درس

11- «چنگ به دل زدن» ؛ یعنی ... : جذّاب بودن

12- «گُله به گُله» کدام معنی را دارد؟ این جا و آن‌جا

13- «به صرافت افتادم» ؛ قصد کردم

14- عبارت «زورخونه چه دخلی داره به این گل‌دسته‌ها» دخل داشتن ؛ یعنی ... : ربط داشتن

15- «با قفلش کند و کو کردیم» به چه معنی است؟ با قفلش رو رفتیم

16- «محل نگذاشتن» ؛ یعنی ... : توجه نکردن

17- «عموی من زورخانه کار بود» زورخانه چه محلی است؟ محل ورزش باستانی

18- آیا «گل‌دسته‌ها و فلک» داستانی نمادین است؟ بلی، تمایل انسان به آزادی را بیان می‌کند.

درس ششم

قاضی بست

لغت

1- «برنشستن» ؛ یعنی ... : سوار شدن

2- «نماز پیشین» به چه معناست؟ نماز ظهر

3- «ضیعت» ؛ یعنی ... : زمین زراعتی

4- معنی «توقیع» چیست؟ امضا

املاء

5- عبارت «بانگ و حزاحز و قریو خواست. امیر برخواست.» چند غلط املایی دارد؟ چهار غلط (هزاهز، غریو، خاست، برخواست)

 

تاریخ ادبیات

6- موضوع اصلی کتاب «تاریخ بیهقی» چیست؟ تاریخ سلطنت مسعود غزنوی

7- نام دیگر «تاریخ بیهقی» چیست؟ تاریخ مسعودی

درک مطلب و دانستنی‌های درس

8- «آب نیرو کرده بود.» به چه معناست؟ فشار آب زیاد شده بود.

9- جمله‌ی «وهنر آن بود ...» ؛ یعنی ... : بخت یار بود.

10- «امیر مثال داد.» ؛ یعنی ... : امیرفرمان داد.

11- «حلال‌بی‌شبهت باشد.» به‌چه معنی است؟ بدون شک حلال است.

12- مفهوم عبارت «پیغامی است سوی بونصر در بابی.» چیست؟ برای بونصر درباره‌ی موضوعی، پیغامی است.

13- «دبیر کافی» ؛ یعنی ... : دبیر لایق

14- «درعهده‌ی این‌نشوم» ؛ یعنی... : مسئولیت این کار را نمی پذیرم.

15- «اوخداوند ولایت‌است»به‌چه‌معنی است؟ او صاحب مملکت است.

16- «حُطام دنیا» کنایه است از ... : مال دنیا

17- عبارت «ورز و وبال این چه به کار آید؟ کدام معنی را دارد؟ گناه و عذاب این (کار) چه فایده‌ای دارد.

درس هفتم

بیهقی و هنر نویسندگی او

لغت

1- «زعارت» ؛ یعنی ... : تندخویی

2- «فتنه‌انگیزی» با چه واژه‌ای مترادف است؟ تضریب

3- در عبارت «موی سر مالیده، زیر دستار پوشیده کرده» مالیده به چه معنی است؟ مرتب

4- به بیان مقصود در کوتاه‌ترین لفظ و کم‌ترین عبارت، چه می‌گویند؟ ایجاز

املاء

5- عبارت «بیهقی معلومات و محفوظات فراوان و ذوقی روشن در نویسنده‌گی داشت.» کدام واژه نادرست نوشته شده است؟ نویسندگی

6- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟ «عنان قلم، مهاورات اشخاص، ‌هبری رنگ» : دو (محاورات ،‌حبری)

تاریخ ادبیات

7- «نثر تاریخ بیهقی» چه نوع نثری است؟ نثر مرسل

8- تاریخ بیهقی در عین حقیقت پژوهی، به چه صورت نوشته شده است؟ رمانی گیرا و دل‌چسب

درک مطلب

9- «برخویشتن می‌ژکید.» کدام معنی را دارد؟ غرولند می‌کرد.

10- «سخن تمام راندن.» ؛ یعنی ... : حق مطلب را ادا کردن

11- مفهوم جمله‌ی «نیک از جای شدن» چیست؟ از کوره در رفتن.

12- مفرد کلمه‌ی «سجایا» کدام واژه است؟ سجیه

13- «خّلق‌گونه» ؛ یعنی ... : کهنه

14- عبارت «این بوسهل مردی امام‌زاده و محتشم بود.» به چه معنی است؟ بوسهل مردی بزرگ‌زاده و دارای شکوه و جلال بود.

15- «گزاف‌گو» ؛ یعنی ... : بیهوده‌گو

16- «جبّه‌ای داشت حبری رنگ» ؛ یعنی ... : جامه‌ای داشت کبود رنگ

17- «امیر از آن جهان آمده،» ؛ یعنی ... : امیر از مرگ نجات یافته

18- «جامه بگردانید» ؛ یعنی ... : لباس عوض کرد.

درس هشتم

داستان داستان‌ها / وقت صحر

لغت

1- «تحجّر» در اصطلاح ... : شکل گرفتن اندیشه در ذهن است که تغییر آن ممکن نباشد.

2- «سطوت» ؛ یعنی ... : حشمت، مهابت

3- «استیصال» کدام معنی را دارد؟ ناچاری

4- «پیرکانا» به چه معنی است؟ پیراحمق

املاء

5- کدام ترکیب املای نادرست دارد؟ «تجلّی صفات، فراق ملک، حبّ ذات» فراغ کلمات

تاریخ ادبیات

6- کتاب«داستان‌داستان‌ها»اثرکیست؟دکترمحمدعلی اسلامی ندوشن

7- «نوعی نوشته یا نمایش نامه با موضوعی غم‌انگیز» چه نام دارد؟ تراژدی

آرایه‌های ادبی

8- «بوته‌ی آزمایش» به کنایه ؛ یعنی ... : محک زدن و آزمودن

9- مصراع«کفی‌راد دارد،دلی پر ز داد» چه آرایه‌ای دارد؟جناس/مجاز

10- عبارت«زردشت اورا کمربسته کرده‌است.» چه آرایه‌ای دارد؟ کنایه

 

درک مطلب و دانستنی‌های درس

11- در کتاب «داستان داستان‌ها» نبرد رستم و اسفندیار چه نام گرفته‌است؟ نبرد بر سر آزادی و اسارت

12- اسفندیار نماینده‌ی کدام قشر از اقشار جامعه است؟ دین و دولت

13- «اسفندیار فرتوتی رستم را تحقیر می‌کند» ؛ یعنی ... : اسفندیار پیری رستم را تحقیر می‌کند.

14- «تعبیه‌ی زال» کدام معنی را می‌رساند؟ نیرنگ زال

15- چرا رستم غلبه بر اسفندیار را مشکل می‌داند؟ چون اسفندیار رویین تن است.

16- منظور از «هفت‌خان» چیست؟ هفت مرحله‌ی دشوار در زندگی و جنگ‌های رستم

17- «تو اندر زمانه رسید نوری« ؛ یعنی ... : تازه به دوران رسیده‌ای

18- «کی راد دارد دلی پر ز داد» کدام معنی را دارد؟ بخشنده و دادگر است.

درس نهم

خون خورشید / بانگ جرس

لغت

1- «اشاعه» به کدام معنی است؟ پراکنده ساختن

2- «شمشیر آخته» ؛ یعنی ... : شمشیر بیرون کشیده شده

3- «جرس» به چه معنی است؟ زنگ

4- «تانّی» ؛ یعنی ... : آهستگی

تاریخ ادبیات

5- کتاب «برزیگران دشت خون» اثر کیست؟ پرویز خرسند

6- مجموعه شعر«سرود سپیده» اثر کیست؟ حمید سبزواری

املاء

7- کدام ترکیب غلط نوشته شده است؟ «نگاه‌های تأثّرآمیز، صحابه‌ی بلندپایه، رشته‌ای نامرعی»

آرایه‌های ادبی

8- عبارت «پیکار داد بود و بیداد و مبارزه‌ی حق بود و باطل» چه آرایه‌ای را دارد؟ تضاد

9- در عبارت «... چون اختری تابناک و پرفروغ از تاریکی‌های گریخت.» کدام رکن تشبیه حذف شده است؟ مشبه

10- مصراع«دل‌برعبور از سرخار وخاره‌بندیم.»چه‌آرایه‌ای‌دارد؟جناس

درک مطلب و دانستنی‌های درس

11- «پا در رکاب‌داشتن»به‌چه‌معنی‌است؟آماده‌ی هجوم و حمله شدن

12- «وادی اَیمن» کدام سرزمین است؟ فلسطین

13- «کلیم‌ا...» لقب کدام پیامبر است؟ موسی

14- در مصراع «مقصد دیار قدس همپای جلودار» منظور از «جلودار» کیست؟ امام‌خمینی

15- مفرد واژه‌ی «صحابه» چیست؟ صاحب

16- «صدیق» ؛ یعنی ... : کسی که بسیار راست می‌گوید.

17- «بانگ‌رحیل» به‌چه‌معنی است؟ فراخوان برای رفتن به کوچ کردن

18- منظور از کلمات مشخص شده چیست؟ «وادی پر از فرعونیان و قبطیان است.» اسرائیلیان

درس دهم

تپه‌ی برهانی / باغ نگاه

لغت

1- «محمل» ؛ یعنی ... : کجاوه

2- «نسق» به چه معنی است؟ نظم و ترتیب

3- «اهل مروّت» ؛ یعنی ... : جوان مردان

4- «وداع» به چه معنی است؟ خداحافظی و بدرود

 

املاء

5- کدام‌ترکیب‌غلط‌املایی‌دارد؟ «ناحیه‌ی شقیقه، صدای اضطراب‌آور، حرب احد» اضطراب‌آور

تاریخ ادبیات

6- کتاب «روضه‌ی خلد» اثر کیست و در چه قرنی نوشته شده است؟ مجدخوافی، قرن هشتم

آرایه‌های ادبی

7- کدام ترکیب تشبیه نیست؟ «شراب فرقت، باغ نگاه، موج فروخفته» : موج فروخفته

8- در مصراع «صبح، دو مرغ رها / بی‌صدا، صحن دو چشمان تو را ترک کرد.» دو مرغ رها چه آرایه‌ای دارد؟ استعاره

درک مطلب و دانستنی‌های درس

9- «به‌آخر خط رسیده‌ایم» ؛ یعنی ... : مرگ‌ونابودی ما حتمی‌است.

10- «هوا گرگ‌و میش بود.» به چه معنی است؟ صبح بسیار زود بود.

11- منظور از «لب دیوار دل» چیست؟ چشم

12- «پاتک» ؛‌ یعنی ... : ضد حمله

13- «یکی در حرب اُحد بود» ؛ یعنی ... : شخصی در جنگ اُحد شرکت کرده بود.

14- «آب برداشتم و گرد تشنگان می‌گشت.» در کدام واژه «حذف» صورت گرفته است؟ می‌گشت (می‌گشتم)

15- «تناول کردن» به چه معنی است؟ خوردن

16- «انهدام نیرو» چه معنایی دارد؟ نابودکردن نیروی دشمن

17- «دوران‌هشت‌ساله‌ی‌دفاع‌مقدس»اشاره‌به‌چیست؟جنگ‌ایران وعراق

درس یازدهم

ترانه‌ی من

لغت

1- «کژخیم» ؛ یعنی ... : بدرفتار، کژرفتار

2- «رایزنان» به چه معنی است؟ مشاوران

3- «کسی که پیشاپیش قافله با زوار حرکت می‌کند و آواز می‌خواند.» هم معنی با چیست؟ چاووش

4- راهب در جمله‌ی «تزار به راهب کمک کرد تا جامه‌ی مرد زخمی را درآورد.»کیست؟ عابدمسیحی / ترسای پارسا و گوشه‌نشینی

املاء

5- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟ «محتاج مردم، پیش‌آمد نامناسب، جامه‌ای ژنده» : پیشامد نامناسب

تاریخ ادبیات

6- «مکبث» اثر کدام شاعر است؟ ویلیام شکسپیر

7- «جنگ و صلح» را چه کسی نوشته است؟ لئون تولستوی

8- سروده‌های کوتاه شکسپیر چه نام دارد؟ غزلواره

آرایه‌ها

9- در عبارت «تزار مثل مار چنبر زد و به‌خواب رفت» وجه شبه چیست؟ چنبرزدن و حلقه‌شدن

10- «مشبه» در جمله‌ی «همانند امواج، دقایق عمر ما نیز به‌سوی فرجام خویش می‌شتابند.» چیست؟ دقایق عمر

 

درک مطلب و دانستنی‌های درس

11- مضمون «غزلواره‌های شکسپیر» چیست؟ عشق و ستایش جوانی و مسائل اخلاقی

12- «خسوف‌های کژخیم» ؛ یعنی ... : حوادث ناگوار

13- «تزار» کیست؟ لقب پادشاهان روسیه در قدیم

14- «تزار جامه‌ی ‌ژنده ‌پوشید.» به ‌چه ‌معنی ‌است؟ تزارجامه‌ی کهنه پوشید.

15- «در فرزانگی نام‌آور بود.» ؛ یعنی ... : به خردمندی معروف بود.

16- «زمان فرّه جوانی را می‌پژمرد.» ؛‌ یعنی ... : گذشت روزگار شکوه جوانی را از بین می‌برد.

17- جمله‌ی«با راهبی‌رای‌زند» به چه معنی است؟ با راهبی مشورت کند.

18- در شعر «ولادت که روزگاری از گوهر نور بود...» چرا ولادت گوهر نور است؟ چون آفرینش انسان مقدس است.

19- «زبان» شکسپیر در غزلواره‌ها چگونه است؟ روان‌و ساده با تصاویر بدیع و زیبا

20- «لئون تولستوی» متعلق به چه قرنی است؟ نوزدهم

درس دوازدهم

ققنوس / چشم به راه

لغت

1- «متقاعد کردن» ؛ یعنی ... : مجاب کردن

2- «بدیع» در جمله‌ی «این آشیانه آن قدر بدیع بود که ...» به چه معنی است؟ نو و تازه

3- «ثقبه» ؛ یعنی ... : سوراخ کوچک

4- «طرفه» در مصراع «هست ققنوس طرفه مرغی دلستان» چه معنی می‌دهد؟ شگفت‌آور

املاء

5- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟ «اضغاث احکلام، غلیه‌ی حلوا، مالک دوذخ» : قلیه‌ی حلوا، مالک دوزخ

6- مجموعه‌ی«ماه‌نو ومرغان‌آواره»اثرکدام‌شاعراست؟رابیندررانات تاگور

تاریخ ادبیات

7- «اخلاق الاشرف» اثر کیست؟ عبید زاکانی

8- «منطق‌الطّیر» از کدام شاعر است؟ عطّار نیشابوری

درک مطلب و دانستنی‌های درس

9- اگر کلمه‌ای جز معنی اصلی، نشانه و مظهر معانی دیگر قرار گیرد، به آن چه می‌گویند؟ نماد

10- «ققنوس» نماد چیست؟‌ هویّت و موجودیّت یک ملت

11- «نسلش منقرض شده است.» ؛ یعنی ... : نسلش از بین رفته است.

12- «ادب غنایی» در چند شکل مطرح شده است؟ چهار شکل

13- «بث الشکوی» به چه معنی است؟ گله و شکایت

14- «مدتی اندک چون چشم به هم زدن» با چه واژه‌ای هم معنی است؟ لمحه

15- «به سخره گرفتن» ؛ یعنی ... : به بیگاری گرفتن، ریشخندکردن

16- مفهوم بیت «هرکه در این بزم مقرب‌تر است/ جام بلا بیشترش می‌دهند.» چیست؟ هر کس در این دستگاه بیشتر مورد توجّه است، بیشتر عذاب می‌کشد.

