ادبی-فرهنگی-مذهبی
ادبی-فرهنگی-مذهبی 
قالب وبلاگ
نويسندگان

 

ادبیات فارسی 2 ( متون نظم و نثر ) سال چهارم  - پاسخ خودآزمایی ادبیات فارسی 2 ( متون نظم و نثر ) سال چهارم  رشته ی علوم انسانی

 

خودآزمایی صفحه ی 9

1-    ابر پراکنده حجیم و بزرگ و سیاه و درحال حرکت بودن تکه های ابر بر آسمان آبی رنگ 

2-     استعاره از آسمان

3-     ابر به رای عاشقان و طبع بیدلان ، سیلاب خروشان ، غباری معلق ، فیلان پراکنده ، گرد زنگار ، موی سنجاب ، جوجه های سیمرغ (بچگان عنقا) ، چندن سوهان زده ، عبیر بیخته، دودی برخاسته از آتش ... آسمان به آب ساکن ، صحرایی آبی رنگ ، آیینه ی چینی ، دیبای پیروزه گون و دریای سبز، لوح پیروزه و صفحه ی مینا . در این تشبیهات تصویر ابرها مثل فیلان پراکنده ، و جوجه های عنقا و هم چنین تصویر آسمان به صحرا و دریا به خاطر وجه شبه روشنی که دارند ، زیباتر است .

4-   ویژگی زبانی : کثرت لغات فارسی و کمی لغات عربی سادگی زبان ، کهنه ومهجور بودن بعضی از لغات مثل عبیر بیخته و مغبر - ویژگی فکری : واقع گرایی و توصیفات عینی و محسوس روح شادی و نشاط - ویژگی ادبی : به کار بردن  استعاره ، تشبیه های حسی و ملموس بسیار زیبا ، آرایه های ادبی طبیعی و ساده و قافیه ی ساده .

5-     مصراع اول تیرگی مصراع دوم روشنی و سفیدی

6-     تکلیف دانش آموزی - جهت راهنمایی مطلع قصاید را می نویسیم .

سروش اصفهانی :

دو ابربام  زن گشت از دو سوی آسمان پیدا                    به هم ناگاه پیوستند و برشد از دو سو غوغا

قاآنی : 

 به گردون تیره ابری بامدادان برشد از دریا               جواهر خیز و گوهر ریز و گوهربیز و گوهرزا

 

خودآزمایی صفحه ی 13

1) الف: ایجاز و اختصار                   ب: آوردن ((ی )) استمرار در آخر فعل              پ: کوتاهی جملات

ت : کمی لغات عربی                    ث : کهنگی لغات                 ج: آوردن دوحرف اضافه برای یک متمم                           

2) یعنی در میان تمام اعراب جست وجو کرد و هیچ کس را برتر وآگاه تر از عبدالمسیح نیافت .

3) تکرار فعل ((کردندی )) در پایان جملات : .... و با این اشتران  بختی جنگ کردندی و این بختیان را به هزیمت کردندی .

تکرار فعل های ((برود)) و ((بماند)) در پایان جملات : مملکت عجم به دست او افتد و به دست او می رود و چون او برسد به دست خلیفتی از آن او برود و به دست مسلمانان بماند ، اما اکنون تا چهارده سال در دست نوشروان بماند .

4) الف : او نماز عصر را گزارد (به جا آورد)      ب: او وامهایش را به بانک گزارد (پرداخت کرد )

پ: نصراله منشی کلیله و دمنه را از عربی به فارسی گزارد (ترجمه کرد )    ت:  تا تعبیر خواب من و  آنِ موبدِ موبدان ، تعبیر هردو بگزارد (تعبیر کرد).

5) دیدن ایوان مداین ، پایتخت ساسانیان و خرابه های آن / ص 11 بند نخست ، خط 2،3 و4 انوشروان به خواب اندر چنان دید  ...  آن کوشک او را بسوختی . یا / ص 12 بند پایانی از پایان خط 2 تا خط 3و4 گفت : یا عبدالمسیح تو را ملک نوشروان  ...

خودآزمایی ص 15

1-    الف) حذف فعل به قرینه ی لفظی و معنوی :( مرگ نه به پیری بود نه به جوانی)- (بود) لفظی

ب) آوردن تمثیل در نثر مانند تمثیل خیاط و پیر خمیده قامت .

2-  برای تفهیم وتبیین بهتر نوشته ی خویش و بدل کردن یک امر معقول به محسوس ( این که انسان خواه ناخواه پیر می شود و مرگ به سراغ او می آیدو محکوم به مرگ است بنابراین باید قدر جوانی و دوران عمر را بداند. )

3-     داستان اول : درزی در کوزه افتاد - داستان دوم : ای شیخ این کمانک به چند خریده ای ؟

4-     بر اساس توانایی خود از جوانی ات بهره مند شو. ( استفاده مطلوب از دوران جوانی )

خودآزمایی ص 23

1-    رسیدن ( رسیده شدن ) ، رسیدن ، طول کشیدن ، گذشتن ، از آن . جا افتادن ( برای شراب )

2-   میرماه است ( تشبیه بلیغ اسنادی ) میرسرواست (تشبیه بلیغ اسنادی ) سراهایی دیدند هر یکی چون بهشت اعلی ( تشبیه غیر بلیغ )

3-   تابستان به سمرقند رفتی یا به شهری از شهرهای خراسان (رفتی ) - و ازش بسیار توان خورد به سبب مائیتی که در اوست و انواع میوه های دیگر همه خیار (بودند) ... زیرا که صمیم دولت سامانیان بود و جهان آباد (بود) - هوا خوش بود و باد سرد ، نان فراخ ، میوه ها بسیار و مشمومات فراوان .

4-     الف: در تاریخ بیهقی تکرار فعل زیاد می بینیم ولی در این قسمت متن تکرار فعل وجود ندارد .

ب: لغات به کاربرده شده مشکل تر از نثر بیهقی است . -  پ : در تاریخ بیهقی کهنگی لغات دیده می شود در حالی که در چهار مقاله کهنگی لغات دیده نمی شود .   - ت : در تاریخ بیهقی سجع وجود ندارد درچهار مقاله سجع طبیعی است .

5- ای بخارا شاد باش و دیر زی                 میر، زی تو شادمان آید همی

زی : در مصراع اول به معنای زندگی کن و در مصراع دوم به معنای به سوی ، جناس تام دارد.

بوی جوی مولیان آید همی                     یاد یار مهربان آید            بو ، جو و یاد، یار : جناس ناقص اختلافی

6- مهم ترین عید ایرانیان جنوب غربی است و جشنی بوده است که ایرانیان در روز شانزدهم از ماه مهر می گرفتند و شش روز طول می کشید و به قول ((بندهشن )) مشیا و مشیانه (آدم و حوا) درچنین روزی متولد شده اند ، این جشن بزرگ شش روز طول می کشید ، از روز شانزدهم مهر آغاز می گردید و به روز بیست و یکم - که رام روز باشد - ختم می شد . روز آغاز را ((مهرگان عامه )) و روز انجام را ((مهرگان خاصه )) می گفتند .

7- سینه مالامال درد است ای دریغا مرهمی                              دل زتنهایی به جان آمد خدا را همدمی

      خیز تا خاطر بدان ترک سمرقندی دهیم                               کز نسیمش ((بوی جوی مولیان آید همی ))

8- تکلیف دانش آموز   تفاوت های نثرها : را = برای     باز رسید = رسید    در رسید = رسیده شد . به دست نشود : یافت نمی شود   تقدیم فعل بر قید ( جملة آخر )  نان فراخ = نان بسیار

خودآزمایی ص 27

1-    موضوع را متوجه شد ( منظور خسرو را دریافت ) از ظاهر امر پی به باطن برد

2-     سئوال حذف است

3-     خسرو در این جهان از خداوند عیب گرفته است . سنایی که می گوید:

ابلهی دید اشتری به چرا                   گفت نقشت همه کژ است چرا ؟

گفت اشتر که اندرین پیکار              عیــــــب نقاش می کنی هشدار ؟

4- الف: آوردن جمله های طولانی (اطناب)                        ب:کثرت کاربرد لغات عربی          

       پ: کاربرد آرایه های ادبی                                        ت: استفاده از ترکیبات دشوار

5- رشته گران فطرت را در کارگاه تکوین بر تلوین ، یک سرسوزن خطا نباشد.

6- حکایت اول حذف - حکایت دوم : شاه ظاهر بین و متکبر، عیب جو، ظالم ، خرافه پرست ، جاه طلب

7-    به معنای ((به ))

8-   الف: در زبان حکایت است ، امروز زبان حکایات زبان مردم کوچه و بازار  محاوره ای است اما در این جا زبان ادیبانه است - ب: داستان های قدیمی ایستاست و نویسنده نتایج اخلاقی داستان را در پایان بیان می کند در حالی که داستان های امروزی پویا و واقع گراست و نتایج آن معلوم نیست و نتیجه با خواننده است . پ: در داستان های قدیم شخصیت داستان ثابت است در حالی که در داستان های امروزی شخصیت داستان متغیر است .  ت : در داستان های امروزی عناصر داستان می بینیم اما حکایات قدیمی تمثیلی بوده است .

9-     تکلیف دانش آموزی 

 

خودآزمایی ص 31

1-                                          اشک ریختن ( ازچشم)                                                                             چشم (اشک ریختن

عبر              ایهام تناسب                                                        دیده                    ابهام تناسب

                                             عبرت گرفتن                                                                                              دیده شده

2- آرایه ی (( تشخیص ))

3- در مصراع اول اشک و در مصراع دوم آب دجله (واردشدن آب دجله به خلیج فارس )

4-    فک اضافه

5-     زنجیر عدل انوشیروان

6-     با آرایه تشخیص یعنی زمین به جای شراب ، خون دل پادشاهان را ...

7-     مردن و خاک شدن قدرتمندان نشان می دهد که جهان به کسی وفادار نیست و باید از مرگ آن ها عبرت بگیریم .

8-     چون هر انسانی که می میرد در دهان او فرو می رود و سیر نمی شود.

9-  گفته اند که گویا منظور از ریختن چهارده کنگره ی کاخ انوشیروان ، رونق و عظمت یافتن اسلام در قرن چهاردهم باشد که با روزگار ما هم زمان است . ( ظاهراً نوع بیان خودآزمایی اسم کتاب را می خواهد که در این صورت تفسیر امام فخر رازی و تفسیر طبری )

10- الف: کاربرد اصول دستوری در حد بسیار استادانه ای است و فصاحت شعر هم یکی در گرو این امر است و هیچ نا هماهنگی اخلال کننده ای در جملات نیست .

ب: برخی تعبیرات قدیمی در شعر دیده می شود (به تناسب زمان ما) شاید در زمان شاعر عادی بوده است ، مثل به کار بردن شنیدستی به جای شنیده ای و استفاده از قید تمنای بو که ( که امروز به کار نمی رود ) به کار بردن گرسنه به جای گرسنه (شاید به ضرورت وزن ) به کار بردن فعل امر ((گری)) به جای ((بگری )) که امروزه این صیغه از فعل متروک است و به جای آن از فعل  (( گریه کن )) استفاده می شود و تقدیم صفت شمارشی بر موصوف که امروز مرسوم نیست مثل دوم دجله به جای دجله ی دوم .

خودآزمایی ص 39

1-    نکوهش توانگر

2-     آسایش و خاطر جمعی با فقر به دست نمی آید .

3-   مصراع اول: وصف حال ثروتمندان که آسایش برای بهتر عبادت کردن خدا دارند مصراع دوم : توصیف فقرا که به دلیل فقرشان آرامش خاطر ندارند و نمی توانند خدا را عبادت کنند.