17- کتاب «ویس و رامین» از کدام نوع ادبیات است؟ ادب غنایی

18- مفرد واژه‌ی «اکابر» چیست؟ اکبر

درس سیزدهم

امید دیدار / آفتاب وفا

لغت

1- «فرقت» ؛ یعنی ... : دوری

2- «خلیدن» به چه معنی است؟ مجروح شدن

3- «دیدار» در مصراع «چوبینم دوست را یک روز دیدار» به چه معنی است. چهره

4- «چه مایه» در مصراع «چه مایه غم خورد تا گل برآرد» چه معنی‌ای دارد؟ به مقدار زیاد

املاء

5- در کدام ترکیب غلط املایی وجود دارد؟ «سبز و نقض، عود و صاج، بانگ طرب» : سبز و نغز، عود و ساج

تاریخ ادبیات

6- چه داستانی است که بازمانده‌ی یک داستان کهن و عاشقانه‌ی ایرانی است؟ ویس و رامین

7- فخرالدین اسعد گرگانی در کدام قرن می‌زیسته است؟ قرن پنجم

8- «حسّان‌العجم» لقب کدام شاعر است؟ خاقانی

آرایه‌های ادبی

9- قافیه‌ی بیت «نه شاخش خشک گردد روز سرما / نه برگش زرد گردد روز گرما» چه آرایه‌ای دارد؟ تضاد، جناس

10- بیت «اگر چه تلخ باشد فرقت یار / در او شیرین بود امید دیدار» چه آرایه‌ای دارد؟ تضاد

درک مطلب و دانستنی‌های درس

11- بیت «نبینی باغبان چون گل بکارد / چه مایه غم خورد تا گل برآرد» بر چه امری تأکید دارد؟ تلاش و کوشش

12- آثار «فخرالدین اسعدگرگانی» در شمار کدام نوع ادبیات است؟ ادبیات غنایی

13- «تمیار دیدن» ؛ یعنی ... : درد و رنج بردن

14- «نامه‌ی سر به مهر» به چه معنی است؟ نامه‌ی سربسته

15- «پیک بسته قبا» ؛ یعنی ... : پیک مخصوص

16- «عود و ساج» چیست؟ نوعی درخت

17- «پیراستن» ؛ یعنی ... : زدودن، زینت دادن

18- «رغم» در اصل ؛ یعنی ... : به خاک آلودن بینی

درس چهاردهم

پروانه‌ی بی‌پروا / سخن

لغت

1- «گران‌جان» ؛ یعنی ... : نادان، فرومایه

2- «مضیف» ؛ یعنی ... : مهمان‌خانه

3- «غازه» به چه معنی است؟ گلگونه

4- «آوازه‌شدن» ؛ یعنی ... : مشهور شدن

املاء

5- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟ «حقّه‌ی زر، حوضه‌ی ادبیات، شکفته‌گی روح» : حوزه‌ی ادبیات، شکفتگی روح

تاریخ ادبیات

6- «مصیبت‌نامه» اثر کیست؟ عطار نیشابوری

7- نام دیگر کتاب «منطق‌الطیر» چیست؟ مقامات‌الطیور

8- کدام اثر عطار نیشابوری به نثر است؟ تذکرة‌الاولیا

آرایه‌های ادبی

9- «پای کوبان» در مصراع «پای کوبان بر سر آتش نشست.» چه آرایه‌ای است؟ کنایه

10- در مصراع «سرخ شد چون آتشی اعضای او» وجه شبه چیست؟ سرخی

11- کلمات قافیه در بیت «دست درکش کرد با آتش به هم / خویشتن گم کرد با او خوش به هم» کدامند؟ آتش، خوش

درک مطلب و دانستنی‌های درس

12- در «منطق‌الطیر» عاشق حقیقی چگونه تصویر شده است؟ به شکل پروانه‌ای که از آتش پروا ندارد.

13- مصراع «بازگشت و دفتر خود بازکرد» به چه معنی است؟ برگشت و آن چه دیده بود شرح داد.

14- در منطق‌الطیر پرندگان برای دیدن «سیمرغ» چند مرحله را طی می‌کنند؟ هفت مرحله

15- «در کاربودن» ؛ یعنی ... :‌کارآزموده بودن

16- غزل‌های«مولانا»درکدام‌حوزه‌ی‌ادبیات قرار می‌گیرند؟ ادب غنایی

17- منظور از «گوهر گوینده» چیست؟ نفس ناطقه‌ی انسان

18- «نقصان‌به‌ملک‌رسید.» ؛ یعنی ... کم و کاستی به مملکت راه یافت.

درس پانزدهم

کبوتر طوقدار / از ماست که بر

لغت

1- «متصیّد» ؛ یعنی ... : شکارگاه

2- «جال» به چه معنی است؟ تله و دام

3- «مطوّقّه» چه معنی می‌دهد؟ طوقدار

4- «مظاهرت» ؛ یعنی ... : پشتیبانی

املاء

5- عبارت «در وقت فراق موافقت اولی‌تر، والّا تاعنان مجال وقیئت یابند.» چند غلط املایی دارد؟ سه (فراغ، طاعنان، وقیعت)

6- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟ «مواجب صیادت، موالات تو، مرغزاری نزه» : مواجب سیادت

تاریخ ادبیات

7- اصل کتاب «کلیله و دمنه» به کدام کشور تعلق داشته است؟ هندوستان

8- مترجم «کلیله و دمنه» به زبان عربی کیست؟ ابن مقفع

9- «ناصرخسرو قبادیانی» در سرودن چه نوع شعری، شهرت دارد؟ قصیده

آرایه‌های ادبی

10- در جمله‌ی «پرزاغ چون دم طاووس نمودی» کدام رکن تشبیه موجود نیست؟‌

11- در مصراع «درفشان لاله در وی چون چراغی» مشبه کدام واژه است؟ لاله

12- درمصراع «امروز همه روی جهان زیر پر ماست.» قسمت مشخص شده چه آرایه‌ای دارد؟ کنایه

درک مطلب و دانستنی‌های درس

13- «اختلاف صیادان آن جا متواتر» ؛ یعنی ... : صیادان به آن‌جا رفت و آمد بسیار داشتند.

14- «این مرد را کاری افتاده است.» به چه معنی است؟ این مرد در صدد انجام دادن کاری است.

15- «به تگ ایستاد» چه معنی می‌دهد؟ شروع به دویدن کرد.

16- «در ضبط آوردن» ؛ یعنی ... : گرفتن

17- مفهوم «هریک خود را می‌کوشید» چیست؟ هر یک برای رهایی خود تلاش می‌کرد.

18- «سر خویش گرفت» ؛ یعنی ... : دنبال کار خود رفت.

19- مفهوم «راه بتافتند.» چیست؟ تغییر جهت دادند.

20- مفهوم جمله‌ی «اهمال جانب من جایز نشمری» چیست؟ در حق من سستی و سهل‌انگاری نمی‌کنی.

درس شانزدهم

نوروز/ زاغ و کبک

لغت

1- «متقارب» ؛ یعنی ... : نزدیک شونده

2- «مکاس» می‌کرد» به چه معنی است؟ چانه می‌زد.

3- «راغ» چه معنی می‌دهد؟ صحرا، بیابان

4- «فتوّت» ؛ یعنی ... : جوان‌مردی

املاء

5- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟ «تمدّن مصنوعی، سروش احورامزدا، صحیفه‌ی عالم» : اهورامزدا

تاریخ ادبیات

6- درون مایه‌های مثنوی «هفت‌اورنگ» چیست؟ عرفانی و اخلاقی

7- کدام کتاب را «جامی» به تقلید از گلستان سعدی نوشته است؟ بهارستان

8- کتاب «روضه‌ی خلد» اثر کیست و در چه قرنی نوشته شده است؟ مجدخوافی، قرن ششم

آرایه‌های ادبی

9- مصراع«رخت‌خود ازباغ به‌راغی‌کشید»چه‌آرایه‌ای‌دارد؟کنایه،جناس

10- «ارابه‌ی بی‌رحم زمان» چه آرایه‌ای را به وجود آورده است؟ تشبیه، تشخیص

 

درک مطلب و دانستنی‌های درس

11- مفهوم‌ مصراع «عرضه ده ‌مخزن پنهان‌ کرده» چییست؟ نشان‌دهنده‌ی گنج‌های پنهان کوه

12- «رفت به شاگردی رفتار او» ؛ یعنی ... : از او تقلید کرد.

13- «نارده کبک» به چه معنی است؟ کبک کمیاب

14- در بیت «عاقبت از خامی خود سوخته / رهروی کبک نیاموخته» چه امری نکوهش شده است؟ تقلید

15- «پایمردی» ؛ یعنی ... : شجاعت

16- در عبارت «این فرزند فراموشکار، مادر خویش را از یاد می‌برد.» منظور از «مادر» چیست؟ طبیعت

17- «جریده‌ی عالم» ؛ یعنی ... : ‌جهان و روزگار

18- «امهال این، دور از فتوّت» کدام معنی را دارد؟ به تعویق انداختن این دور از جوان مردی است.

درس هفدهم

هجرت / آفتاب پنهانی

لغت

1- «سترگ» ؛ یعنی ... : زورمند، بزرگ جثه

2- «حرمان» به چه معنی است؟ نومیدی

3- «تذرو» چه معنی می‌دهد؟ قرقاول

4- «آیینه» نماد چیست؟ صفا و پاکی

تاریخ ادبیات

5- «رجعت سرخ ستاره» اثر کیست؟ علی معلّم

6- «دری به خانه‌ی‌خورشید» ازکدام نویسنده است؟ سلمان هراتی

7- کتاب «تنفس صبح» اثر کیست؟ قیصر امین‌پور

آرایه‌های ادبی

8- مصراع «بیا که یاد تو آرامشی است طوفانی» چه آرایه‌ای دارد؟ متناقض‌نما

9- مصراع «هابیلیان بوی قیامت می‌شنیدند» چه آرایه‌ای دارد؟ حس‌آمیزی

10- در مصراع «عالم ثناگوی جلال همّت او»، کدام واژه «مجاز» است؟ عالم

درک مطلب و دانستنی‌های درس

11- در مصراع «برخفته‌ی شب، شبروی بیدار دیدم» منظور از «شبرو» کیست؟ امام‌خمینی

12- «شوکت دیرینه» در مصراع «از روزن شب، شوکت دیرینه دیده» به چه معنی است؟ گذشته‌ی درخشان اسلام

13- «تویی که در سفر عشق خط پایانی» ؛ یعنی ... : پایان بخش خط انبیاء‌و اولیاء هستی

14- مصراع «تو از حوالی اقلیم هرکجاآباد» به چه معنی است؟ تو به سرزمینی تعلق دارید که همه‌جایش آباد است.

15- منظوراز«این‌فصل»درمصراع«این فصل را با من بخوان...»چیست؟ کتاب انقلاب

16- «پلک‌دل‌بریدن» اعتقادی‌است عامیانه به‌معنی... : آمدن‌میهمان

درس نوزدهم

نیاز روحانی / چشم‌های

لغت

1- «جولاهه» به چه معنی است؟ بافنده، نساج، عنکبوت

2- «جولان دادن» ؛ یعنی ... : تاخت و تاز کردن

3- «هزار» در مصراع «آوای خوش هزار تقدیم تو باد» چه معنی می‌دهد؟ بلبل

4- «گدازه» ؛ یعنی ... : پاره‌ی آتش

تاریخ ادبیات

5- کتاب «اسرارالتوحید» اثر کیست؟ محمد منّور

6- مجموعه شعر «سفر سوختن» اثر کیست؟

7- وزن رباعی معادل است با ... : لاحول ولا قوة الّا بالله

8- معروف‌ترین شاعر رباعی‌سرا کیست؟ خیام نیشابوری

آرایه‌های ادبی

9- «اگر شاعر دلیلی غیر واقعی، اما شاعرانه بیاورد.» از چه آرایه‌ای استفاده کرده است؟ حسن تعلیل

10- «گل زخم» چه آرایه‌ای دارد؟ تشبیه

11- «چشم به راه بودن» چه‌آرایه‌ای است؟ کنایه

درک مطلب و دانستنی‌های درس

12- «قدمت تاریخ» ؛ یعنی ... : کهنگی و دیرینگی تاریخ

13- گزارش نویسنده «از زندگی، حالات و احساسات خویش» چه نام دارد؟ حسب حال

14- «بردوش زمانه‌لحظه‌ها سنگین بود» ؛ روزگار به سختی می‌گذشت.

15- «به پاس یک دل ابری» ؛ یعنی ... : به خاطر یک دل‌گرفته

16- مفهوم مصراع «خورشید و زمین و آسمان غمگین بود» چیست؟ طبیعت عزادار بود.

17- از جمله مفاهیم محوری انقلاب اسلامی کدام است؟ عشق و شهید و شهادت

18- «پای بدان گو فرو برده» ؛ یعنی ... : پای خود را درون گودال فروبرده بود.

درس بیست و یکم

بخوان

لغت

1- «علق» ؛ یعنی ... : خون غلیظ

2- «امم» به چه معنی است؟ امت‌ها

3- «قیّه کشیدن» چه معنی می‌دهد؟ جیغ کشیدن به هنگام جشن

4- «مراوده» ؛ یعنی ... : با کسی رفت و آمد داشتن

املاء

5- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟ «کوه‌های عبوس،‌کوه حرا، علایم حیاط» : علایم حیات

تاریخ ادبیات

6- کتاب «پیامبر» اثر کیست؟ زین‌العابدین رهنما

7- در نوشتن کتاب «پیامبر» از چه شیوه‌ای استفاده شده است؟ توصیف و داستان‌نویسی

آرایه‌ها

8- در عبارت «در همین کوه تاریکی و روشنایی طبیعت پررنگ‌تر است.» چه آرایه‌ای وجود دارد؟ تضاد

9- عبارت «تمام سنگ‌ها حالت استماع دارند،‌گوش می‌کنند و منتظرند.» چه آرایه‌ای وجود دارد؟ تشخیص

10- «وجه شبه» در این عبارت چیست؟ «روحش به سان کبوتری که به اضطراب افتد تکان خورد.» تکان خوردن

درک مطلب و دانستنی‌های درس

11- در عبارت «مکه یک کوه تاریخی دارد و این کوه یک آشنای صمیمی» آشنای صمیمی کیست؟ حضرت محمد(ص)

12- کتاب‌هایی که درباره‌ی زندگی پیامبر نوشته شده است، چه نام‌ دارد؟ سیره

13- در عبارت «این کوه روحی پیدا کرده بود که می‌خواست منشأ آیین نوینی بشود.» دین اسلام

14- بیت «نگار من که به مکتب نرفت و خط ننوشت / به غمزه مسئله آموز صد مدرّس شد» کدام ویژگی حصرت محمد (ص) را بیان می‌کند؟‌امّی بودن

15- منظور از «رستاخیز موعود» چیست؟ روز قیامت

16- مفرد واژه‌ی «قوافل» چه واژه‌ای است؟ قافله

17- در عبارت «رمه‌ها از ان عبور می‌کنند و غباری افشان می‌نمایند.» افشان به چه معنی است؟ پراکنده

18- «ابدیت» ؛ یعنی ... : جاودانگی

19- «می‌دید او در بند خودش نیست.» به چه معنی است؟ می‌دید او به فکر خودش نیست.

20- مفرد کلمه‌ی «کاینات» چیست؟ کاینه

درس بیست و دوم

بوی جوی مولیان / ملک

لغت

1- «مباهات» به چه معنی است؟ فخر کردن

2- «گرده» ؛ یعنی ... : نان و خوراکی

3- «ایما» به چه معنی است؟ اشاره کردن

4- در مصراع «پیش صاحب نظران ملک سلیمان باد است.» صاحب‌نظران به چه معنی است؟ عارفان و پارسایان

املاء

5- کدام‌ترکیب غلط املایی دارد؟ «حیاط دربست، اتاقکی محسور، خبر انتساب» : اتاقکی محصور، خبر انتصاب

تاریخ ادبیات

6- اصل کتاب «سندباد نامه» از کدام کشور بوده است؟ هندوستان

7- «سند بادنامه» اثر کیست؟ ظهیری سمرقندی

8- کتاب «بخارای من،‌ایل من» از کیست؟ محمدبهمن بیگی

آرایه‌های ادبی

9- در مصراع «همچو نرگس بگشا چشم و ببین کاندرخاک...» نرگس نماد چیست؟ چشم

10- عبارت «ازشنیدن اسم‌شهر قند در دلم آب‌می‌شد.» چه آرایه‌ای دارد؟ کنایه

درک مطلب و دانستنی‌های درس

11- «اسبی که رنگ او میان زرد و بور باشد.» هم معنی با چه واژه‌ای است؟ کرند

12- عنوان درس «بوی جوی مولیان» از کدام شاعر گرفته شده است؟ رودکی

13- «از وجه زاد و توشه» ؛ یعنی ... : برای خوراک سفر

14- «خیمه‌ی انسان مزن بر در این کهنه رباط» به چه معنی است؟ به این دنیا دل مبند.

15- ذکر نام‌شاعر درپایان شعر در اصطلاح چه نامیده می‌شود؟ تخلّص

16- «مادرت را اعانت می‌کردم.» ؛ یعنی ... : به مادرت کمک می‌کردم.

17- معنای کنایی «آب خوش از گلویش پایین نمی‌رود.» چیست؟ با خوشی و راحتی زندگی نمی‌کند.

18- در جمله‌ی «از ترقّی عدلیه چشم پوشیدم.» عدلیه به کدام اداره گفته می‌شد؟‌دادگستری

19- «برجستگی جلو زین اسب که از چوب، شاخ یا فلز سازند مترادف است با ... : قاچ زین

درس بیست و سوم

اقلیم عشق

لغت

1- «مضیق» به چه معناست؟ تنگنا

2- «عین الیقین» ؛ یعنی ... : یقینی که از دیدن حاصل شود.

3- «فرقدان» به چه معنی است؟ دو ستاره در صورت فلکی دب اکبر

4- «زنّار» ؛ یعنی ... : کمربندی که زردشتیان و مسیحیان به کمر می‌بستند تا از مسلمانان شناخته شوند.

املاء

5- در بیت «قصد ایشان نهفته اصراری است / که به ایماکنندگان اظهار» کدام واژه غلط نوشته شده است؟ اسرار

تاریخ ادبیات

6- عمده شهرت «هاتف اصفهانی» به چیست؟ ترجیع‌بند عرفانی

7- «هاتف اصفهانی» شاعر کدام دوره است؟ افشاریان و زندیان

آرایه‌های ادبی

8- کدام ترکیب «تشبیه» است؟ «چشم دل، اقلیم عشق، پای اوهام» : اقلیم عشق

9- مصراع «مرد راهی اگر بیا و بیار» چه آرایه‌ای دارد؟ جناس

درک مطلب و دانستنی‌های درس

10- «ترجیع‌بند» چگونه قالب شعری است؟ چند بخش است که هر بخش قافیه‌ی جداگانه‌ای دارد،‌بیتی فاصله‌ی بندها تکرار می‌شود.

11- در مصراع «برهمه اهل این زمین به مراد...» منظور از اهل این زمین، چه کسانی هستند؟ عاشقان

12- «هاتف اصفهانی» در غزل پیرو کیست؟ سعدی و حافظ

13- «سرگران» ؛ یعنی ... : بی‌اعتنا

14- «ملک‌لامکان» به‌چه سرزمینی گفته می‌شود؟ گستره‌ی فرمان‌روایی خداوند

15- «اولی‌الابصار» به چه معنی است؟ دانایان

16- بیت «باریابی به محفلی کان‌جا / جبرئیل امین ندارد بار» به کدام رویداد اشاره دارد؟ معراج پیامبر

17- معنای‌بیت«شودآسان زعشق کاری‌چند/که‌بود نزدعقل‌بس‌دشوار» چیست؟عشق‌کارهایی راکه عقل‌نمی‌تواند انجام دهد،‌انجام می‌دهد.

درس بیست و چهارم

موسی و شبان

لغت

1- «نمط» ؛ یعنی ... : روش

2- «چارق» به چه معنی است؟ کفش چرمی

3- «عتاب» به چه معنی است؟ سرزنش، ملامت

4- «فصل کردن» ؛‌یعنی ... : جداکردن

تاریخ ادبیات

5- قصه‌ی «موسی و شبان» از کدام دفتر مثنوی است؟ دفتر دوم

6- آموزه‌های‌عرفانی«مثنوی‌معنوی»درچه‌قالبی‌بیان شده است؟ تمثیل

آرایه‌های ادبی

7- «ژاژ خاییدن» چه آرایه‌ای است؟ کنایه

8- دو واژه‌ی (حلق و خلق) نسبت به هم چه آرایه‌ای دارند؟ جناس

درک مطلب و دانستنی‌های درس

9- در مصراع «آفتابی را چنین‌ها کی رواست» منظور از (آفتاب) کیست؟ خداوند بزرگ

10- «هر کسی را اصطلاحی داده‌ام» ؛ یعنی ... : به هر کس شیوه‌ای آموخته‌ام.

11- در مصراع «در حق او مدح و در حق تو ذم» منظور شاعر از «او و تو» کیست؟ چوپان، موسی

12- در مصراع «ملت عشق از همه دین‌ها جداست.» ملت در کدام معنی به کار رفته است؟ عقیده و مذهب

13- در مصراع «من نکردم امر تا سودی کنم.» امر به چه چیزی منظور نظر است؟ عبادت

14- «با کی استت» ؛ یعنی ... : با چه کسی سخن می‌گویی.

15- «فُشار» ؛ یعنی ... : سخن بی‌هوده

16- «آفتابی را چنین‌ها کی رواست» به چه معنی است؟ چنین چیزهایی لایق خداوند نیست.

17- «دهان دوختن» کنایه است از ... : ساکن کردن

18- «گران جانی» به چه معنی است؟‌ تنبلی

19- عبارت «خون شهیدان را ز آب اولی‌تر است» به چه معنی است؟ شهید در خون تپیده به غسل نیاز ندارد.

20- مصراع «عشق را دریای غم، غم‌ناک نیست.» ؛ یعنی ... : عشق از دریای غم، ترس و هراسی ندارد.

درس بیست و پنجم

شبنم عشق

لغت

1- «سُفت» ؛ یعنی ... : دوش، کتف

2- «طین» به چه معنی است؟ گِل

3- «پنهان کردن حقیقت» معنی چه واژه‌ای است؟ تلبیس

4- «جنیبت کش» ؛ یعنی ... : میرآخور

املاء

5- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟ «خزانه‌ی غیب، تفرّص کردن، خطاب عزّت» : ‌تفرس کردن

تاریخ ادبیات

6- اثر «نجم‌الدّین دایه» چیست؟ مرصادالعباد

7- نجم‌الدّین دایه از عرفای قرن ... است. هفتم

آرایه‌های ادبی

8- کدام ترکیب «تشبیه» نیست؟ «شبنم عشق، ابر کرم، خاک آدم» خاک آدم

9- «خاک تن در نمی‌دهد.» چه آرایه‌ای دارد؟ کنایه

10- «یک قبضه خاک» ؛ یعنی ... : مشتی خاک

11- «وسایط گوناگون در هر مقام برکار کرد.» ؛ یعنی ... : در ساختن هرچیز از واسطه‌ و وسیله‌ای استفاده کرد.

12- مفهوم مصراع «ای به ازل بوده و نابوده ما» چیست؟ تو همیشه وجود داشته‌ای اما ما نبوده‌ایم.

13- «اعورانه بدو در می‌نگریست.» به چه معنی است؟ با یک چشم او را نگاه می‌کرد.

14- «اصناف موجودات» ؛ یعنی ... : موجودات گوناگون

15- عرفا «بار امانت» را چه دانسته‌اند؟ عشق

16- «تعبیه‌کردن» ؛ یعنی ... : نهادن

17- نام «فرشته‌ی وحی» چیست؟ جبرئیل

18- «طوع و رغبت» ؛ یعنی ... : اطاعت و میل

19- معنی‌کنایی«انگشت‌تعجّب‌دردندان‌گذاشتن»چیست؟حیران‌ماندن

20- «نقش‌های بوقلمون آفرینش» ؛ یعنی ... : جلوه‌های گوناگون خلقت

ادبیات فارسی (2)

درس اول

الهی / همای رحمت

لغت

1- «مناجات» ؛ یعنی ... : راز و نیاز با پروردگار

2- «صمد» چه معنی می‌دهد؟ بی‌نیاز

3- در عبارت «عبدالله عمر بکاست، اما عذر نخواست.» عمر کاستن به چه معنی است؟ پیر شدن

4- معنی واژه‌ی «سحاب» چیست؟ ابر

املاء

5- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟ «الطاف و مرحمت، زات و صفات، غذای گردان» ذات و صفات، قضای گردان

تاریخ ادبیات

6- «زادالعارفین» اثر کیست؟ خواجه عبدالله انصاری

7- «حیدر بابا یه سلام» اثر کدام شاعر معاصر است؟ شهریار

8- خواجه عبدالله انصاری در چه قرنی می‌زیست؟ قرن پنجم

آرایه‌های ادبی

9- اشاره و استفاده از آیات، احادیث و داستان‌های تاریخی در ضمن شعر یا نوشته، چه نام دارد؟ تلمیح

10- «مضمین» در شعر چیست؟ آوردن شعری از شاعری دیگر در سخن و شعر

11- «نثر مسجع» چیست؟ نثر آهنگین

درک مطلب و دانستنی‌های درس

12- «سلام او در وقت صباح مؤمنان را صبوح است.« ؛ یعنی ... رحمت الهی در صبحگاه مؤمنان را سرمستی و نشاط می‌بخشد.

13- مقصود از «کشته‌ها» در عبارت «برکشته‌های ما جز باران رحمت خود مبار.» چیست؟ اعمال انسان در دنیا

14- «برعیب‌های ما مگیر» ؛ یعنی ... : عیب‌های ما را مورد بازخواست قرار مده

15- «ابوالعجایب»چه‌معنی‌می‌دهد؟کسی‌که‌کارهای شگفت‌انگیز می‌کند.

16- «ماسوا» ؛ یعنی ... : همه‌ی مخلوقات، آن چه غیر از خداست.

17- «که و مه» ؛ یعنی ... : کوچک و بزرگ

18- منظور از «لسان‌الغیب» کیست؟ حافظ

درس دوم

ادبیات حماسی / رزم رستم و اشکبوس

لغت

1- در مصراع «دلیری کجا نام او اشکبوس» کجا ؛ یعنی ... : که

2- «گرزگران» به چه معنی است؟ گرز سنگین

3- «برآهیختن» ؛ یعنی ... : بیرون کشیدن

4- «سوفار» به چه معنی است؟ انتهای تیر

املاء

5- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟ «فسوس و مزیح، بی‌باره‌گی، بوق و کوس» بی‌بارگی

تاریخ ادبیات

6- زمینه‌های اصلی«حماسه»به‌چنددسته‌تقسیم می‌شوند؟ چهار دسته

7- «ایلیاد و ادیسه» چه نوع حماسه‌ای است؟ طبیعی

8- «حمله‌ی حیدری» چه نوع حماسه‌ای است؟ حماسه‌ی مصنوع

آرایه‌های ادبی

9- تکرار صامت (ب) در مصراع «به بند کمر بر، بزد چند تیر» چه آرایه‌ای را پدید آورده است؟ واج‌آرایی

10- بیت «به شهر تو شیر و نهنگ و پلنگ / سوار اندر آیند هر سه به جنگ؟» چه آرایه‌ای دارد؟ مراعات نظیر

درک مطلب و دانستنی‌های درس

11- «تو قلب سپه را به آیین بدار» ؛ یعنی ... : سپاه را همان‌گونه که هست حفظ کن

12- «عنان را گران کرده» به چه معنی است؟ ایستاد و توقف

13- «که رهام را جام باده‌ست جفت» چه معنی می‌دهد؟ رهام اهل بزم است نه رزم

14- «زمین آهنین شد سپهر آبنوس» یعنی ... : زمین مثل آهن سخت و آسمان پر از گرد و غبار شد

15- «حماسه» برچندگونه است؟ دوگونه

16- اگر درحماسه به‌جای‌آفرینش‌حماسه به‌بازآفرینی حماسه پرداخته شود، کدام نوع حماسه به وجود آمده است؟ حماسه‌ی طبیعی

17- «کشانی‌هم‌اندرزمان‌جان‌بداد.»منظوراز«کشانی»کیست؟اشکبوس

درس سوم

حمله‌ی حیدری

لغت

1- «اسبی که بر اعضای او نقطه‌ها باشد.» واژه‌ی اسبی چه معنی می‌دهد؟ ابرش

2- واژه‌ی «حرب» در مصراع «زهم رد نمودند هفتاد حرب» چه معنی می‌دهد؟ آلت جنگ

3- «سهم»درمصراع«فلک‌باخت ازسهم‌آن‌جنگ رنگ»؛یعنی...:ترس

4- در مصراع «که شد ساخته کارش از زهر چشم» زهر چشم به چه معنی است؟ نگاه تند

املاء

5- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟ «طالب رزم،‌ شجاع غظنفر، حبیب خدا» : غضنفر

تاریخ ادبیات

6- موضوع منظومه‌ی «حمله‌ی حیدری» درباره‌ی چیست؟ شرح زندگی و جنگ‌های پیامبر وحضرت علی

7- «حمله‌ی حیدری» اثر کیست؟ بادل مشهدی

آرایه‌های ادبی

8- «دندان به دندان خاییدن» چه آرایه‌ای است؟ کنایه

9- در مصراع «همه رزمگه کوه فولاد گشت» کدام رکن‌های تشبیه حذف شده است؟ ادات تشبیه، وجه شبه

درک مطلب و دانستنی‌های درس

10- در بیت «سپر برسر آورد شیراله / علم کرد شمشیر آن اژدها» منظور از «اژدها» کیست؟ عمروبن عبدود

11- مصراع «چو ننمود رخ شاهد آرزو» به چه معنی است؟ چون هیچ کس بر دیگری پیروز نشد.

12- چرا شعر «حمله‌ی حیدری» حماسه‌ی مصنوع است؟ چون شاعر این حماسه را خود ساخته است.

13- در مصراع «برافراخت پس دست خیبرگشا ...» خیبرگشا کیست؟ حضرت علی (ع)

14- در مصراع «بینداخت شمشیر را شاه دین» بینداخت؛ یعنی ... : بزد

15- «غزا» ؛ یعنی ... : جنگ

16- منظور از «شیرحق» در مصراع «شیر حق را دان منزّه از دغل» کیست؟ حضرت علی (ع)

17- «او خدو انداخت بر روی علی» ؛ یعنی ... : او آب دهان بر روی علی (ع) انداخت.

18- «کرد او اندر غزایش کاهلی» به چه معنی است؟ از جنگیدن با او پرهیز کرد.

درس چهارم

ادبیات نمایشی / بچه‌های آسمان

لغت

1- «مصاف» ؛ یعنی ... : میدان‌های جنگ (جمع مصف)

2- «هزیمت» به چه معنی است؟ شکست خوردن

3- «قلیه» چه معنی دارد؟ نوعی غذا از گوشت

املاء

4- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟ «بچه‌های سمج، مصمّم و متعسر، مبهوت فضا» : متأثر

تاریخ ادبیات

5- کتاب «سیاست‌نامه» اثر کیست؟ خواجه نظام‌الملک

6- فیلم‌نامه‌ی «بچه‌های آسمان» از کیست؟ مجید مجیدی

درک مطلب و دانستنی‌های درس

7- در عبارت «عمروبن لیث به در بلخ شکسته شد.» ؛ یعنی ... : عمروبن لیث در دروازه‌ی بلخ شکست خورد.

8- منظور از «نماز دیگر» چیست؟ نماز عصر

9- منظور از «مردم» درجمله‌ی «تا مردم زنده باشد او را از قوت چاره نیست» چیست؟ انسان

10- عبارت عربی «اصبحتُ امیراً و امسیتُ اسیراً» به چه معنی است؟ صبح امیر و پادشاه بودم، شبانگاه و غروب اسیر

درس پنجم

ادبیات داستانی / کباب

لغت

1- «ترفیع» به چه معنی است؟ بالا بردن

2- «طعامی که در مهمانی و سور دهند» با چه واژه‌ای معادل است؟ ولیمه

3- «استیصال» چه معنی می‌دهد؟ درماندگی

4- «درزی» ؛ یعنی ... : خیاط

املاء

5- در عبارت «محتاج به تذکار نیست که ایشان در خوراک هم سر سوزنی قسور را جایز نمی‌شمردند.» کدام واژه نادرست نوشته شده است؟ قصور

تاریخ ادبیات

6- «سیاحت‌نامه‌ی ابراهیم بیگ» اثر کیست؟ حاج زین‌العابدین مراغه‌ای

7- «مسالک‌المحسنین» را کدام‌نویسنده، نوشته است؟ عبدالرّحیم طالبوف

8- موضوع کدام کتاب «قصّه‌های عامیانه» نیست؟ «رستم‌نامه، هفت‌پیکر، امیرارسلان» ، هفت پیکر

آرایه‌های ادبی

9- عبارت «رتبه‌های بالا را وعده بگیر و مابقی را نقداً خط بکش» چه آرایه‌ای دارد؟ کنایه

10- اگر عبارتی معنی دور و نزدیک داشته باشد و معمولاً معنی دور مورد نظر باشد، عبارت چه آرایه‌ای دارد؟ کنایه

درک مطلب و دانستنی‌های درس

11- «پاپی شدن» ؛ یعنی ... : اصرار کردن

12- جمله‌ی «میهمانی را پس خواندن» به چه معنی است؟ دعوت را پس گرفتن

13- مفهوم کنایی «کبّاده‌ی چیزی را کشیدن» چیست؟ ادعای چیزی داشتن

14- «شکوم ندارد» چه معنی می‌دهد؟ خجستگی ندارد.

15- ادبیات داستانی معاصر، از کدام دوره آغاز می‌شود؟ اوایل دروه‌ی مشروطه

16- آثار ادبی دوره‌ی مشروطه به چه قصدی نوشته می‌شد؟ به قصد انتقاد از اوضاع اداری، اجتماعی و سیاسی آن روزگار

17- داستان‌کوتاه‌ایرانی باکدام مجموعه متولّدشد؟یکی‌بود،یکی نبود.

18- آغازگر سبک واقع‌گرایی در نثر معاصر و پدر داستان‌نویسی فارسی کیست؟ محمدعلی جمال‌زاده

19- «بی‌نهایت چلمن» ؛ یعنی ... : بیش از حد بی‌دست و پا

20- «در محظور گیر کردن» به چه معنی است؟ در تنگنا افتادن

درس ششم

گیله مرد

لغت

1- «آن لاورتون را خودم به درک می‌فرستادم.» (لاور) به چه معنی است؟ رهبر

2- «تلکه کردن» ؛ یعنی ... : پول یا مالی که با مکر و فریب و چاپلوسی به‌دست آید.

3- «کومه» به چه معنی است؟ کپر، لونک

4- «جرز» ؛ یعنی ... : دیوار اتاق و ایوان

املاء

5- در عبارت «تا قهوه خانه چند صد زرع بیش‌تر فاصله نبود.» کدام کلمه نادرست نوشته شده است؟ ذرع

تاریخ ادبیات

6- «چشم‌هایش» اثر کیست؟ بزرگ علوی

7- کتاب «از رنجی که می‌بریم» از کدام نویسنده‌ی معاصر است؟ جلال آل احمد

8- کدام داستان «بزرگ علوی» مدت‌ها راهنمای عمل نویسندگان مبارز بود؟ گیله مرد

آرایه‌های ادبی

9- عبارت «باد چنگ می‌انداخت و می‌خواست زمین را از جا بکند.» چه آرایه‌ای دارد؟ تشخیص

10- «رجز خواند» چه آرایه‌ای است؟ کنایه

درک مطلب و دانستنی‌های درس

11- «دل پری داشت.» ؛ یعنی ... : بسیار ناراحت بود.