4-   جمله های کوتاه : چون ابرآذارند و نمی بارند و چشمه ی آفتابند و برکس نمی تابند . گفتم مذمت اینان روا مدار که خداوند کرم اند ...

تضادهای فعلی : ابر آذارند = نمی بارند - چشمه ی آفتابند = نمی تابند - سواراند = نمی رانند

ایجاز : محک داند که زر چیست ؟

5-  وقیح . اهل جدال و سفسطه است و درویش نما . سرزنش کننده عیب جو

6-  مصراع دوم وصف میراث خوران مفت خور می میرند و آن را برای میراث خواران می گذارند .

7- الف: توانگران دخل مسکینان اند و ذخیره ی گوشه نشینان ب:  مال مزکا دارند و جامه ی پاک و عرض مصون . پ: دست تعدی دراز کرد و بیهوده گفتن آغاز ،

8-  هیچ کدام هردو را نصیحت می کند زیرا:  هر دو گروه را دارای محاسن و معایب می داند .

9-  اگر ژاله هر قطره ای در شدی                              چوخرمهره بازار از او پر شدی

10- انسان اگر در فقر نیز به سر ببرد نباید لب به شکایت باز کند و همیشه باید امیدوار به فضل خدا باشد و گرنه بدبخت خواهد مرد و از رحمت خدا بی نصیب خواهد ماند و اگر ثروتمند باشد باید هم خود بخورد و هم به  دیگران فایده برساند .

11- ترصیع : قدمی در راه  خدا ننهند و درمی بی من و اذی ندهند. ( موازنه ) در زمره ی توانگران شاکراند و کفور و در حلقه ی درویشان صابراند و ضجور .

نه که من بر حال ایشان رحمت می برم گفتم : نه ، که بر مال ایشان حسرت می خوری .

- سجع : یکی تحرمه ی عشا بسته و دیگری منتظر عشا نشسته - اسباب معیشت ساخته و به اوراد عبادت پرداخته

12- قائم مقام فراهانی - جلال آل احمد - دکتر علی شریعتی - صادق چوبک

13-  اگر قدرت جودست و گر قوت سجود، توانگران را به میسر می شودکه مال مزکا دارند و جامه ی پاک و عرض مصون .

-         پس عبادت اینان به قبول نزدیک ترست که جمع اند و حاضر نه پریشان و پراکنده خاطر .

-          گفتم : مذمت اینان روا مدار که خداوند کرم اند .

خودآزمایی صفحه ی 43 :

1- چون نسیم سحر نماد پیام آوری بین عاشق و معشوق است                2- الف: دوباره       ب: آشکار

3- درگیسوی شکن در شکن معشوق                                              4- ساقی : واسطه ی فیض - می : عشق و فیض حق  - مطرب: وسیله ی ارتباط بین سالک و خدا                 5- دراین صورت با مصراع اول آرایه ی جناس می شود             

 6-  بیت 6 بازپرسید زگیسوی شکن در شکنش              کاین دل غم زده سرگشته گرفتار کجاست

7- در مقابل سختی ها نباید رنجید چون آسایش بی رنج وجود ندارد .

8- طلب عشق - تجلی معشوق برعاشق - سختی کشیدن در راه حق .

9- تکلیف دانش آموزی

خودآزمایی صفحه ی 49  

1-    مصراع دوم بیت نخست : تفصیل ها پنهان شده در پرده ی اجمال ها

2-   ادبار به معنی بدبختی و پشت کردن دولت و سعادت است که به غروب خورشید (مغرب) تشبیه شده است . زیرا در هنگام غروب ، خورشید به ما پشت می کند . از طرف دیگر بدبختی نماد سیاهی است که به غروب خورشید تشبیه شده است زیرا در هنگام غروب خورشید تشبیه شده است زیرا در هنگام غروب خورشید هوا تاریک می شود .

3-  اقبال به معنی روی آوردن سعادت است که به طلوع خورشید (مشرق) تشبیه شده است از طرف دیگر اقبال و خوشبختی نماد سفیدی و روشنایی است که به طلوع خورشید تشبیه شده است زیرا در هنگام طلوع خورشید همه جا روشن می شود .

4-     آسمان

5-     تشبیه بلیغ اضافی (سررشته ی آمال ها )

6-     یک کوچه راه از بی کسی - حیران اطوار خودم – هر روز گردد تنگ تر سوراخ این غربال ها / هر لحظه دارم نیتی  

         چون قرعه ی رمال ها

7-     پیشانی عفو تو را پر چین نسازد جرم ما         آیینه کی بر هم خورد از زشتی تمثال ها

8-     لف و نشر مرتب ، تضاد ، تشبیه ، مراعات نظیر

خودآزمایی صفحه ی 53 :

1-  (( ضمیری)) ساحت ضمیرش منبع معانی و پیرایه ی فکرش فصاحت سحبانی - نقد محتوایی ، فنی . صنایع و بدایع که مولانای مذکور در شعر درج می نماید ( نقد فنی )

2-  نثر مصنوع - به کارگیری لغات و ترکیبات عربی - بهره گیری فراوان از آرایه های ادبی مثل سجع ، تشبیه، استعاره ، استفاده از زبان عامه و فرهنگ عامیانه .

3-   گفتار شاه عباس و روی آوردن محتشم و دیگر شاعران به شعر مذهبی صفحه ی 51 از خط سوم : مولانا محتشم کاشی ...