12- عبارت «گوشش به این حرف‌ها بدهکار نبود.» به چه معنی است؟ توجهی نمی‌کرد.

13- قسمت مشخص شده در عبارت «چند روز پیش یک اتوبوس را توی جاده لخت کردند.» به چه معنی است؟ غارت کردند.

14- «از آن کهنه کارها هستی.» ؛ یعنی ... : زرنگ و باتجربه‌ای

15- «نرده‌ی چوبی یا آهنی که اطراف محوطه یا باغی نصب کنند» هم‌معنی با چه واژه‌ای است؟ طارمی

16- با توجه به درس «محمد ولی ، گلیه مرد و مامور بلوچ» نماد چه انسان‌هایی هستند؟ چاپلوس، ظلم ستیز، دورو

17- «بزرگ علوی» از نخستین تحصیل کرده‌های ایرانی ، در کدام کشور بود؟ آلمان

18- چرا انتشار نوشته‌های بزرگ علوی در ایران قبل از انقلاب ممنوع بود؟ با رژیم حکومتی ایران مخالف بود.

19- «حساب کهنه پاک کرد.» ؛ یعنی ... : ناراحتی گذشته را می‌خواست جبران کند.

20- «خانه‌ی کسی را تفتیش کردن» به چه معنی است؟ خانه‌ی کسی را بازرسی کردن.

درس هفتم

سووشون / آواز عشق

لغت

1- «ظرفی از پشم بافته که چیزها در آن کنند.» هم معنی با چه واژه‌ای است؟ جوال

2- «خروس‌خوان» ؛ یعنی ... : صبح زود

3- در جمله‌ی «با مال می‌رویم. غلام شما محمدتقی مال آورده» مال به چه معنی است؟ حیوان

4- «نقل گفتن»در عبارت «حالا دلت خواسته برایت نقل بگویم.» چه معنی می‌دهد؟ لطیفه گفتن

املاء

5- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟ «لباس غضب، قریب بی‌کس ، روح معذب» : غریب

تاریخ ادبیات

6- نخستین مجموعه داستان خانم «سیمین دانشور» چه نام داشت؟ آتش خاموش

7- موضوع کتاب «سووشون» چیست؟ توصیف زندگی اجتماعی مردم فارس در خلال جنگ جهانی دوم.

آرایه‌های ادبی

8- در عبارت «گندم‌ها مثل سیل طلا روی هم انبار شده.» وجه شبه کدام است؟ زردی

9- جمله‌ی «چراغ‌های ذهنش روشن بود.» چه آرایه‌ای دارد؟ تشبیه

10- در مصراع «ما به فلک بوده‌ایم، یار ملک بوده‌ایم.» کلمات مشخص شده چه آرایه‌ای دارد؟ جناس

درک مطلب و دانستنی‌های درس

11- مفهوم «آن ناکام با رعیّتش مثل برادر تا می‌کرد.» چیست ؟ آن ناکام با رعیتش مثل یک برادر بزرگ‌تر رفتار می‌کرد.

12- «شلخته درو کنید.» ؛ یعنی ... : بی‌دقت درو کنید.

13- «حاصلی که در تابستان و اوایل پاییز به دست می‌آید.» اصطلاح چه نامیده می‌شود؟ کشت صیفی

14- جمله‌ی «تنها می‌آید سی میدان» چه معنی می‌دهد؟ تنها به طرف میدان می‌آید.

15- «سر و پکالش خینی می‌شود.» ؛ یعنی ... سرو صورتش خونی می‌شود.

16- در عبارت «بغلش می‌زند و از اسب به زمین می‌گذاردش» ضمیر متصل (ش) چه نقشی دارد؟ مفعول

17- «با آن دشمن لعین چر بکند.» ؛ یعنی ... : با آن دشمن لعین بجنگند.

18- «کمینه» به معنای ...... است. کم‌ترین

19- «فکری است» ؛ یعنی ... : در حال فکر کردن است.

20- «هیمه به چه معنی است؟ هیزم

درس هشتم

کلبه‌ی عموتم / تو را می‌خوانم

لغت

1- «مندرس» ؛ یعنی ... : پاره و کهنه

2- «خپله» ؛ یعنی ... : چاق

3- «عفریت» به چه معنی است؟ اهریمن، شیطان

املاء

4- املای کدام ترکیب نادرست است؟ «حد نساب، رحم و عطوفت، همهمه‌ی خریداران» : حد نصاب

تاریخ ادبیات

5- «خوشه‌های خشم» اثر کیست؟ جان اشتاین بک

6- کدام نویسنده از چهره‌های مهمّ ادبیات پایداری امریکای لاتین است؟ پابلونرودا

7- کتاب «کلبه‌ی عموتم» را چه کسی نوشته است؟ خانم هریت بیچراستو

8- «آدم‌ها و خرچنگ‌ها» اثری است از ... : خوزوئه دوکاسترو

آرایه‌های ادبی

9- در عبارت «سرش مثل گلوله گرد بود و چشم‌های درشتش جایی را نمی‌دید.» وجه شبه چیست؟ گرد بودن

درک مطلب و دانستنی‌های درس

10- در شعر «من برآنم که بادستان تو و من / با دشمن، رویارو توانیم شد.» بر چه امری تأکید شده است؟ اتّحاد

11- کتاب «کلبه‌ی عموتم» کدام جلوه از جلوه‌های ادبیات پایداری تصویر و ترسیم می‌کند؟ مبارزه با برده‌داری

12- ارباب خشن و بدنهاد در کتاب «کلبه‌ی عموتم» چه نام دارد؟ لگر

13- جنگ داخلی آمریکا چه سرانجامی یافت؟ سرانجام آن القای برده‌داری بود.

14- شعر «تورا می‌خوانم» پایداری مردم ... را به تصویر کشیده است؟ شیلی

15- نوشته یا سروده ای که مبارزه‌ی ملت‌ها را در برابر استبداد داخلی یا تجاوز بیگانگان نشان دهد، چه نوع ادبیاتی است؟ ادبیات پایدار

16- مخاطب «شعر و داستان مقاومت» چه کسانی هستند؟ وجدان عام بشری

17- «اثل مانین» از چهره‌های برجسته‌ی ادب مقاومت کدام کشور است؟ فلسطین

18- داستان «کلبه‌ی عموتم» در کجا اتفاق می‌افتد؟ کشت‌زارهای ایالت‌های جنوبی آمریکا

درس نهم

در بیابان‌های تبعید / از یک انسان

لغت

1- «سفاهت» ؛ یعنی ... : بی‌خردی

2- «قهر» به چه معنی است؟ غلبه‌کردن ، عذاب‌کردن

3- «پای‌کوبی و جشن ملی در منطقه‌ی سوریه» چه نام دارد؟‌دبکه

4- «ماه ایار» معادل کدام ماه است؟ ماه سوم بهار (خرداد)

املاء

5- عبارت «من از وی در قضب نمی‌شوم و او از من صاحب ادب می‌شود.» کدام واژه نادرست نوشته شده است؟ غضب

 

تاریخ ادبیات

6- شعر «در بیابان‌های تبعید» سروده‌ی کیست؟ جبرا ابراهیم جبرا

7- کدام شاعر فلسطینی را «شاعر مقاومت فلسطین» نامیده‌اند؟ محمود درویش

آرایه‌های ادبی

8- در شعر «گل‌هایش مانند نقش برجامه‌های زنانه است.» ادات تشبیه کدام واژه است؟ مثل

9- «قهقه‌ی فشنگ‌ها» چه آرایه‌ای دارد؟ تشخیص

10- در جمله‌ی «سرزمین‌ما زمرّد است» وجه شبه چیست؟ سبزی (محذوف)

 

درک مطلب و دانستنی‌های درس

11- در شعر «با عشق خود چه کنیم، درحالی که چشمانمان پر از خاک و شبنم یخ‌زده است؟» منظور از «عشق خود» چیست؟ سرزمین فلسطین

12- عبارت عربی «کل اناء یترشّح بما فیه» معادل با کدام ضرب‌المثل فارسی است؟ از کوزه همان برون تراود که دروست.

13- «بر سبیل تلطّف» ؛ یعنی ... : از روی مهربانی

14- «زیتون» نماد چیست؟ صلح

15- در عبارت «از سایه‌های آبی، خارهای سرخ براجساد به جا مانده، فروریخت.» منظور از «خارهای سرخ» چیست؟ بمب و موشک

16- «سنگ مردگان» ؛ یعنی ... : سنگ شکنجه

17- در شعر«زیبای کوچکش را ربودند و گفتند تو آواره‌ای» منظور از «زیبای کوچک» چیست؟ سرزمین فلسطین

18- «نرون مرد، اما رُم نمرده است.» به چه معنی است؟ ستمگر نابودشدنی است اما عدالت بر جای می‌ماند.

19- در شعر «فرشتگان سرودهای صلح و شادی انسان را برای چوپانان خواندند.» منظور از چوپانان کیست؟ پیامبران

20- «حضرت روح‌الله» کدام پیامبر است؟ عیسی (ع)

درس دهم

دخترک بینوا

لغت

1- «سیاهی‌هایی که از دور دیده می‌شود.» با چه واژه‌ای هم‌معنی است؟ اشباح

2- «موحش» ؛ یعنی ... : ترسناک

3- «کوکب» به چه معنی است؟ ستاره

4- «خلنگ» ؛ یعنی ... : علف جارو

املاء

5- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟ «نگاه تزرّع‌آمیز، تاریکی غلیظ، جرئت گریستن» تضرّع‌آمیز

تاریخ ادبیات

6- «بینوایان» اثر کیست؟ ویکتورهوگو

7- کدام شاعر است که از ده‌سالگی به شعر گفتن پرداخت و با وجود سن کم به عضویت فرهنگستان فرانسه درآمد؟ ویکتورهوگو

آرایه‌های ادبی

8- عبارت «چند دسته از بوته‌های خار، در نقاط بی‌درخت سوت می‌زدند.» چه آرایه‌ای دارد؟ تشخیص

9- «صدای پای جانوران را که روی علف‌ها راه می‌رفتند، دید.» چه آرایه‌ای دارد؟ حس‌آمیزی

10- جمله‌ی «انسان باید مثل گربه باشد.» چه آرایه‌ای دارد؟ تشبیه

درک مطلب و دانستنی‌های درس

11- «نگاه تضرّع‌آمیز» ؛ یعنی ... : نگاه التماس‌آمیز

12- «قد علم‌کردن» به چه معنی است؟ اظهار وجود کردن

13- بزرگ‌ترین قهرمان کتاب بینوایان چه نام‌دارد؟ ژان‌وارژان

14- «رمانتیک» ؛ یعنی ... : افسانه‌ای داستانی

15- چرا «ویکتورهوگو» بیست سال را در تبعید گذراند؟ به دلیل مخالفت با ناپلئون

16- ماجرای مردم تیره‌روزی که با دشواری‌های زندگی روبه‌رو بوده‌اند، در کدام اثر ویکتورهوگو به خوبی بیان شده است؟ بینوایان

17- ویکتورهوگو در چه قرنی می‌زیسته‌ است؟ قرن نوزدهم

18- «متراکم» ؛‌ یعنی ... : روی هم جمع شده

19- «مُحال» به چه معنی است؟ غیرممکن

20- «لب پرزدن» ؛ یعنی ... : بیرون ریختن

درس یازدهم

هدیه‌ی سال نو / مائده‌های زمین

لغت

1- «تعلّل» به چه معنی است؟ بهانه کردن

2- «معجون» ؛ یعنی ... : مخلوطی از چند چیز

3- در عبارت «چراغ را در اصلاح کردن بکش» کشتن چراغ چه معنی می‌دهد؟ خاموش کردن چراغ

4- «خاییدن» ؛ یعنی ... : جویدن

املاء

5- کدام کلمه در عبارت «یک صندوق نامه به دیوار نسب شده بوده که هرگز پستچی نامه‌ای در آن نینداخته بود.» غلط نوشته شده است؟ نصب

تاریخ ادبیات

6- نام اصلی «اُ. هنری» چیست؟ ویلیام سیدنی پورتر

7- «اُ . هنری» در آثارش به زندگی چه کسانی می‌پردازد؟ طبقات فرودست جامعه

8- کدام اثر از «اُ . هنری» نیست؟ «خاطرات خانه‌ی مردگان، چرخ و فلک، اختیارات» : خاطرات خانه‌ی مردگان

آرایه‌های ادبی

9- در عبارت «مادام سوفیا خرمن زلف دلا را دید و گفت بیست دلار» مشبه‌به کدام واژه است؟ خرمن

10- عبارت «دلا کلاهش را برداشت و از زیر آن آبشار طلایی رنگ سرازیر شد.» چه آرایه‌ای دارد؟ استعاره

درک مطلب و دانستنی‌های درس

11- «آرزو مکن که خدا را در جایی جز همه جا بیابی.» ؛ یعنی ... : خدا همه جاست.

12- مفهوم جمله‌ی «هیچ از او ذخیره مگذار» چیست؟ چیزی را از او پنهان مکن

13- «تحفة‌الاخوان» اثر کیست؟ کمال‌الدین عبدالرزاق کاشانی

14- «ای‌کاش عظمت درنگاه تو باشد.» کدام شعر «سهراب سپهری» را به‌یاد می‌آورد؟ چشم‌ها را باید شست / جور دیگر باید دید.

15- «قوت کودکان» ؛ یعنی ... : غذای کودکان

16- «مائده‌های زمین» از کیست؟ آندره ژید

17- منظور از «ته مانده‌ی چپاول مادام سوفیا» چیست؟ موهای باقی مانده روی سردر

18- «ولع« ؛ یعنی ... : حرص

19- «ترمیم» به چه معنی است؟ تعمیر و بازسازی.

20- «این آیت فرو آمد» ؛ یعنی ... : این آیه نازل شد.

درس دوازدهم

در آروزی تو / دل می رود

لغت

1- «تفقّد» ؛ یعنی ... : دلجویی کردن

2- «باد شرطه» به چه معنی است؟ باد موافق

3- «ایهام» در لغت چه معنی می‌دهد؟ به گمان افکندن دیگران

4- در مصراع «حافظ به خود نپوشید این خرقه‌ی می‌آلود» به خود ؛ یعنی ... : به اختیار خود

 

تاریخ ادبیات

5- کدام شاعر لقب «استاد سخن» گرفته است؟ سعدی

6- شرح داده شده «حافظه‌ی ماست و شعر او سرشار از اندیشه‌های عمیق حکمی و عرفانی و احساس‌ها و عواطف ژرف انسانی است.» درباره‌ی کدام شاعر است؟ حافظ

آرایه‌های ادبی

7- مصراع «گفتا غلطی خواجه در این عهد وفا نیست» چه نوع آرایه‌ای دارد؟ ایهام

8- مصراع«آیینه‌ی‌سکندر جام می‌است بنگر»چه‌آرایه‌ای دارد؟ تلمیح

درک مطلب و دانستنی‌های درس

9- در مصراع «اگر خلاف کنم سعدیا به سوی تو باشم» قسمت مشخص شده چه معنی می‌دهد؟ خودخواه و خودبین باشم.

10- «خدارا» در مصراع «دل می‌رود ز دستم صاحب‌دلان، خدارا» به چه معنی است؟ قسم به خدا

11- «نیکی به جای یاران» ؛ یعنی ... : نیکی در حق یاران

12- منظور شاعر از «جام می» در مصراع «آیینه‌ی سکندر جام می است بنگر» چیست؟ قلب انسان پاک و آگاه

13- در مصراع «به مجعمی که در آینده شاهدان دوعالم» منظور از کلمات مشخص شده چیست؟ صحرای محشر، زیبایان

14- مفهوم مصراع «دلبر که در کف او موم است سنگ خارا» چیست؟ محبوبی که همه‌چیز در اختیار اوست.

15- در مصراع «مرا به باده چه حاجت که مست موی تو باشم» کدام قسمت جمله حذف شده است؟ فعل (است)

16- به «خواب عافیت» ؛‌یعنی ... : مرگ و نیستی

17- معنی «به بوی موی تو باشم» چیست؟ آروزی وصال تو را دارم.

18- «بادیه» چه معنی می‌دهد؟ بیابان – پیمانه ی شراب

درس سیزدهم

باغ عشق / پیدای پنهان

لغت

1- «شکردن» ؛ یعنی ... : شکار کردن

2- «عنان گیر» به چه معنی است؟ زمام‌دار و هدایت کننده

3- «بنان» ؛ یعنی ... : انگشت

4- «نمی‌هلند» ؛ یعنی ... : نمی‌گذارند

املاء

5- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟ «عجز و درمانده‌گی، بایزید بسطامی، قعر بهر» درماندگی ، بحر

تاریخ ادبیات

6- «طریق‌التحقیق» اثر کیست؟ سنایی غزنوی

7- سنایی غزنوی در چه قرنی زیسته است؟ ششم

8- کدام قالب شعری است که «سنایی» بر آن تأثیر گذار نبوده است؟ «غزل، قصیده، ترکیب‌بند» : ترکیب‌بند

9- افکار و اصطلاحات عرفانی را نخستین بار چه کسی در شعر خود مطرح ساخته است؟ سنایی

آرایه‌های ادبی

10- مصراع «به سوی عیب، چون پویی، گر او را غیب‌دان بینی؟ چه آرایه‌ای دارد؟ جناس (عیب و غیب)

11- تفاوت «غزل و قصیده» در چیست؟ تعداد بیت‌ها و درون‌مایه‌ها

درک مطلب و دانستنی‌های درس

12- «درفش کاویان» نماد چیست؟ پیروزی

13- «دوگانه» ؛ یعنی ... : نماز صبح

14- «صاحب گوهر» به چه معنی است؟ نژاده و اصیل

15- «فیه مافیه» از آثار ... و معروف ... است. منثور و مولوی

16- «تاس‌ها برگیر» به چه معناست؟ کاسه‌های مسین را بردار.

17- «ودود» به چه معناست؟ بسیار دوست دارنده

18- در مصراع «زیزدان دان نه از ارکان...» منظور از (ارکان) چیست؟ عنصار چهارگانه (آب، باد، آتش، خاک)

 

درس چهاردهم

تربیت انسانی و سنّت ملی ما

لغت

1- «مناعت» ؛ یعنی ... : عالی طبع بودن

2- «مطلبی نغز و نیکو» هم معنی چه کلمه‌ای است؟ لطیفه

3- «مذموم» به چه معنی است؟ ناپسند و نکوهیده

4- «خدعه» ؛ یعنی ... : حیله و نیرنگ

املاء

5- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟ «ترجیه مرگ، تذویر و ریا، مساوات و عدالت» : ترجیح ،‌ تزویر

تاریخ ادبیات

6- کتاب «آزادی و تربیت» اثر کیست؟ محمود صناعی

درک مطلب و دانستنی‌های درس

7- نویسنده، کدام کتاب را از کتب مقدس فرنگیان کم‌تر نمی‌داند؟ مثنوی مولوی

8- برای روشن کردن هدف‌های تربیتی ما، بزرگترین منبع الهام کدام است؟ تعلیمات اخلاقی و انسانی پیشوایان فرهنگی ما

9- بیت «به دیدارت آرایش جان کنم / زمن هر چه خواهی تو فرمان کنم» کدام مفهوم را بیان می‌کند؟ تسلیم محض بودن را

10- عبارت عربی «الملک یبقی مع الکفر و لا یبقی مع الظلم» به چه معنی است؟ حکومت با کفر می‌پاید ولی با ظلم نه

11- «کهتری را که مهتری یابد» ؛ یعنی ... : کوچک و حقیری که مقام بالایی یابد.

12- موضوع اساسی داستان «رستم و اسفندیار» چیست؟ طغیان رستم در برابر زورگویی

13- «رجحان دادن» ؛ یعنی ... : برتری دارد.

14- مصراع «نبیند مرا زنده با بند کس» ستایش چیست؟ آزادی و آزادگی

15- رستم چگونه خبر یافته که «اگر اسنفدیار را نابود کند خاندان او تباه خواهد شد؟» : از سیمرغ خبر یافته است.

16- نویسنده چه چیزی را موجب سقوط ساسانیان می‌داند؟ انحطاط اجتماعی و دینی و اخلاقی دستگاه حکومت

17- هدف‌های اساسی تربیت چیست؟ احترام به حقوق دیگران، آزادی، عدالت‌خواهی ...

18- آیه‌ی‌«انما المومنون اخوه»چه‌معنی می‌دهد؟ مومنان برادر یک‌دیگرند.

درس پانزدهم

جلوه‌های هنر در اصفهان

لغت

1- «رواق» ؛ یعنی ... : پیشگاه خانه

2- «دمدمه‌های اردیبهشت» به چه معنی است؟ نزدیکی‌های اردیبهشت

3- «دوره‌های متأخّر» ؛ یعنی ... : دوره‌های بعد

4- «بنایی ستون مانند بر دو جانب در ورودی ساختمان» چه نامیده می‌شود؟ گوشواره

املاء

5- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟ «خط‌ها و اسلیمی‌ها، دایره‌ها و مغرنس‌ها، رواق‌ها و گوشواره‌ها» : مقرنس

تاریخ ادبیات

6- کتاب«صفیرسیمرغ» اثر کیست؟ دکتر محمدعلی اسلامی ندوشن

7- موضوع کتاب «صفیر سیمرغ» چیست؟ توصیف سفر به چند کشور اروپایی و بعضی از شهرهای ایران

 

آرایه‌های ادبی

8- جمله‌های «اصفهان چون شاهزاده‌ی افسون شده‌ی افسانه است.» چه آرایه‌ای دارد؟ تشبیه

 

درک مطلب و دانستنی‌های درس

9- در عبارت «کالبد بنا، مینایی است که روح ایران را در آن حبس کرده‌اند.» مینا در کدام معنا به کار رفته است؟ شیشه و آیینه

10- «همه‌چیز به نقش ترجمه شده است.» ؛ یعنی ... : همه‌چیز در نقاشی بیان شده است.

11- نویسنده چه چیزهایی را «از رمزهای باستانی و علامت باروری» می‌داند؟ شاخ گوزن و مار

12- به روایت تفسیرها «کدام مرغ بهشتی شیطان را در ورود به بهشت یاری کرد؟» طاووس

13- در درس، کدام درخت «درخت بهشتی» ؛ معرفی شده است؟ سرو

14- «طلسم کسی را شکستن» ؛ یعنی ... : گره از کار کسی باز کردن

15- چرا نویسنده نقش کاشی‌ها را «بهار منجمد» نامیده است؟ چون نقش و نگارها به روح انسان طراوت و تازگی می‌دهند.

16- معنی واژه‌های «عروج، مجرد، ضمیر» چیست؟ به بلندی رفتن، تنها، باطن

17- عبارت «گویی بر پله‌های ابر پا نهاده‌ای، به همان حالتی که وصف مراحل معراج شده است.» به کدام واقعه اشاره دارد؟ رفتن پیامبر به آسمان‌ها

18- در عبارت «گویی کالبد بنا مینایی است که روح ایرانی را در آن حبس کرده‌اند.» به کدام عقیده‌ی گذشتگان اشاره دارد؟ حبس کردن ارواح در شیشه

19- «زاویه» ؛ یعنی ... : گوشه، اتاقی در خانقاه

20- «جزمیّت» در عبارت «آن‌ها را با جزمیت یا اطمینان خاطر بازگو کرده‌ام» به چه معنی است؟ قطعیّت و یقین

درس شانزدهم

خسرو / مایع حرف‌شویی

لغت

1- «ارتجالاً» یعنی ؛ ... : بدون اندیشه سخن گفتن یا شعر سرودن

2- «تقریر» به چه معنی است؟ بیان کردن

3- «عادت مألوف» ؛ یعنی ... : رسم دیرینه

4- «منکر» ؛ چه معنی می‌دهد؟ زشت

املاء

5- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟ «مخزول و نالان، لهو و لعب، تنگ نظران و عنوان» : مخذول

تاریخ ادبیات

6- کتاب «بهشت شدّاد» اثر کیست؟ جلال رفیع

7- کتاب «نصاب الصبیان» از کیست؟ ابونصر فراهی

آرایه‌های ادبی

8- کدام نوع نوشته است که «هدف آن اصلاح، نابسامانی‌ها و ناهنجاری‌هاست.» طنز

9- «خشت‌زدن» کنایه از ... است. پرحرفی

10- منظور از ضمایم و تعلیقات» در عبارت «تصویر سرتیپ را ضمایم و تعلیقات کشید.» چیست؟ نشان‌های ارتشی

11- «او را نیز بسمل کردم.» ؛ یعنی ... : او را هم سر بردیم

12- «کمیت کسی لنگ بودن» به چه معنی است؟ عاجز و ناتوان بودن

13- «این‌قدر هی دیوار صوتی را نشکنید.» ؛ یعنی ... : پرحرفی نکنید.

14- «استرحام کردن» ؛ یعنی ... : طلب رحم کردن

15- منظور از تصدیق‌نامه، در عبارت «همین باعث شدن که نتوان تصدیق‌نامه‌ی دوره‌ی ابتدایی را بگیرد.» چیست؟ گواهی‌نامه

16- «من این را از روی طبیعت کشیدم.» به چه معنی است؟ من این را از روی استعداد ذاتی خود کشیدم.

17- مفرد واژه‌ی «معاصی» چیست؟ معصیت

18- «زمانه‌ی جافی» یعنی ؛ ... : روزگار ستمکار

درس هفدهم

داروک / باغ من / انتظار

لغت

1- «شولا» ؛ یعنی ... : خرقه‌ی درویشان

2- «داروگ» چیست؟ قورباغه‌ی درختی

3- «چمیدن» به چه معنی است؟ با ناز راه رفتن

تاریخ ادبیات

4- کدام منظومه‌ی نیما یوشیج است که آن را سر آغاز (شعر نو فارسی) دانسته‌اند؟ افسانه

5- مجموعه‌شعر«آخرشاهنامه»اثرکدام‌شاعراست؟مهدی‌اخوان‌ثالث

6- «طنین در دلتا» از کیست؟ طاهره صفارزاده

 

آرایه‌های ادبی

7- شعر «از تهی سرشار / جویبار لحظه‌ها جاری است» چه آرایه‌ای دارد؟ متناقض‌نما

8- «ذوالفقار را باز می‌کنی و ظلم را می‌بندی» چه آرایه‌ای دارد؟ تضاد.

درک مطلب و دانستنی‌های درس

9- «بر بساطی که بساطی نیست» چه مفهومی را بیان می‌کند؟ اوضاع نامناسب

10- «شعر معاصر» بعد از نیما در چند شیوه ادامه یافت؟ سه شیوه

11- عبارت«شعری‌است‌که‌آهنگ‌دارد اما وزن‌عروضی نداردوجای‌قافیه در آن مشخص نیست» توصیف چگونه شعری است؟ شعر سپید

12- در شعر داروگ شاعر با بهره‌گیری از «نمادها» چه چیزی را توصیف می‌کند؟ عصر سیاه حکومت استبدادی

13- چند ویژگی برای شعر «اخوان ثالث» برشمرده‌اند؟ سه

14- واژه‌ی «کشتگاه، ساحل، کومه» در شعر «داروگ» بیانگر چیست؟ نمادهایی‌که به‌کمک‌آن‌شاعر اوضاع‌عصر خودراتوصیف‌کرده‌است.

15- منظور از «اسب یال افشان زرد» چیست؟ پاییز

16- سنگینی و صلابت کدام سبک شعری در شعر اخوان ثالث مشاهده می‌شود؟ سبک خراسانی

17- «ذوالفقار را باز می‌کنی و ظالم را می‌بندی» به چه معنی است؟ برای مبارزه آماده می‌شوی و ظلم را از بین می‌بری

18- «باغ بی‌برگی» ؛‌ یعنی ... : باغی که میوه و ثمری ندارد.

19- در مطالعه‌ی شعر «نیما» چه نکته‌ای جلب توجه می‌کند؟ دید تازه‌ی او به جهان و طبیعت

درس هجدهم

سفر به خیر / در سایه‌سار ...

لغت

1- «هرّا» ؛ یعنی ... : آواز مهیب

2- «صولت» به چه معنی است؟ هیبت

3- «گون» چیست؟ گیاهی است از تیره‌ی سبزی آساها

تاریخ ادبیات

4- «صور خیال در شعر فارسی» اثر کدام نویسنده و پژوهشگر معاصر است؟ دکتر محمدرضا شفیعی

5- «عبور» مجموعه شعر کیست؟ علی موسوی گرمارودی

آرایه‌های ادبی

6- «گون و نسیم» نماد چه افرادی هستند؟ پایدار و مقاوم، آزاد و رها

7- مصراع «گون از نسیم پرسید» چه آرایه‌ای دارد؟ تشخیص

درک مطلب و دانستنی‌های درس

8- «با چشمانی، یتیم ندیدنت» به چه معنی است؟ با چشمانی منتظر آمدنت

9- «وسعت تو را، چگونه در سخن تنگ مایه گنجانم؟» به معنی چیست؟ عظمت تو را چگونه می‌توانم بیان کنم؟

10- «تبارک‌الله احسن الخالقین» چه معنی می‌دهد؟ خجسته باد نام خداوند که نیکوترین آفریدگاران است.

11- «دری که به باغ بینش ما گشوده‌ای» ؛ یعنی ... : دری که به روی اندیشه‌ی ما گشوده‌ای.

12- کدام ویژگی شعر شاعر در «شعر سپید من، روسیاه ماند، که در فضای تو، به بی‌وزنی افتاد» بیان شده است؟ بی‌وزن بودن شعر

13- «باده‌ی مهر» به چه معنی است؟ شراب حق

14- در شعر «گل بوسه‌ی زخم‌ها، تنت را دشت شقایق کرده بود» بدن امام علی (ع) به چه چیزی تشبیه شده است؟ دشت شقایق

15- «خرد به قبضه‌ی شمشیرت بوسه می‌زند» ؛ یعنی ... : عقل و خرد را در مبارزه کردن درآمیخته‌ای

16- «مهیز» : یعنی ... : وسیله‌ی راندن اسب

17- «هزار بار خیبری‌تر است» چه معنی می‌دهد؟ هزار بار از در خیبر بزرگ‌تر است.

18- «خدا» در شعر «پیش از تو هیچ خدایی را ندیده بودم ...» به چه معنی است؟ حاکم و فرمان‌روا

19- «که با تازیانه‌ی هشتاد زخم، بر خود حد زدی؟» اشاره به چیست؟ زخم برداشتن حضرت علی در جنگ احد

20- شعر «در سایه سار نخل ولایت» در کدام قالب شعری سروده شده است؟ شعر سپید

درس نوزدهم

حدیث جوانی / در کوچه‌سار شب

لغت

1- «صلا زدن» ؛ یعنی صدا کردن، آواز دادن

2- «درازدستی» به چه معنا است؟ تجاوز،‌تعدی

3- «عامل» چه معنی می‌دهد؟ حام

4- «مضرت» ؛ یعنی ... : زیان رساندن

املاء

5- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟ «زوالنون مصری، ضجر و مصادره، درویش و رعیت» : ذوالنون، زجر

تاریخ ادبیات

6- مجموعه شعر «رهی معیری» چه نام دارد؟ سایه‌ی عمر

7- «شبگیر» اثر کیست؟ هوشنگ ابتهاج

8- غزل‌های «رهی معیری» بیشتر به پیروی از کدام شاعر سروده شده است؟ سعدی

آرایه‌های ادبی

9- مصراع «عیبم مکن که آهوی مردم ندیده‌ام» چه آرایه‌ای دارد؟ ایهام

10- در مصراع «وز شاخ آرزو، گل عیشی نچیده‌ام» چند تشبیه وجود دارد؟ دو (شاخ آرزو، گل عیش)

درک مطلب و دانستنی‌های درس

11- «یکی زشب گرفتگان چراغ برنمی‌کند» ؛ یعنی ... : کسی به فکر آزادی رهایی نیست.

12- «نشسته‌ام در انتظار این غبار بی‌سوار» ؛ چه معنی می‌دهد؟ انتظار بیهوده می‌کشم.

13- مفهوم«سر به گریبان کشیدن» چیست؟ دل تنگ و ناراحت بودن

14- مفهوم بیت «سر گرگ باید هم اول برید / نه چون گوسفندان مردم درید» چه ضرب‌المثلی را به خاطر می‌آورد؟ بند باید کرد سیلی را ز سر

15- «حدیث جوانی» ؛ ‌یعنی ... : داستان و سرگذشت جوانی

16- «قفا» به چه معنی است؟ پشت سر

17- «سزا خود همین است مر بی بری را» ؛ یعنی ... : بی‌ثمر بودن سزایش همین است (سوزانده شدن)

درس بیستم

مدرسه‌ی امام شوشتری / تخت جمشید

لغت

1- «خادم سماط» ؛ یعنی ... : مأمور تنظیم برنامه‌ی غذا

2- «مسیل» به چه معنی است؟ جای سیل گیر

3- «رقعه» ؛ چه معنی می‌دهد؟ قطعه‌ی کاغذ

4- معرب واژه‌ی «شوشتر» چیست؟ تستر

املاء

5- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟ «نغمه‌های مهیج، جرذهای دیوار، زخایر شگفت‌آور» جرز، ذخایر

تاریخ ادبیات

6- کتاب «تحفة النظار و غرایب الامصار» اثر کیست؟ ابن بطوطه

7- «به سوی اصفهان» از کدام نویسنده است؟ پیرلوتی

درک مطلب و دانستنی‌های درس

8- در عبارت «سخن خود را با اشاراتی از فنون مختلف تفسیر و حدیث چاشنی می‌داد» قسمت مشخص شده، یعنی ... : همراهی می‌کرد.

9- «طی» چه معنی می‌دهد؟ جشن عروسی

10- «خمس آن متعلق به سلطان است ...» ؛ یعنی ... : یک پنجم آن برای پادشاه است.

11- «جامع بین مراتب دین و دانش بود.» به چه معنی است؟ هم دین و هم دانش را به‌خوبی می‌دانست.

12- «جامع بین مراتب دین و دانش بود.» به چه معنی است؟ صورت‌هایی که به اسم ستاره‌ای از ستارگان می‌ساختند.

13- «دنیا و مافیها» ؛ یعنی ... : جهان وآن چه در اوست.