4-   ترکیب بندی که در هفت بند سروده شود . ( البته هفت بند شامل ترجیع بند هم می شود هر چند هفت بند حسن کاشی ترکیب بند بوده است . )

5-   تضمین از شعر نظامی است که نویسنده از آن استفاده ی منفی کرده است . ( به این معنی که شاعران برای خوشامد شاهان صفاتی به اغراق به آن ها نسبت می دهند و حقیقت را وارونه جلوه می دهند . در نتیجه اشعار مدحی بی پایه و بی ارزش است . )

6-   ناظم مناظم سخن ، پیرایه بند سلسله معنی آرایی ، بلاغت گستر، سخنان لالی انتظام ، شعر پر طمطراق ،  معانی رنگین ، سرخیل سخنوران هفت بند . استعاره های دور از کار . منبع معانی . فصاحت سبحانی . سریع الفکر . فکر دقیق و معانی بلند . قصیده ای غرا

خودآزمایی صفحه ی 59

1-  الف: بیت سعدی از زیبایی بیشتری برخوردار است زیرا در این بیت تشبیه مضمر وجود دارد و شاعر اشک های خود را به باران مانند کرده و غیر مستقیم به گل فرو رفتن شتر را در روزهای بارانی بیان کرده است . درحالی که در شعر طبیب از این تشبیه خبری نیست . ب: در هر دو مبالغه و اغراق وجود دارد ولی مبالغه بیت طبیب آشکارتر و پررنگ تر است  ج : عاطفه و صمیمت در بیت سعدی لطیف تر و محسوس تر و دلنشین تر است 

2-     رنج و اندوه عشق است

3-     جای تعجب نیست اگر گل شکفته شده به سرو که پای درگل و اسیر تعلقات وتعینات بخندد

4-     فاصله ی تولد تا مرگ یا فاصله ی دنیا و آخرت

5-     در محفل و بزم عشق و محبت

خودآزمایی صفحه ی 61 :

1-    با این سبک نوشتم قلم مجاز ( علاقه آلیه )

2-     به سرعت و به تندی - یک دفعه - اینک - اکنون

3-   به کارگیری سجع و آمیختن نظم و نثر - آمیختن نثر و شعر عربی با فارسی / حذف افعال در نوشته ها / آوران استشهاد شعری .

خودآزمایی صفحه ی 63:

1-  معشوق حافظ گاهی غیبتی دارد که همین دیدارش را لذت بخش تر می کند . حافظ غیبت را لازمه و مقدمه ی حضور می داند ولی به عکس معشوق فروغی همیشه حضور دارد و هیچگاه غیبت نکرده است .

2-     کثرت جلوه های گوناگون آفرینش (پدیده های رنگارنگ هستی که همه زیبایی های خدا را به نمایش می گذارند )

3-    آینه ی چشم اضافه ی تشبیهی است که چشم مشبه و آینه مشبه به ادات تشبیه و وجه تشبیه نیز محذوف است .

بیت دارای تشبیه مضمر نیز هست که در آن بالای معشوق (قد معشوق ) به عالم تشبیه شده است .

4- با صدهزارجلوه برون آمدی که من                  با صد هزار دیده تماشا کنم تو را

5- علاوه بر این که در هر دو بیت ((تشبیه بلیغ )) داریم (آینه ی چشم - کارگه عشق ) در هردوبیت ((تصدیر)) نیز به کار رفته است .

6-    وحدت وجود (همه جا تجلی خداست یا همه جا عکس رخ یار توان دید )

7-     طوبی وسدره گر به قیامت به من دهند              یک جا فدای قامت رعنا کنم تورا

خودآزمایی صفحه ی 67:

1-    نگران مال و منال دنیا بودن ، در فکر بیش و کم بودن و تعلقات دنیایی و مادی مایه ی غم انسان است .

2-   طرفداری از عدالت اجتماعی - قناعت و ترک آز – آزادگی – احترام به عقاید مردم – بی اعتنایی به مال دنیا و آسایش خاطر

3-     اجتماعی

4-  بیت نخست تکرارو تضاد (کم و بیش ) بیت دوم تشبیه بلیغ (دفتر زمانه ) بیت سوم مجاز (جامعه ) بیت چهارم جناس ( ما و با ) و تلمیح ( جمشید جم ) به پادشاهی جمشید و جام و اشاره دارد . لف و نشر . مراعات نظیر

5-  ازپادشاهان سلسله ی پیشدادی شاهنامه است. وی برخی از فنون وکارها وپیشه ها رابه جهانیان آموخت اما چون سال ها گذشت ، به تدریج ، خودبینی و ناسپاسی به یزدان ، بر او چیره شد . چندان که سرانجام گفت: (( مراخواند باید جهان آفرین )) به همین سبب کار و بختش سرنگون و واژگون گردید و سرانجام به دست ضحاک اسیر و کشته شد. کاربرد این ترکیب درست نیست . زیرا جم همان جمشید است و اضافه کردن این دو به هم هیچ معنایی ندارد.

خودآزمایی صفحه ی 71 :

1-    صادق هدایت ، بزرگ علوی ، جمال میرصادقی ، صادق چوبک

2-     پرمهرومحبت ، شیطنت و بازیگوشی ، قهر و غضب ، فیس و افاده و مکتب و مدرسه

3-   الف ) کاربرد زبان عامیانه                              ب) توصیف های ساده و صمیمی و جزئی                پ) نثر ساده و روان توام با طنز

4-   در مکتب خانه های قدیم اصل بر ترس از استاد و مکتب بود . چنانکه کودک از رفتن به آن ترس داشت ولی در مدارس جدید اصل بر تعلیم و یادگیری و احترام به شخصیت دانش آموز است .

5-   گویا این ((فرمول )) مشهور را که مثل سوره ی الحمد و ان یکاد تمام هم وطنان آن دوره هنوز از حفظ اند ، بند آخر درس سطر چهارم آن : از شما چه پنهان گویا معنی کلمه ی نوشتن را ...... و عصر نشانش بدهم !

6-     تکلیف دانش آموزی

خودآزمایی صفحه ی 75:

1-    واقعی ، زیرا شاعر آن چه را که می بیند همان را با زبان شعر وصف می کند .