14- «امیرالامرا» به چه معنی است؟ فرمانده‌ی کل سپاه

15- «ممفیس» شهری بوده است در ... : مصر باستان

16- «رحله‌ی ابن بطوطه» ؛ یعنی ... : سفرنامه‌ی ابن بطوطه

17- «مکارم» ؛‌ یعنی ... : بزرگواری‌ها

درس بیست و یکم

خاطرات اعتمادالسلطنه / آن روزها

لغت

1- «کسانی که در رکاب شاه یا بزرگی حرکت می‌کردند.» در اصطلاح چه نام داشتند؟ ملتزمین

2- «تنبه» ؛ یعنی ... : هوشیاری، آگاهی، بیداری

3- «معهود» به چه معنی است؟ عهد شده، معمول، شناخته شده

4- «وضع عرض» ؛ یعنی ... : شیوه‌ی شکایت

املاء

5- املای کدام واژه نادرست است؟ «اعاظم،‌ ذاغه، مشعوف» زاغه

تاریخ ادبیات

6- کتاب «الایام» اثر کیست و موضوع آن چیست؟ دکتر طه حسین ، زندگی‌نامه

7- «تاریخ منتظم ناصری» اثر کیست؟ اعتمادالسلطنه

درک مطلب و دانستنی‌های درس

8- در عبارت «درد دندان شاه بسیار شدّت کرده» علامت بیانگرچیست؟تصحیح‌کننده‌ی‌کتاب.‌کلمه‌را به متن افزوده‌است.

9- «پلنگ را بالای نطعی انداخته بودند.» به چه معنی است؟ پلنگ را روی سفره‌ای چرمی انداخته بودند.

10- «اشتلم کردن» چه معنی می‌دهد؟ لاف زدن

11- «دعایی که بر کاغذ نویسند و با خود داشته باشند» با چه واژه‌ای هم‌معنی است؟ حرز

12- «دارالطّباعه» ؛ یعنی ... : چاپ‌خانه

13- «امین‌السّلطان» لقب کیست؟ میرزا علی‌خان اتابک اعظم

14- «فلان فعله هم شاکی» به چه معنی است؟ فلان کارگر هم شکایت دارد و ناراضی است.

15- «کشیک‌خانه» ؛ با کدام واژه‌ی امروزی معادل است؟ پاسدارخانه

16- «قاپوچی» به چه معناست؟ دربان

17- «تغیّرات شاه» ؛ یعنی ... : برآشفتن‌های شاه

18- «مواجب» ؛‌یعنی ... : حقوق و درآمد

19- «امتناع‌کردن» به چه معنی است؟ سرپیچی کردن

20- «تصنیف»؛ نوعی‌از...: شعر است‌که باآهنگ‌موسیقی‌خوانده‌شود.

درس بیست و دوم

شخصی به ... / طرحی از یک زندگی

لغت

1- «منعم» ؛ یعنی ... : توانگر

2- در عبارت «اندر آن مسجد، کودکان به کُتّاب بودند» کُتاب، به چه معنی است؟ مکتب

3- «زلّت» ؛‌ یعنی ... : لغزش

 

املاء

4- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟ «انعطاف خالصانه، تواظعی مضاعف، استنباط عادت» : تواضعی

تارخی ادبیات

5- کتاب «طرحی از یک زندگی» شرح زندگی و افکار کیست؟ دکتر علی شریعتی

6- اشعار مسعود سعد سلمان به چه نامی شهرت دارد؟ حبسیّه

آرایه‌های ادبی

7- مصراع «حرفی است هر آتشی ز طومارم» چه آرایه‌ای دارد؟ تشبیه

8- در مصراع «اگر خلاف کنم سعدیا به سوی تو باشم» قسمت مشخص شده چه معنی می‌دهد؟ خودخواه و خودبین باشم.

9- «خدا را» در مصراع «دل می‌رود ز دستم صاحب دلان خدارا» به چه معنی است؟ قسم به خدا

10- «نیکی به جای یاران» ؛ یعنی ... : نیکی در حق یاران

11- منظور شاعر از «جام می» در مصراع «آیینه‌ی سکندر جام می است بنگر» چیست؟ قلب انسان پاک و آگاه

12- در مصراع «به مجعمی که در آینده شاهدان دوعالم» منظور از کلمات مشخص شده چیست؟ صحرای محشر، زیبایان

13- مفهوم مصراع «دلبر که در کف او موم است سنگ خارا» چیست؟ محبوبی که همه‌چیز در اختیار اوست.

14- در مصراع «مرا به باده چه حاجت که مست موی تو باشم» کدام قسمت جمله حذف شده است؟ فعل (است)

15- به «خواب عافیت» ؛‌یعنی ... : مرگ و نیستی

16- معنی «به بوی موی تو باشم» چیست؟ آروزی وصال تو را دارم.

17- «بادیه» چه معنی می‌دهد؟ بیابان

درس بیست و سوم

کعبه‌ی مخفی

لغت

1- «بدیهه‌گویی» ؛‌ یعنی ... : حاضر جوابی

2- «پیشوای روحانی آیین برهمایی» هم‌معنی با چه واژه‌ای است؟ برهمن

تاریخ ادبیات

3- «مخفی» تخلص کدام شاعر است؟ زیب‌النسا

آرایه‌های ادبی

4- مصراع «خوب شد اسباب خودبینی شکست» کدام واژه ایهام دارد؟ خودبینی

5- در «اسلوب معادله» ارتباط معنایی بر چه پایه‌ای است؟ تشبیه

درک مطلب و دانستنی‌های درس

6- در مصراع «دزد دانا می‌کشد اوّل چراغ خانه را» منظور از (کشتن) چیست؟ خاموش کردن

7- منظور از «صاحب خانه» در مصراع «در میان خانه گم کردیم صاحب خانه را» کیست؟ خداوند

8- مفهوم «بی‌کمالی‌های انسان از سخن پیدا شود» چیست؟ سخن سنجیده باید گفت.

9- «زیب‌النسا» در سرودن شعر بیش‌تر از کدام شاعر پیروی کرده است؟ عرفی شیرازی

10- «نکهت» ؛ یعنی ... : بو و راحیه

درس بیست و چهارم

مسافر / ریشه‌ی پیوند

لغت

1- «رثا» ؛ یعنی ... : عزا و ماتم

2- در مصراع «دلم گشت هر گوشه‌ی سنگرت را» گشت در کدام معنی به کار رفته است؟ جست و جو کرد.

 

درک مطلب و دانستنی‌های درس

3- بیت «سحر، گاه رفتن زدی با لطافت / به پیشانی‌ام بوسه‌ی آخرت را» ؛ یعنی ... : با من خداحافظی کردی

4- در مصراع «ببر با خودت پاره‌ی دیگرت را» منظور از «پاره‌ی دیگرت» کیست؟ دوست بازمانده ی رزمنده

5- در بیت «درخون من غرور نیاکان نهفته است» منظور از نیاکان کیست؟ ایرانیان قدیم

6- «در سینه‌ام هزار خراسان نهفته است» ؛ یعنی ... : پیوند خود را با خراسان و ایران حفظ کرده‌ام.

7- در بیت «همان دستمالی که پولک نشان شد / و پوشید اسرار چشم ترت را» چرا دستمال پولک نشان است؟ چون اشک و خون رزمنده روی آن ریخته است.

8- در بیت «و پیدا نکردم در آن کنج غربت / به جز آخرین صفحه‌ی دفترت را» منظور از کنج غربت چیست؟ سنگر

9- در بیت «در تنگنای سینه‌ی حسرت کشیده‌ام / گهواره‌ی بصیرت مردان نهفته است» چرا شاعر حسرت کشیده است؟ چون به آرزوهای خود نرسیده است.

10- بیت «خالی دل مرا تو زتاب و توان مدان / شیر ژیان میان نیستان نهفته است» چه آرایه‌ای دارد؟ استعاره

زبان فارسی (3)

درس اول

قواعد ترکیب

دانستنی‌های درس

1- «صورت‌های ممکن غیر رایج گروه‌های اسمی» چه نامیده می‌شوند؟ ذخیره‌های زبان

2- «قواعد هم‌نشینی» قواعدی است که از ترکیب تکواژها یا واژه‌های مناسب، گروه‌های اسمی، قیدی و فعلی ایجاد می‌کند.

3- «کوچک‌ترین واحد صوتی زبان که معنا ندارد» چیست؟ واج

4- جمله از ترکیب کدام واحدهای زبانی به وجود می‌آید؟ از ترکیب گروه‌ها

5- واژه‌ی «گفت» چه ترکیبی دارد؟

6- «قواعد نحوی» چیست؟ صامت + مصوّت + صامت + صامت

7- واژه‌هایی که از نظر دستوری و معنایی و کاربردی تفاوتی با هم ندارند و فقط شکل ظاهری آن‌ها تفاوت دارد، چه نامیده‌می‌شوند؟ گونه‌های آزاد

8- تمام زبان‌های دنیا در نهایت به ... تجزیه می‌شوند. واج

9- «قواعد واجی» چیست؟ قواعدی که مانع از اجتماع برخی از واج‌ها در کنار هم می‌شوند.

10- ترکیب «تکواژها و واژه‌ها» کدام واحد زبانی را می‌سازد؟ گروه

11- وسیله‌ی انتقال پیام در بین انسان‌ها چیست؟ زبان

12- از ترکیب «گروه‌ها» کدام واحد زبانی ساخته می‌شود؟ جمله

13- قواعد خاص که به ما کمک می‌کند تا هر جمله را در جایگاه خودش به کار بریم، چه قواعدی هستند؟ قواعد کاربردی

14- آیا می‌توانیم هر واجی را در کنار واج دیگری قرار دهیم؟ خیر

15- در زبان فارسی واج‌هایی که واجگاه مشترک یا نزدیک به هم دارند، چگونه ترکیب می‌شوند؟ بی‌فاصله نمی‌توانند در کنار هم بیایند.

16- صافی بسیار دقیقی که جمله‌ها را قبل از تولید بررسی می‌کند، چه نامیده می‌شود؟ قواعد نحوی

17- هر تکواژ یا واژه‌ای که تولید می‌شود، باید از صافی ...... بگذرد. قواعد واجی

18- واژه‌ی «آب» چند واج است؟ سه واج

19- کدام واژه مطابق با الگوی هجایی (صامت + مصوّت) نیست؟ «ماه، مو، سر» : سر

20- «داشته‌اند برمی‌گشته‌اند» چه گروهی است؟ گروه فعلی

 

درس دوم

جمله

دانستنی‌های درس

1- «جمله‌ی مستقل» چند نوع است؟ دو نوع

2- جمله‌ی «اخترشناسان کارهای متفاوتی می‌کنند.» چه نوع جمله‌ای است؟ جمله‌ی مستقل ساده

3- «جمله» حداقل از چند گروه ساخته می‌شود؟ یک گروه

4- اگر جمله‌ای ، دست کم یک جمله‌ی وابسته داشته باشد، چه نوع جمله‌ای است؟ جمله‌ی مرکّب

5- کدام «گوره» را در جمله می‌توان حذف کرد؟ گروه قیدی

6- پس از جمله بزرگ‌ترین واحد زبانی چیست؟ گروه

7- کدام واحد زبانی است که از یک یا چند تکواژ ساخته شده است؟ واژه

8- «بان، مند، گار» چه نوع تکواژی هستند؟ تکواژ وابسته

9- عبارت «اخترشناسی علمی است که به مطالعه‌ی اجرام آسمانی می‌پردازد.» از چند «گروه» تشکیل شده است؟ پنج

10- واژه‌ی «می‌بینمشان» از چند تکواژ تشکیل شده است؟ چهار تکواژ

11- «تکواژها» به چند دسته تقسیم می‌شوند؟ دو دسته

12- واژه‌هایی که تلفظ مشترکی دارند، اما کاربرد و معناهای جداگانه‌ای دارند، در اصطلاح چه نامیده می‌شوند؟ واژه‌های متشابه

13- عبارت «بزرگ‌ترین واحد زبانی است و خود جزئی از یک واحد بزرگ‌تر نیست.» کدام واحد زبانی را توصیف می‌کند. جمله‌ی مستقل

14- «تکواژ» چیست؟ یکی از واحدهای زبان که از یک یا چند واج ساخته شده و معنا دار است.

15- «میز» چه نوع تکواژی است؟ تکواژ آزاد.

16- کدام واژه در عبارت «در گلستان سعدی سخنان نغض و دلکش فراوان است.» نادرست نوشته شده است؟ نغز

17- «می‌پردازند» چند واج دارد؟ یازده واج

18- «است» چند تکواژ دارد؟ دو تکواژ

19- جمله‌ی «مستقل مرکب» چه جمله‌ای است؟ جمله‌ای که بیش از یک فعل دارد.

20- «سخنی که بتوان آن را به دو قسمت نهاد و گزاره تقسیم کرد.» کدام واحد زبانی است؟ جمله

درس سوم

ویرایش

دانستنی‌های درس

1- عبارت مسئله‌ی کوشش برای آزادی تاریخچه‌ای دراز در طول تاریخ دارد.» چند خطا و لغزش نگارشی دارد؟ سه

2- اصطلاح «سره‌نویسی» ؛ یعنی ... : فارسی نویسی ناب

3- عبارت «یک گلوله در کرد و کلّه‌ی دشمن را زد.» کدام غلط نگارشی را دارد؟ عامیانه نویسی

4- «ایجازهای مخلّ» ؛ یعنی ... : کوتاه‌نویسی که معنی را می‌رساند.

5- به جای «انجام طرح خلع‌سلاح» می‌توان ... طرح خلع سلاح را به کار برد. اجرای

6- غلط نگارشی برای جمله‌ی «فرزندان نباید یک بار برای خانواده تلقی شود» چیست؟ نهاد با فعل جمله مطابقت ندارد.

7- شکل درست و صحیح عبارت «نتایجی که امروز بدست آمد را گزارش می‌کنم.» چگونه است؟ نتایجی را که امروز به دست آمد گزارش می‌کنم.

8- به‌جای فعل «می‌باشد» از کدام فعل می‌توان استفاده کرد؟ است.

9- «تتابع اضافات» به چه معنی است؟ آوردن چند کلمه پشت سر هم با کسره‌ی اضافه

10- حرف اضافه‌ی مصدر «متفاوت بودن» چیست؟ با

11- «ابهام» داشتن جمله ؛ یعنی ... : دو یا چند معنی داشتن جمله

12- عبارت «در سال 334، آل بویه بغداد را فتح و پسرش را به جای او برگماردند.» کدام خطای نگارشی را دارد؟ حذف فعل بدون قرینه

13- «آموختن به» به چه مفهومی است؟ یاد دادن

14- حرف نشانه‌ی «را» در کدام قسمت جمله می‌آید؟ بعد از مفعول

15- ویرایش جمله‌ی «بیداری مسلمانان را فراگرفته است» چیست؟ مسلمانان در همه‌ی کشورها بیدار شده‌اند.

16- رعایت «علایم نگارشی» کدام نوع ویرایش است؟ ویرایش فنی

17- کدام نگارش نادرست است؟ «آزمایش‌ها، خانم مدیره، گزارشات» : خانم مدیر، گزارش‌ها

18- به جای دو واژه‌ی «برعلیه، برله» چه واژه‌هایی به‌کار می‌بریم؟ علیه، له

19- پرهیز از کاربرد «تنوین» در زبان فارسی، کدام نوع ویرایش است؟ ویرایش زبانی

درس چهارم

مطابقت نهاد و فعل

دانستنی‌های درس

1- کدام قسمت جمله در شخص و شمار با هم مطابقت دارند؟ نهاد جدا و نهاد پیوسته

2- اگر نهاد، جمع‌ بسته ‌شود، فعل چگونه خواهد بود؟ جمع بسته می‌شود.

3- در جمله‌ی «پدرم از مسافرت برگشتند.» چرا برای نهاد مفرد، فعل جمع آورده است؟ برای احترام

4- برای اسم‌هایی ‌چون «مجلس ،شورا، گروه» چه ‌فعلی‌ به‌ کار می‌رود؟ مفرد

5- هنگام‌جان‌بخشیدن به‌اشیای بی‌جان فعل با ... مطابقت می‌کند. نهاد

6- فعل برای اشیای بی‌جان به چه شکلی می‌آید؟ مفرد

7- در عبارت «از خانه که بیرون آمدم، او را دیدم.» کدام قسمت جمله ذکر نشده است؟ نهاد جدا

8- در جمله‌ی «گفته بودم کتاب را همراه بیاورید.» کدام نوع حذف صورت گرفته است؟ نهاد جدا

9- کدام‌واژه(واج)میانجی ندارد؟ «آشنایان، نیاکان، دوستان» : دوستان

10- در جمله‌ی «مردی از کوچه می‌گذشت، کودکان در کوچه سرگرم بازی بودند، پرسید ...» کدام قسمت جمله حذف شده است؟ متمم

درس پنجم

نگارش تشریحی

دانستنی‌های درس

1- مقاله ها از نظر شیوه‌ی نوشتن به چند گونه تقسیم می‌شوند؟ سه

2- «شرح و بسط دادن به منظور مطالعه و دقّت در یک موضوع یا مطلب به‌گونه ای علمی و دقیق» چه نام دارد؟ تشریح

3- مقاله‌ی «کتاب و کتاب‌خوانی» از کدام نوع مقاله است؟ تحقیقی

4- عام‌ترین و رایج‌ترین راه تشریح چیست؟ طرح پرسش‌هایی درباره‌ی یک چیز

5- پسوند (ان) در کدام واژه با بقیه تفاوت دارد؟ «بامداران، گیلان. بهاران» : گیلان

6- مقاله‌ی «تربیت انسانی و سنّت ملّی ما» چه نوع مقاله‌ای است؟ تحلیلی

7- اگر بخواهیم واقعه‌ای را که امروز وجود ندارد تشریح کنیم، از چه چیزهایی استفاده می‌کنیم؟ مدارک و مآخذ و اسناد و کتاب‌ها

8- داستان «کلاس نقّاشی» چه نوع نوشته‌ای است؟ نوشته‌ی تشریحی

9- نشانه‌های جمع در زبان فارسی چیست؟ ها، ان

10- (ان) در واژه‌ی «کوهان» چه معنی می‌دهد؟ شباهت (مانند کوه)

درس ششم

گروه فعلی

دانستنی‌های درس

1- مهم‌ترین عضو «گزاره» چیست؟ گروه فعلی

2- «گروه فعلی» چند ویژگی دارد؟ پنج

3- (بن‌ماضی + شناسه‌های ماضی) چه فعلی را می‌سازد؟ ماضی ساده

4- «رفته‌بودیم» چه فعلی و چندم شخص است؟ ماضی بعید، اول شخص جمع

5- (صفت مفعولی + باشم) چه فعلی را می‌سازد؟ ماضی التزامی

6- فعل «می‌رفتید» چه زمانی دارد؟ ماضی استمراری

7- فعل‌های مضارع چند نوع‌اند؟ سه نوع

8- (دارید می‌روید) چند شناسه دارد؟ مضارع مستمر

9- فعل مضارع چند شناسه دارد؟ شش شناسه

10- با فرمول (ب+بن مضارع+شناسه‌های مضارع) کدام فعل ساخته می‌شود؟ مضارع التزامی

11- «مصدر مرخّم» برابر است با ... : بن ماضی

12- کدام (بن مضارع) نادرست است؟ «ببر، بخش، رو» بر

13- برای (گذرا) کردن فعل‌ها از چه تکواژی استفاده می‌کنیم؟ ان

14- فعل از جهت اجزای تشکیل‌دهنده‌ی آن چند نوع است؟ سه

15- اگر تکواژ(ان) به فعل‌های گذرا به متمّم افزوده شود. به چه فعلی تبدیل می‌شوند؟ گذرا به مفعول و متمم

16- فعلی که بن مضارع آن از ی تکواژ تشکیل شده باشد، چه فعلی است؟ فعل ساده

17- برای‌تشخیص‌فعل‌ساده‌ازفعل‌مرکّب‌به‌چندویژگی‌بایدتوجّه‌کرد؟سه

18- «حرف زد» چه نوع فعلی است؟ فعل ساده

19- ویرایش جمله‌ی «او از سمت خود استیفا داد» چیست؟ او از سمت خود استعفا داد.

20- «فعل پیشوندی» چیست؟ فعلی است که پیش از فعل ساده‌ی آن، تکواژ بیاید.

درس هفتم - زندگی‌نامه نویسی

دانستنی‌های درس

1- «زندگی‌نامه نویسی» گونه‌ای از چه نوع نوشته‌ای است؟ نوشته‌ی تشریحی

2- روش گردآوری اطلاعات برای نوشتن «زندگی‌نامه» چند نوع است؟ چهار نوع

3- ملاصدرای شیرازی در چه قرنی می‌زیست؟ قرن یازدهم

4- چرا «تاریخ بیهقی» از دیگر کتاب‌های تاریخ ممتاز شده است؟ به علّت امانت و دقّت نویسنده‌ در نگارش کتاب

5- داستان «ملاصدرای شیرازی» در کدام قالب نوشته شده است؟ رمان

6- «نظریه ی ملاصدرا» که شهرت خاصی دارد، چیست؟ حرکت جوهری

7- «نیم‌فاصله» ؛ یعنی ... : فاصله‌ی میان حرفی

8- «فاصله‌ی میان واژه» نشانه‌ی چیست؟ استقلال واژه‌ها از یکدیگر

9- رعایت نکردن فاصله‌ی میان واژه‌ای باعث ... : بدخوانی و بدفهمی مطالب می‌شود.

10- فاصله‌ی بین واژه‌های یک متن، تقریباً چند برابر فاصله‌ی حرف‌های یک واژه است؟ دوبرابر

درس هشتم  - جمله‌های ساده و اجزای آن

دانستنی‌های درس

1- جمله‌ی مستقل چند نوع است؟ دو نوع

2- تعداد اجزای جمله را کدام قسمت جمله تعیین می‌کند؟ فعل

3- در جمله‌های ساده تعداد اجزای اصلی جمله چند جزء است؟ حداقل دو و حداکثر چهار جزء

4- «کبوتر دانه برمی‌چیند.» جمله‌ی چند جزئی است؟ سه جزئی

5- وقتی نهاد ... باشد، می‌توان آن را حذف کرد. ضمیر

6- اجزای جمله‌های دو جزئی با فعل ناگذر چیست؟ نهاد و گزاره

7- در کدام جمله نهاد حذف شدنی نیست؟ «آن‌ها دیر آمدند/ ما آن جا بودیم / گل شکفت» : گل شکفت

8- در جمله‌های سه جزئی فعل جمله چگونه است؟ گذر

9- جمله‌هایی سه جزئی چند نوع‌اند؟ سه نوع

10- جمله‌ی «پرچم علم و دانش را برافرازیم» چه جمله‌ای است؟ سه جزئی با مفعول

11- کدام یک از این مصدرها جمله‌ی سه جزئی نمی‌سازد؟ «چشیدن، آزمودن، ایستادن» ایستادن

12- کدام مصدر با حرف اضافه‌ی (به) به کار نمی‌رود؟ «جنگیدن، گرویدن، نگریستن» جنگیدن

13- جمله‌های چهارجزئی گذرا چند نوع است؟ چهار نوع

14- جمله‌ی «کتاب‌ها را از کتاب فروشی خریدی؟» چند جزئی است؟ چهار جزئی یا مفعول و متمم

15- جمله‌ی «ایشان از دوستان ما بودند.» چند جزئی است؟ سه جزئی

16- جمله‌ی «حافظ خودش را رند می‌داند.» چند جزئی است؟ اجزای آن چیست؟ چهارجزئی با مفعول و مسند.

17- جمله‌های استثنایی به چند دسته تقسیم می‌شوند؟ دو دسته

18- «کشیده می‌شوم» مجهول چه فعلی است؟ می‌کشم

19- «گزاره» در کدام نوع جمله بدون فعل است؟ جمله‌ی استثنایی

20- «شیوه‌ی ‌بلاغی» چیست؟ جابه‌جایی ‌اجزای کلام به تشخیص نویسنده

 

درس نهم  - نامطابق‌های املایی

دانستنی‌های درس

1- ترکیب و تلفظ واج‌ها در هر زبان تابع چیست؟ دستگاه آوایی

2- زبان نوشتار به‌طور طبیعی معادل و مطابق است با ... : زبان گفتار

3- کدام زبان است که سریع‌تر و بیش‌تر تغییر می‌کند؟ زبان گفتار

4- کدام واژه «واو معدوله» دارد؟ «خونین، خوب، خواهر» : خواهر

5- اگر واج / ن / بدون فاصله قبل از واج / ب / بیاید، به چه واجی تبدیل می‌شود؟ (م)

6- واژه‌ی‌متفاوت کدام واژه است؟ «ماست‌بند، بدکار، درست‌کار» بدکار

7- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟ «سطوت سلطنت، فراق ملک، جبّه‌ی حبری رنگ» فراغ ملک

8- هرگاه واج / ج / قبل از واج / ت / بیاید، به چه واجی تبدیل می‌شود؟ ش

9- هدف‌از درس‌املاءچیست؟مطابق‌کردن زبان ملفوظ با زبان مکتوب

10- تبدیل واج / ن / به واج / ب / در زبان عربی چه نام دارد؟ ابدال

درس دهم

بازگردانی

دانستنی‌های درس

1- «بازگردانی» در شعر و نثر به چه معنی است؟ امروزی کردن شعر یا نثر

2- در «بازگردانی» شعر ونثر چند عامل مهم وجود دارد که باید رعایت شود؟ چهار عامل

3- مقصود از «امروزی کردن نوشته‌های قدیم» چیست؟ مقصود آن است که محتوا و پیام به زبانی ساده و قابل فهم مطرح شود.

4- کدام واژه در عبارت «او سعی می‌کند کارهای خود را موجح جلوه دهد». نادرست نوشته ده است؟ موجه

5- هدف‌از«بازگردانی» چیست؟ تبدیل زبان کهن به زبان معیار امروز

6- در بازگردانی برخی از کاربردهای دستور تاریخی چه تغییری می‌کنند؟ معادل‌سازی می‌شوند.

7- مضمون اصلی نوشته‌ی کهن در «بازگردانی» به چه صورت در می‌آید؟ مضمون اصلی نوشته‌ باشد به خوبی منتقل شود.

8- املای درست واژه‌های «خواروبار، بازدید کننده‌گان،‌ازدهام» چگونه است؟ خواربار، بازدیدکنندگان، ازدحام

9- کتاب«قصه‌های خوب برای بچّه‌های خوب» اثر کیست؟ مهدی آذریزدی

10- املای کدام واژه درست است؟ «بهبوحه، وحله، هرس‌کردن» هرس کردن

درس  یا زدهم

نظام معنایی زبان

دانستنی‌های درس

1- «معناشناسی» چیست؟ کوشش برای پی‌بردن به این نکته است که اهل زبان چگونه منظور یک دیگر را می‌فهمند.

2- کدام سطح زبان‌شناسی است که واژه‌ای را «مهمل» و واژه‌ای دیگر را «مستعمل» می‌خواند؟ معناشناسی

3- جمله‌ی«دیروز لباس به‌شما می‌آمد.» چرا آشناو معنی‌دار است؟ معنای آن به رابطه‌ی هم‌نشینی فعل با متمم مربوط می‌شود.

4- هر عنصر زبانی دارای چند «معنا» است؟ دو معنا

5- معنای غیرمستقیمی هر عنصر زبانی چگونه استنباط می‌شود؟ از هم‌نشینی آن عنصر زبانی با عناصر دیگر

6- معنای‌مستقیم«عنصر زبانی»چیست؟ معنای‌روشن ومشخص آن

7- برخی کلمات نمی‌توانند خود را بشناسند، لازم است که در ... قرار بگیرند. زنجیره‌ی سخن

8- درگذرزمان‌برای«واژه‌ها»چندوضعیت پیش‌می‌آید؟چهاروضعیت

9- واژه‌های جدید به چند شیوه ساخته می‌شوند؟ سه شیوه

10- «اگر دو یا چند واژه‌ی موجود در کنار هم قرار گیرند و با هم واژه‌ی جدید بسازند.» از کدام شیوه‌ی واژه‌سازی استفاده شده است؟ ترکیب

11- شیوه‌ی واژه‌سازی که با افزودن (وند) به واژه‌های موجود، واژه‌ای تازه می‌سازد، چه نام دارد؟ اشتقاق

12- کدام واژه از زبان فارسی امروز حذف نشده است؟ «هنجار، برگستوان، خوازه» : هنجار

13- کلماتی‌که در زبان‌عربی«تشدیدپایانی» دارند، در زبان فارسی چه زمانی «تشدید» می‌گیرند؟ هنگامی که بعد از آن‌ها مصوت بیاید.

14- کدام‌واژه‌نیازبه‌»تشدید»دارد؟«مصوت، قضات، فوق‌العاده»: مصوّت

15- کدام واژه با از دست‌دادن معنای پیشین خود،‌معنای جدید نگرفته است؟ «سوگند، شادی، سپر» : شادی

16- کدام واژه نیاز به «تشدید» دارد؟ «تسلیت، تهنیت، شفقت» هیچ‌کدام.

17- کدام واژه «علامت اختصاری» نیست؟ «سمت، هما، ساد» : ساد

18- آیا «واژه‌ها» معنای ثابت وهمیشگی دارند؟ خیر

19- علاوه بر معنای مشخص هر واژه، از چه طریق دیگر معنای واژه‌ها را پیدا می‌کنیم؟ از رابطه‌ی هم‌نشینی

20- «ساف» علامت‌اختصاری چیست؟ سازمان آزادی‌بخش فلسطین

درس دوازدهم

گروه اسمی

دانستنی‌های درس

1- «گروه اسمی» از چه اجزایی تشکیل شده است؟ از یک اسم به عنوان هسته و یک یا چند اسم به نام وابسته

2- کدام بخش «گروه اسمی» اجباری است؟ هسته

3- «وابسته‌های پیشین» اسم چند نوع‌اند؟ هشت نوع

4- القاب و عناوینی که بدون هیچ نشانه یا نقش نمایی پیش از اسم می‌آیند، چه نامیده می‌شوند؟ شاخص

5- «وابسته‌های پسین» چند نوع است؟ پنج نوع

6- در جمله‌ی «عمو جواد را بهتر از هر کس دیگر می‌شناختم.» کدام واژه «شاخص» است؟ عمو

7- کدام «وابسته‌ی پیشین» نیست؟ «صفت عالی، صفت مبهم، صفت بیانی» صفت بیانی

8- مقصود از «نقش تبعی» چیست؟ تابع گروه اسمی قبل از خود باشد.

9- چند «نقش تبعی» در گروه اسمی وجود دارد؟ سه

10- نقشی‌که «گروه اسمی‌قبل از خود را توضیح می‌دهد.» چیست؟ بدل

11- «جمع مکّسر» ؛ یعنی... : جمع برخی از کلمات عربی

12- کدام‌واژه‌نمی‌تواند(شاخص)باشد؟«مهندس، محمود، استاد»: محمود

13- در ترکیب «کتاب زبان فارسی» هسته کدام است؟ کتاب

14- شاخص ها چه نوع کلماتی هستند؟ اسم یا صفت

15- کدام «وابسته‌ی پسین» نیست؟ «نشانه‌های جمع، مضاف‌الیه، صفت اشاره» : صفت اشاره

16- اگر یک نقش در جمله دوبار تکرار شود، آن را چه می‌نامند؟ تکرار

17- کدام‌علامت ازنشانه‌های‌جمع درزبان‌عربی‌نیست؟ «ان، ون، ات» : ان

18- کدام علامت برای «تعدّد اسم» در فارسی به کار نمی‌رود؟ «یان، گان، ون» : ون

19- مفرد جمع‌های مکسّر «قلل، عباد، حکام» چیست؟ قلّه، عبد، حاکم.

20- جمع مکسّر «مکتوب» چیست؟ مکاتیب.

درس سیزدهم - آشنایی با نوشته‌های ادبی

دانستنی‌های درس

1- «نوشته‌ای که در آن با زبان وخیال واحساس شاعرانه، صحنه‌ای از طبیعت توصیف شود.» چه نوع نوشته‌ای است؟ نوشته‌ی ادبی

2- «نوشته‌های ادبی» چند ویژگی دارند؟ سه

3- نوشته‌های «ادبی ـ هنری» چه نوع نوشته‌ای است؟ سخنی است که با عناصر ادبی درآمیزد و شکلی هنری به خود بگیرد.

4- کاربرد «زبان» برای تبدیل یک نثر معمولی به نثر ادبی؛ یعنی چه ؟ به کار بردن واژگان و تعبیرهای مناسب و برگزیده در یک نوشته

5- چگونه می‌توان یک معنی و مفهوم را به گونه‌های مختلفی عرضه کرد؟ با به‌کارگیری آرایه‌های ادبی

6- در عبارت «دل آدمی باغچه‌ای پرغنچه است که با نسیم محبت باز می‌شود.» کدام دو واژه (مشبه‌به) است؟ باغچه، نسیم

7- کدام ترکیب«حس‌آمیزی»دارد؟ «نسیم محبت، صدای شکفتن، آغوش چمن»

8- در جمله‌ی «سینه با نسیم محبت شکفته می‌شود.» چه واژه‌ای (مجاز) است؟ سینه

9- جمله‌ی «دل‌های از غم شکافته با محبت شکفته می‌شوند.» چه آرایه‌ای دارد؟ جناس

10- کدام عامل هنری بیان، موجب تأثیر کلام و سخن می‌شود؟ طنز

11- «محبت‌دل رابه‌مهمانی‌شکفتن‌می‌برد.»چه‌آرایه‌ای دارد؟ تشخیص

12- کدام واژه‌ی مترادف «گردش کردن» تأثیر عاطفی و قدرت تصویر آفرینی بیشتری دارد؟ چمیدن

13- چه واژه‌ای در جمله‌ی «باغبان محبت که همیشه نگران پرپر شدن غنچه‌ها است ...» دارد؟ نگران

14- هرچه... نوشته ساده‌ترباشد ارزش... آن‌بیشترمی‌شود.زبان،هنری

15- عبارت «روی زرد دل با شکوفه‌های محبت گلگون می‌شود» چه آرایه‌ای دارد؟ کنایه

16- «هوا گرگ و میش بود» ؛ یعنی ... : صبح زود بود.