2-    خلاف هر شبه ، کبکم خروس می خواند ، درون مغزم ، موشکافتن

3-  ادب غنایی (توصیفی ) برای این که شاعر جزئیات طبیعت را که در برابر چشم او گسترده است وصف می کند و احساس خویش را بیان می دارد.

4-     الف) شفق از نظر سرخی و زردی مثل پرچم سرخ جنگ و آشوب و پرده ی طلایی است .     

 ب) نورماه که از لابلای برگ های بید می تابد و سایه روشنی که ایجاد می کند . مثل قلبی پر از یأس و امید است .

پ)ابری که نورماه بر آن می تابد ، مثل پنبه ی آتش گرفته است .

ت) پرتو مهتاب چو نوعروس روی زمین را سفیداب کرد .

5-    انگار سفیدابی است بر چهره ی نو عروسی .

6-    خوشی ها و غم های زندگی (عیش و محن )

7-    چو خورشیدن تابان زگنبد بگشت.

8-    خوشی ها و غم های زندگی خود شاعر ، دل پرداغ داشتن ، خوش بینی شاعر ، در عین ناامیدی امیدوار بودن .

9-   سایه روشن عمر (عمر امر معنوی و درک کردنی است و سایه روشن از امور مادی و دیدنی ) گذشته های سپید و سیه : گذشته ها از امور معنوی است و سپید و سیاه از ویژگی های مادی ، فکر نورانی ، روزگار تلخ و شیرین ، رنگ امید . جهانی سپیدتر از فکرهای عرفانی

خودآزمایی صفحه ی 80 :

1-    (( روی این دریای تند وتیره و سنگین که می دانید )) که با صفت اشاره ی این عصر خود را به نمایش می گذارد.

((ای آدم ها که بر ساحل بساط دل گشا دارید :

نان به سفره ، جامه تان بر تن ،

یک نفر در آب می خواند شما را          

یک نفر درآب دارد می کند بیهوده ، جان قربان

این افراد مردم مرفه جامعه اند که غم فقیران و محرومان را نمی خورند.

2-    دریا ، ساحل ، موج ، باد ، آب و غریق .

3-     گود کبود     عمق دریا ، منظور عمق اجتماع است .

4-  الف) گرفتید : به جای گرفته اید .               ب) کهنه جهان : به جای جهان کهنه (قدیمی )           پ) دست یابیدن : به جای دست یافتن

5-     حق یا معشوق (عالم ملکوت)

6-     یک نفر دایم دارد دست و پا می زند

یک نفر جانش را بیهوده دارد قربان می کند . یا یک نفر در آب بیهوده جانش را قربان می کند .

موج بر ساحل خاموش می کوبد.

مثل شخص بسیار مست و به زمین افتاده ای که بسیار از خود بی خود شده پخش می گردد. (چنان مستی به جای افتاده ، بس مدهوش پخش می گردد.)

7-    نکته های حساس شعر را برجسته تر می کند و توجه خواننده را بر می انگیزد .

8-     یک نفر در آب دارد می سپارد جان

آی آدم ها که روی ساحل آرام در کار تماشایید.

یک نفر در آب دارد می کند ، بیهوده ، جان قربان . دست و پای دایم می زند .

خودآزمایی صفحه ی 88 :

1-   با همان هیکل و همان قیافه یا نیمه ی همان سیب اما سوخته تر و پلاسیده تر مثل این که ریش سفیدش را دانه دانه توی صورتش .

2-     الف) زبان نثر جلال متحرک و پویا است و نثر او بریده و کوتاه و با حذف فعل است : (نفهمیدم لاغر بود یا چاق )

یعنی ندیدم اما هن هن می کرد . لذت می بردم که یکی از این آدم های بلغمی مزاج ((این نیز بگذرد)) ی را به دوندگی وا داشته ام . طبقه ی اول و دوم و چهارم ، چهار تا پله یکی .

ب) جلال در لابلای نثر خود سئوالاتی را برای خواننده مطرح می کند و او را به تفکر وا می دارد و ذهن را پویا می کند : اما وقتی دیدم نمی تواند حرف بزند و به جای هر جوابی همان خنده های یخ بسته را روی صورت دارد خودم را به عنوان او دم چک گرفتم : (( آخر چرا؟ مگر نمی دانستی که خیابان و راهنما و تمدن و آسفالت همه برای آن هایی است که توی  ماشین های ساخت مملکتشان دنیا را زیر پا دارند؟ آخر چرا تصادف کردی ؟ ))

3-  نگاه چپ هم بکنم ، هن هن کردن آدم های بلغمی مزاج ، خودم را به عنوان او دم چک گرفتم ، گل از گلم شکفت ، آقا مدیر کوفتی ، روی ادا و اطوارش ، تره مدیر مدرسه را خرد کند ...

4-    بلی - به قرینه ی این که می گوید : در ((اصل چهار )) استخدامش کنند.

5-     الف) نواله ی تالار تشریح شما

ب) انگ کارخانه های فیلم برداری را روی پیشانی اش می بینی .

 پ) هرچه بود دربان چنان در بزرگی بود .

 ت) طعمه ای برای میز نشین های شهربانی و دادگستری و . . .

ث) آب و برق را با خودش به محل بیاورد.

 

6-    اول رفتم سراغ پاسگاه جدید کلانتر

شماره ی دفتر اندیکاتور پاسگاه

معلم کلاس چهار مدرسه ی من

نواله ی تالار تشریح شما

سرجوخه ی کشیک پاسگاه تازه تاسیس شده ی کلانتری

7- خودم را به عنوان او دم چک گرفتم : خود را مقصر دانستم . مرده شورتون ببره . الهی بمیرید

خودآزمایی صفحه ی 91:

1- بیت سوم : بادیه پیما (الف) بادیه = جام        (کسی که جام ((شراب)) می نوشد . یا نوشنده ی شراب )

بادیه ((بیابان )) را می پیماید . یا طی کننده ی بیابان

بیت هفتم : شیرین : ایهام تناسب             الف) لب شیرین              ب) تناسب با فرهاد

2- شاعر دامن خود را به دامن مهتاب مانند کرده و قطرات اشک خود را به مجموعه ی ستاره ی پروین که مثل قطره های اشک هستند تشبیه مضمر نموده است .

3- طالع بینی در آینه (طالع خود را در آینه و ماه دیدن )

4-     توچنین خانه کن و دل شکن ای باد خزان             گرخود انصاف کنی مستحق نفرینی

5-     معشوق

6-     هر چند نظرها می تواند گوناگون باشد ، اما به نظر این بیت زیباتر به نظر می رسد

کی بر این کلبه ی طوفان زده سرخواهی زد                ای پرستو که پیام آور فروردینی

7-    تکلیف کلاسی

8-     چشمه ی مهتاب - آینه ی بخت غبارآگین - خورشید: استعاره از یار

خودآزمایی صفحه ی 107

1-  به معنی خاص حماسه نیست اما در معنای عام حماسه است . زیرا گوینده از مرگ و شهادت فرزندش با آه و ناله حرف نمی زند ، بلکه در این مورد استوار و با استقامت است و از قهرمانی او سخن می گوید و امروزه توسعاً شعری که رنگ قهرمانی داشته باشد حماسه است .

2-     مجاز از شانه های مردم

3-    نارنجک بستن - نماز خونین – به جنگ رفتن نوجوان 14 ساله - عطر آسمانی شهادت . نارنجک قلب

4-   تمام چهارده سالگی اش را در کفن پیچیدم - با همان شور شیرین گونه - که کودکی اش را در قنداق می پیچیدم - مظلوم کوچک من - در ستاره باران آن شب - چگونه پرپر زد؟ - اندوهم باد که انگشتان کوچکش را پیش از آن که سپید دیده باشم کبود دیده بودم

5-     به پای شوق خویش رفته بود و اینک - با شانه های شهر - برایم بازش آورده بودند . حرف ((ش))

وسعت وسیع ، کدام سجاده گسترده شد؟ حرف ((س))

با گیوه های خیس ، زمستان سنگین شهر را به مدرسه می رفت . حرف ((س))

خودآزمایی صفحه ی 111

1-    آب مهریه ی حضرت زهرا (س) است .

2-     عقل در شناخت او عاجز و ناتوان است .

3-   درفکر گودالم - که خون تورا مکیده است - هیچ گودالی چنین رفیع ندیده بودم- در حضیض هم می توان عزیز بود- از گودال بپرس

4-    جرعه ای از فرهنگ شهادت

5-    تو تنها تر از شجاعت / تو تنها معیاد و ابزار سنجش شجاعت هستی 

6-    خونت / با خون بهایت حقیقت / دریک تراز  ایستاد/ و خون تو ، امضای ((راستی )) است .

7-     تکلیف دانش آموزی

خودآزمایی صفحه ی 116

1-    سر امام حسین (ع)

2-    در اینجا صبر بار منفی دارد و به معنی تسلیم شدن در مقابل ظلم است .

3-     یعنی ما با سکوت خود ، درحقیقت هم دست با جنایتکاران شدیم و در شهادت ابوالفضل (ع) شریک بودیم .

4-     کار و تلاش بیهوده کردن (ظلم و اسارت پذیرفتن )

5-   آرامش ظلمت و باقی ماندن در تاریکی نادانی و ظلم بر بی دردان و نا آگاهان و کسانی که در برابر ظلم و ستم صبر و سکوت کردند (و چشم ها را بستند و فجایع را ندیدند و به امام حسین (ع) کمک نکردند ) مبارک باد.

6-     الف ) کاربرد ردیف طولانی                         ب) به کار بردن واژه هایی که مربوط به شعر گذشته است

پ) مطالب را به صورت مستقیم بیان نکرده است        ت) تکرار واژه ها در شعر     ث) به کاربردن قافیه های میانی در شعر

7- الف) من زخم دار تیغ قابیلم برادر                میراث خوار رنج هابیلم برادر

ب) من با محمد(ص) از یتیمی عهد کرد                     با عاشقی میثاق خود در مهد کرد

پ) من تلخی صبرخدا درجام دارم                             صفرای رنج مجتبی در کام دارم

ت) بردیگ صحرا با اباذر پویه کردم                          عماروش چون ابرودریا مویه کردم

8- الف ) استفاده از کلمات و ترکیبات کهن مثل : اندر ، خاییدن ، نطع کردن ، زنجیر خاییدن ، پویه ، مویه 

ب) ایجاز اختصار ( حذف به گزینه )

خودآزمایی صفحه 123:

1-  عرفا با سایر طبقات فرهنگی، اسلامی از قبیل مفسرین ، محدثین ، فقها ، متکلمین ، فلاسفه ، ادبا، شعرا و... یک تفاوت مهم دارند و آن این است که علاوه بر این که یک طبقه ی فرهنگی هستند و علمی به نام عرفان به وجود آورده اند و دانشمندان بزرگی در میان آن ها ظهور نموده و کتب مهمی تالیف کرده اند ، یک فرقه ی اجتماعی در جهان اسلام به وجود آوردند . با متخصصانی مخصوص به خود بر خلاف سایر طبقات فرهنگی از قبیل فقها و حکما و ... که صرفاً طبقه ای فرهنگی هستند و یک فرقه ی مجزا از دیگران به شمار نمی روند.

اهل عرفان هرگاه با عنوان فرهنگی یاد شوند ((عارف)) و هرگاه با عنوان اجتماعی یاد شوند غالباً ((متصوفه )) نامیده می شوند.