17- «صور خیال» چه آرایه‌هایی را شامل می‌شود؟ تشبیه، استعاره، مجاز، کنایه

درس چهاردهم - گروه اسمی

دانستنی‌های درس

1- «گروه اسمی» از چند بخش تشکیل شده است؟ دو بخش

2- آیا «وابسته‌ی گروه اسمی» می‌تواند وابسته‌ای داشته باشد؟ آری

3- کدام «وابسته‌ی وابسته» نیست؟ «ممیز، صفت صفت، متمم فعل»: متمم فعل

4- اسمی که برای شمارش، تعداد، اندازه و وزن موصوف میان عدد و معدود قرار می‌گیرد، چه نام دارد؟ توضیح برای برخی از صفت‌هاست.

5- «ممیّزها» به چند گروه کلی تقسیم می‌شوند؟ دو گروه

6- کدام ترکیب ممیز ندارد؟ «دو طاقه پارچه، دو کتاب، دو دست استکان». دو کتاب

7- کدام واحد شمارش درست نیست؟ «یک تخته فرش، یک دست میزو صندلی، یک توپ پارچه» : یک تخته فرش

8- «صفت صفت» یعنی چه ؟ توضیح برای برخی از صفت‌هاست.

9- کدام ترکیب (صفت صفت) ندارد؟ «لباس آبی سیر، رنگ سفید شیری، کیف پسر همسایه» : کیف پسر همسایه

10- «متمم» چیست؟ گروه اسمی که پس از حرف اضافه می‌آید.

درس پانزدهم - طنز پردازی

دانستنی‌های درس

1- «طنز» چیست؟ بیانی غیر متعارف.‌خنده‌آور با بزرگ‌نمایی کاستی‌ها و زشتی‌ها که قصد اصلاح دارد.

2- اساس تمام شیوه‌های بیان طنز بر چه استوار است؟ برهم زدن عادت‌ها

3- بهره‌گیری از کدام فرهنگ بر قدرت طنز می‌افزاید؟ فرهنگ غنی عامه

4- کدام شاعر شهرت «طنز سرایی» دارد؟ «سنایی، انوری، عبید زاکانی» : عبیدزاکانی

5- «فرهنگ‌عامه» شامل چه بخش‌هایی است؟ ضرب‌المثل‌ها، کنایات و واژگان عامیانه

6- «برهم‌زدن عادت‌ها» یعنی چه؟ بزرگ‌نمایی و اغراق در توصیف چهره‌ها و حالات و خصایص انسانی

7- «نقیضه‌پردازی» به چه معنی است؟ تقلید از آثار ادبی

8- چه کسانی از «فرهنگ عامه» به خوبی در طنز بهره‌برداری کرده‌اند؟ جمال‌زاده، دهخدا

9- «مفاد» ؛ یعنی ... : آن چه از یک متن برداشت می‌شود.

10- یکی‌از راه‌های‌ساخت‌طنز...یک‌موضوع یا ماجراست. کش‌دار کردن

درس شانزدهم - ساختمان واژه

دانستنی‌های درس

1- «واژه‌ها» با توجه به تکواژهای تشکیل‌دهنده‌ی آن، به چند نوع تقسیم می‌شوند؟ دو نوع

2- واژه‌های غیرساده، چند نوع‌اند؟ سه نوع

3- کدام واژه «ساده» نیست؟ «رفتن، گوسفند، گنجشک» : رفتن

4- «واژه‌ی مرکب» از چه قسمت‌هایی ساخته شده است؟ از دو تکواژ آزاد یا بیش‌تر تشکیل شده است.

5- اگر واژه‌ای از «یک تکواژ آزاد+ یک یا چند وند» ساخته شود، چه نوع واژه‌ای ساخته است؟ مشتق

6- کدام واژه «مرکّب» نیست؟ «یک رنگ، بهاره، چهارراه» : بهاره

7- کدام‌واژه«مشتق»نیست؟ «دردمند، هیچ‌کاره، کمانک» : هیچ‌کاره

8- کدام واژه «مشتق ـ مرکّب» نیست؟ حلقه به گوش، نوجوانی، دانشمند» : دانشمند.

9- هر واژه چند «تکیه» دارد؟ یک تکیه

10- اگر واژه‌ای همراه (وند) بیاید و واژه‌ی مشتق بسازد، چند تکیه خواهد داشت؟ یک تکیه

11- ترکیب کدام واژه‌ی مرکّب با بقیه فرق دارد؟ «گل خانه، چوب لباس، هواپیما» : هواپیما

12- ترکیب کدام صفت با بقیه متفاوت است؟ «خودخواه، چادرنشین، وطن‌خواه» : خودخواه

13- اگر «صورت گفتار کلمه‌ای تغییر کند، اما شکل نوشتار ثابت بماند.» این دگرگونی را چه می‌نامند؟ فرآیندهای واجی

14- «شکل نوشتار و شکل گفتار» کدام واژه یک‌سان است؟ «قندشکن، قلم‌دان، زودتر» : قلم دان

15- «فرآیندهای واجی» در چند شکل پدید می‌آیند؟ چهار شکل

16- شکل‌های مختلف «فرایندهای واجی» را نام ببرید. کاهش، ‌افزایش، ابدال،‌ادغام

17- اگر بتوان در میان دو تکواژ، تکواژ دیگری قرار داد نشان چیست؟ نشان این است که تکواژها از هم جدا هستند.

18- «وند» در واژه‌ی «مردانه» چه نوع «وندی» است؟ اشتقاقی

19- «مضاف و مضاف‌الیه» اگر تشکیل یک کلمه بدهند چند «تکیه» می‌گیرند؟ یک تکیه

20- واژه‌های «نزدیک‌بین، دیریاب، زودرس» از چه بخش‌هایی ترکیب شده‌اند؟ صفت + بن مضارع

درس هفدهم - کلمات دخیل در املای فارسی

دانستنی‌های درس

1- مفهوم کلمات «دخیل» چیست؟ کلماتی که فارسی نیستند و از زبان‌های دیگر وارد زبان فارسی شده‌اند.

2- جمله‌ی «استعمال‌دخانیات ممنوع» چند کلمه‌ی «دخیل» عربی دارد؟ چهار کلمه

3- کلمات «دخیل» عربی در زبان فارسی به چند دسته تقسیم می‌شوند؟ دو دسته

4- کدام کلمه‌ی دخیل، از بقیه متفاوت است؟ «نشر، نسبتاً، تصحیح» : نسبتاً

5- نشانه‌های خاص زبان عربی چیست؟ حروف جاره، تنوین، ال

6- اصطلاح «جارومجرور» یعنی ... : کلماتی که از یک حرف و یک اسم تشکیل شده‌اند.

7- کلمات «تنوین‌دار» عربی در زبان فارسی چه نقشی می‌گیرند؟ قید

8- «ال» در زبان عربی در چه صورتی تلفظ نمی‌شود؟ اگر کلمه با حروف قمری آغاز شود.

9- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟ «عقرب جراره، طیلسان آبی، غایت‌القسوای مقصود» : غایب‌القصوی

10- کلمات عربی از مقوله‌ی «اعلام و اشخاص» در زبان فارسی در کدام نقش کاربرد دارند؟ اسم یا صفت

درس هیجدهم - مرجع‌شناسی

دانستنی‌های درس

1- برای انجام دادن هر گونه پژوهش باید ... : منابع را بشناسیم.

2- کتاب‌هایی که «حاوی زبده‌ای از همه‌ی رشته‌های علوم انسانی یا رشته‌ای معین» هستند، چیست؟ دایرة‌المعارف‌ها

3- اولین «دایرة‌المعارف‌ها» در کدام کشورها نوشته‌شد؟ چین و ایران

4- کدام کتاب نوعی «دایرةالمعارف چنددانشی» نیست؟ «لغت فرس اسدی،جامع‌العلوم رازی،رسایل اخوان‌الصفا» : لغت فرس اسدی

5- تألیف دایرةالمعارف‌ها به شیوه ی نوین از چه قرنی و در کجا رواج یافت؟ هفدهم، اروپا

6- نخستین دایرة‌المعارف فارسی چه بود؟ ترجمه‌ی دایرةالمعارف اسلام

7- تألیف‌دایرةالمعارف درایران ازچه‌زمانی‌آغازشد؟حدود پنجاه سال پیش

8- «دایرةالمعارف فارسی» به سرپرستی چه کسی و در چند مجلّد چاپ شد؟ دکتر غلامحسین مصاحب، سه جلد.

9- کار تدوین «دانش‌نامه‌ی ایران و اسلام» زیر نظر چه کسی شروع شد؟ احسان یار شاطر

10- ویژگی‌های «دایرة‌المعارف فارسی» چه بود؟ انتخاب واژگان فارسی، دقت علمی، نوجویی و ابتکار

11- شرح‌داده‌شده مربوط‌به کدام‌کتاب‌است؟«درسال1362 کار تدوین وتألیف آن از حرف «ب» آغاز شد.» دانش‌نامه‌ی جهان اسلام

12- نویسنده‌ی کتاب «تاریخ و حال ایران» کیست؟ مهدی بامداد

13- «فهرست کتاب‌های چاپی فارسی» تألیف کیست؟ خان بابامشار

14- ماهنامه‌ی‌وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی که هر ماه فهرست کامل مقالات و کتاب‌های تازه در آن منتشر می‌شود، چیست؟ نمایه

15- «فهرست‌مقالات‌فارسی»ازکیست وچندجلداست؟ایرج‌افشار،پنج

16- کدام‌یک‌«ازمنافع‌دیداری وشنیداری» نیست؟ «میکروفیلم، فیش، عکس و اسلاید» : فیش

17- شیوه‌ی‌تنظیم«فهرست مقالات فارسی» چگونه است؟ موضوعی

18- چه منابعی در سال‌های اخیر بیش از همه بر روند تحقیقات اثر گذاشته است؟ منابع رایانه‌ای

19- «فهرست‌ها» از کدام‌گروه کتاب‌های‌مرجع هستند؟ منابع فرعی

20- جدیدترین‌روش‌ذخیره‌سازی داده‌ها چیست؟ ذخیره‌سازی‌نوری

درس نوزدهم - ساخمان واژه

دانستنی‌های درس

1- «وندها» از نظر قرارگرفتن در ساختمان واژه، به چند نوع تقسیم می‌شوند؟ سه نوع

2- نام دیگر «تکواژ آزاد و تکواژ پیوسته» چیست؟ پایه و وند

3- ساخت کدام‌ صفت مانند بقیه نیست؟‌«نامعلوم، ناگوار، ‌نامناسب» : ناگوار

4- کدام‌واژه ازترکیب«پیشوند+اسم» ساخته نشده است؟ «نادرست، نافرمان، ناامید». نادرست

5- کدام صفت (بن فعل) ندارد؟ «ناشناس، نایاب،‌ناکام» ناکام

6- واژه‌هایی که به (‍ه ـ ه) ختم می‌شوند هنگام اتصال پسوند (ی) به آن اسم، به چه شکلی در می‌آیند؟ گی

7- از واژه‌های داده شده، کدام یک تعبیری دوگانه ندارد؟ «قصابی، بخاری، خانگی» خانگی

8- تکواژپایه‌درکدام گزینه عربی نیست؟‌«مرغوبیت، خوبیت، جمعیت»: خوبیت

9- «خریدار» چه نوع کلمه‌ای است؟ صفت

10- از بین کلمات داده شده، کدام صفت نیست؟ «دیدار، خواستار، گرفتار» : دیدار (اسم) است.

11- «بن ماضی +ه» چه صفتی می‌سازد؟ مفعولی

12- کدام ساخت با بقیه فرق دارد؟ «خنده، پایه، ناله» پایه

13- «خزنده» چه نوع صفتی است؟ فاعلی

14- پسوند (دان) در کدام واژه با بقیه فرق دارد؟ «نمکدان، چینه‌دان، نادان» : نادان

15- کدام واژه صفت نیست؟ «رنگین، نگین، زرین» : نگین

16- ساخت دستوری کدام واژه با بقیه فرق دارد؟ «شرمگین، سنگین، غمگین» : سنگین

17- «فرآیند کاهش واجی» چیست؟ حذف برخی از واج‌ها در طول زمان

18- کدام واژه «صفت شغلی» نیست؟ آهنگر، آرایشگر، لنگر» لنگر

19- وقتی آخرین واج یک هجا (چهار واجی) باشد واج / ت / و / د / در زنجیره‌ی گفتار چه می‌شود؟ حذف می‌شود.

20- کدام کلمه (پسوند) ندارد؟ «افسرده، تهرانی، ناشناس» ناشناس

درس بیستم -  نقش‌های زبانی

دانستنی‌های درس

1- نقش‌های اساسی‌تر زبان چند نوع‌اند؟ چهار نوع

2- اساسی‌ترین نقش زبان ... : ایجاد ارتباط در میان یک جامعه‌ی زبانی است.

3- «محمل اندیشه بودن زبان» به چه معنی است؟ بدون زبان، نمی‌توان به تفکر و اندیشه پرداخت.

4- در عبارت «راستی، فردا کلاس ادبیات دیرتر شروع می‌شود.» کدام‌یک از نقش‌های زبان بیان شده است؟ ایجاد ارتباط

5- کدام واژه مفهومی «انتزاعی» نیست؟ «کاشتن، رشدکردن، انسان»: انسان، مفهومی عام است.

6- مفاهیم عام و مفاهیم انتزاعی چگونه برای ما فراهم می‌شوند؟ از طریق زبان

7- اصطلاح«حدیث‌نفس»به‌چه معنی است؟ درباره‌ی خود سخن گفتن.

8- چه زمانی نقش‌های مختلف زبان را می‌آموزیم؟ در کودکی همراه با خود زبان

9- اصول و ضوابط آفرینش ادبی جزء ... : نظام زبان نیستند.

10- ساخت‌های صوری زبان را نام ببرید؟ صرفی، آوایی، نحوی

11- «هدف از هر ارتباط زبانی» چیست؟ انتقال اطلاع به دیگران

12- با تکیه بر کدام عامل درباره‌ی جمله‌ی (درخت انسان می‌کارد.) می‌گوییم این حکم صادق نیست؟ با تکیه بر زبان

13- شاعر کدام دو ساخت را بر مجموعه‌ی ساخت‌های آوایی فارسی افزوده است؟ وزن، قافیه

14- برای درک و فهم درستی از آفریده‌های ادبی چه باید کرد؟ از فنون و علوم و سنت‌های ادبی یاری گرفت.

15- برای آسان شدن تلفظ میان دو واژه‌ی (مو) و (کوتاه) چه می‌کنیم؟ یک صامت اضافه می‌کنیم.

درس بیست و یک وبیست ودو - کلمات دخیل / ساختمان واژه

دانستنی‌های درس

1- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟ «قیه و فریاد،‌عتاب و خطاب، مواحب خداداد» : مواهب خداداد

2- املای «اصطلاحات علمی عربی» که جزئی از زبان فارسی شده است، چگونه است؟ شکل املا (قالبی) است، در قالب رسم‌الخط عربی باید نوشته شود.

3- کدام واژه‌ی غیرساده در شمار صفت های مشترک با قید نیست؟ «هنرور، ناخواسته، شجاعانه» : هنرور

4- برای تشخیص (اسم وصفت) در واژه‌های غیرساده، چه باید کرد؟ باید به کاربرد آن‌ها در جمله‌ توجه کرد.

5- کدام ترکیب غلط املایی ندارد؟ «رمز حویت، ایجاذ مخل، مالیات مستغلات». مالیات مستغلات

6- بخش مهمی از واژه‌های مورد نیاز در زبان فارسی چگونه تأمین می‌شود؟ از راه مرکب‌سازی و مشتق‌سازی

7- به چند شکل واژه‌ی «مشتق ـ مرکب» ساخته می‌شود؟ دو شکل

8- واژه‌ی «مشتق ـ مرکب) چگونه ساخته می شود؟ واژه مشتق + تکواژ آزاد

9- «ادغام» چیست؟ یکی‌شدن دو حرف هم‌جنس به دلیل نزدیکی به‌هم

10- در کدام واژه نمی‌تواند «ادغام» انجام شود؟ «کبود ده، زودتر، قلم‌دان» : قلم دان

11- کدام واژه‌ی «مشتق» بیش از یک (وند) دارد؟ «ناراحتی، مرگ و میر، قدم به قدم» : ناراحتی

12- کدام واژه (صفت مرکب + وند) است؟ «ناجوان‌مرد، کارشناسی، داد و ستد» : کارشناسی

13- ادغام در کدام واژه فقط در «زبان گفتار» نیست؟ «شپره، بلند تر، تب‌بر» : سپره

14- کدام ترکیب عربی در فارسی مطابق با رسم‌الخط واملای زبان عربی نوشته نشده است؟ «المؤمن مرآت المؤمن، نغوذ بالله» : المومن مرآت المؤمن

15- یکی از ویژگی‌های زبان و ادب فارسی این است که ... : با آیات و احادیث و معارف اسلامی در هم آمیخته است.

[ سه‌شنبه ٢ اردیبهشت ۱۳٩۳ ] [ ٦:۱٢ ‎ق.ظ ] [ حسین ملاصادقی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

دبیر زبان و ادبیات فارسی شهر تهران و دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی
Google

در اين وبلاگ
در كل اينترنت
موضوعات وب
صفحات اختصاصی
RSS Feed