2-    قلة منیع انسانیت یعنی ( توحید )

3-   عرفان عملی مانند اخلاق است . یعنی یک علم عملی است . این بخش از عرفان علم ((سیروسلوک)) نام دارد. در این بخش از عرفان توضیح داده می شود که ((سالک )) برای این که به قله ی منیع ((انسانیت )) یعنی ((توحید)) برسد از کجا باید آغازکند و چه منازل و مراحلی را باید به ترتیب طی کند و در منازل بین راه چه احوالی برای او رخ می دهد و البته همه ی این منازل و مراحل باید با اشراف و مراقبت یک انسان کامل و پخته که قبلاً این راه را طی کرده و از رسم و راه منزل ها آگاه است صورت گیرد و اگر همت انسان کاملی بدرقه راه نباشد خطر گمراهی در پیش است.

4-   ازنظر عرفا رسیدن به این مرحله کار عقل و اندیشه نیست ، کاردل و مجاهده و سیر و سلوک و تصفیه و تهذیب نفس است.

5-   هر علمی ، ناگزیر برای خود یک سلسله اصطلاحات دارد. مفاهیم معمولی برای تفهیم مقاصد علمی کافی نیست . ناچار در هر علمی الفاظ خاص با معانی خاص قراردادی میان اهل آن فن ، مصطلح می شود که عرفان نیز از این اصل استثنا نیست.

جز این دلیل ، عرفا اصرار دارند که افراد غیر وارد در طریقت ، از مقاصد آن ها آگاه نگردند. زیرا معانی عرفانی برای غیر عارف قابل درک نیست. این است که عرفا در مکتوم نگه داشتن مقاصد خود برخلاف صاحبان علوم و فنون دیگر. تعهد دارند . به همین دلیل ، اصطلاحات عرفا ، علاوه بر جنبه ی اصطلاحی ، اندکی جنبه رمزی و نمادین دارد و باید این ((راز)) را به دست آورد.

6-  البته همواره - خصوصاً در میان شیعه - عرفایی بوده و هستند که هیچ امتیاز ظاهری با دیگران ندارند و در عین حال عمیقاً اهل سیر و سلوک عرفانی می باشند و در حقیقت عرفای واقعی و حقیقی این طبقه اند ، نه گروه هایی که صدها آداب از خود اختراع کرده و بدعت  ها ایجاد کرده اند.

 

خودآزمایی صفحه ی 127 :

1-    عشق با  این جهان مادی تناسبی ندارد و اسیر مادیات و تعینات نمی شود و تعیین پذیر نیست.

2-    چون سر ، جایگاه عقل است و عقل با عشق مغایر است و سخن چینی می کند.

3-     چون پردارند اما قدرت پرواز ندارند و نمی توانند به رشد و کمال برسند.

4-     عاشق با نفع شخصی و آرزوهای دنیایی و به هدف های مادی اندیشیدن میانه ای ندارد.

5-   با استفاده از تمثیل ، مثلاً موجود بی عشق را به مرغ خانگی مانند کرده عاشق راستین را دردم مرگ شادمان نشان داده است.

6-   در شعر مولانا غماز مثبت و به معنی پاک و منعکس کننده جلوه ی خداست ولی در شعر سنایی منفی و به معنی فاش کننده و سخن چین است و عارفانه نیست .

7-    (( ماالحیوه الدنیا الالعب و لهو )) (سوره انعام آیه ی 32) انما الحیوه الدنیا لعب و لهو (سوره محمد (ص) آیه ی 36)  

8-   صفت جانشین اسم است به معنی آدم افسرده یعنی کسی که عشق ندارد. چون عشق ، آتشین و گرما زاست پس انسان بی عشق گرمایی در وجود خود ندارد.

9-     عاشقی را یک فسرده بدید               که همی مرد و خوش همی خندید

خودآزمایی صفحه ی 130

1-  یعنی خود را در برابر خداوند فراموش کردن و ترک هوای نفسانی کردن و در فکر منفعت شخصی خود نبودن ، تعلقات مادی را رها کردن.

2-     عاشق در طریق عشق بازی باید چنان باشد که هر لحظه در راه معشوق جان ببازد (عاشق راستین بی ریا)

3-     حیات از عشق می شناس و ممات بی عشق می یاب

4-   حدیث و عبارت گفت : او بنده ی خود را عاشق خود کند، آن گاه بر بنده عاشق باشد و بنده را گوید : تو عاشق و محب مایی و ما معشوق و حبیب توایم ( چه بخواهی و چه نخواهی )

5-     عشق دوطرفه ی انسان به خدا و خدا به انسان که بهترین نوع عشق است

خودآزمایی صفحه ی صفحه 133

1-    طلب و شوق ، ترک تعلقات و تعینات مادی برای رسیدن به خدا و ریاضت .

2-     تشنه : عاشق (سالک ) دیوار : جسم یا مادیات                   آب : معشوق (خداوند ) یا معرفت الهی

3-     رباب ، اسرافیل ، بانک رعد هنگام بهار و خطاب یار شیرین لذیذ

4-    خطاب یار شیرین لذید . صفای بانگ

5-     تاکه این دیوار عالی کردن است             مانع این سرفرود آوردن است       یا بیت زیر:

         سجده نتوان کرد بر آب حیات                 تا نیابم زین تن خاکی نجات

6-     تا وقتی که انسان در بند لذت های جسمی و تعلقات دنیایی است نمی تواند به خدا برسد.

7-   خیر - زیرا هر دو طلب و شوق را بیان می کند و این از اصول عرفان است که اشتیاق بنده هرچه بیشتر باشد ، اتصال به معشوق زودتر حاصل می شود.

8-     برای این که موجب ریزش باران می شود و گل و گیاه سبزه را می رویاند.

خودآزمایی صفحه 140

1-  این نوع ادبیات بر دو اصل واقع گرایی و خیال پردازی استوار است که از آمیختن این دو صورت هایی دل پذیر و زیبا به وجود می آید.

2-   زبان ادبیات عامیانه ساده وروان است . چرا که از زبان مردمانی ساده و نقل می شود و محتوای آن اغلب برداشت ها و تلقی های ساده و بی پیرایه ی اقوام ابتدایی و روستایی است از زنگی و مرگ ، لاهوت و ناسوت ، طبیعت ، آرزوها ، مدینه ی فاضله ی انسانی و ...

3-  ادبیات عامه یکی از ابزارهای مطالعه در جوامع گذشته است و  می تواند تجربیات مفید و ارزنده را با اشکال گوناگون به نسل بعد منتقل سازد و  موجب استحکام رفتارهای اجتماعی می شود و اصول اخلاقی را تحکیم می بخشد و بنیانگر تلاش انسان است در گریز از محدودیت ها ، ناکامی ها ، نابرابریهای اجتماعی و اقتصادی و محرومیت های گوناگون که با آرامش خیال در قالب افسانه ها و قصه ها و ترانه ها بیان می شود . نقش مهمی در دوام و پایداری فرهنگ قومی و استمرار آن در تاریخ دارد، علاوه بر این گنجینه ای برای ادبیات مکتوب محسوب می شود.

4-     تکلیف دانش آموزی

5-     تکلیف دانش آموزی

6-   در زندگی روزمره در موقعیت ها و زمان هایی خاص استفاده می شود چون تولد نوزاد . پرورش او . عروسی و عزاداری و . . .

7-     تکلیف دانش آموزی

 

 

خودآزمایی صفحه ی 153

1- هجو و هزل و طنز با هم تفاوت هایی دارند . هزل و تاحدی نیز هجو غالباً با رکاکت لفظ ، دشنام و عدم رعایت عفت کلام توام است و قصد شاعر در بیان آن ها ایجاد خنده و مسخره کردن است . اما در طنز هدف تنها خنداندن نیست ، بلکه نیشخند است . نیشخند طنز غالباً کنایه آمیز و توأم با خشم و قهری است که با نوعی شرم و خویشتن داری همراه است .

به عبارت دیگر هجو و هزل صریح است و طنز در پرده .  هجو و هزل وقیح است و طنز متین .

2- مبنای طنز برشوخی و خنده است و هدف آن اصلاح و تزکیه است .

3- در دوره ی مشروطه به دلیل شرایط اجتماعی سیاسی حاکم بر این دوره .

4-   سوزنی سمرقندی - انوری ابیوردی - عبید زاکانی - فخرالدین علی صفی - طنزپردازان معاصر : نسیم شمال - دهخداو بهار - ایرج میرزا و میرزا عشقی

5-   با پیدایش انقلاب مشروطیت ادبیات انتقادی و طنزآلود رونق و گسترش بیشتری می نماید. نوعی شعر انتقادی که به شعر پرخاشگر مشهور است . نیز از این دوره رایج می شود که شاعران در سروده هایی تند وپرخاش گونه از اوضاع سیاسی و اجتماعی انتقاد می کنند.

6-    تکلیف دانش آموزی

7-     الف) ترسم که صرفه ای نبرد روز بازخواست                 نان حلاج شیخ زآب حرام ما

         ب)  حافظ به خود نپوشید این خرقه ی می آلود               ای شیخ پاکدامن معذور دار ما را

خودآزمایی صفحه ی 156 :

1-  در طنز ((گورپدر)) نویسنده سبکباری دنیایی را عامل نجات در آخرت می داند. در طنز ((خرگیری)) شاعر از اوضاع نابسامان اجتماعی که کارگزارانش حریص و بی تمیز هستند انتقاد می کند.

2-     رنگ ریخت : رنگ پریده                 بی تمییز: ناآگاه ، بی تشخیص

3-     تکلیف کلاسی

4-     قطعه ی مولوی (خرگیری)

5-   خرگیری طنزانتقادی است . چون هدف آن اصلاح نابسامانی ها است . خنده ی حاصل از آن خنده ای تلخ است . ظریف و بخیل طنز و لطیفه است . شاعر مهمل گو ، هجو است ، گورپدر زیرا هدف اجتماعی ندارد . هجو است و خانه ی ، طنز است زیرا به فقر که مسئله ای اجتماعی است اشاره کرده است .

خانه ی ما !

6-    خرگیری

خودآزمایی صفحه ی 161 :

1-    استفاده از زبان و اصطلاحات و ترکیبات و ضرب المثل های عامیانه ، استفاده از طنزهای انتقادی، نثر ساده و روان .

2-     ((موی دماغ شدن )) : مزاحم شدن

((آب برداشتن چیزی )) : در فرهنگ دهخدا : ظاهر عبارت معنی و مقصودی بدتر و ضعیف تر دارد . یا خرج و هزینه برداشتن

((دست کسی درحنا گذاشتن )) :  مشکل و دردسر ایجاد کردن یا گرفتار کردن ، سرکار گذاشتن

((آن روی کار بالاست )) :  زشتی کار نمایان است ، گند کار درآمد.

3-    الف ) یک پیراهن از توبیش تر پاره کرده ام : با تجربه تر هستم

ب) دیوار موش دارد و موش هم گوش دارد: مواظب سخن گفتن خود باشید . حرف ها زود پخش می شوند.

پ) من ریشم را توی آسیاب سفید نکرده ام : این تجربه را به آسانی به دست نیاورده ام .

4-    تکلیف دانش آموزی

 

پایان

 

گروه آموزشی ادبیات فارسی

استان فارس

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جواب خودآزمایی های نقد ادبی چاپ 81

خودآزمایی تعاریف و انواع نقد (درس دهم )

1-    بررسی همه جانبه ی یک اثر ادبی و تشخیص محاسن و معایب  سخن و نشان دادن بدو خوب اثر ادبی ص 79-80

2-   بله ، نقد ادبی هنر متعالی را رواج می دهد به قول شمسیا (( نقد ادبی در گسترش ادبیات و متعلقات آن اهمیت زیادی دارد زیرا با نقد ادبی اولاً : ادبیات و علوم ادبی متحول و زنده می ماند.

ثانیاً با بررسی آثار والا معیارها و ابزارهای جدیدی را کشف می کند و به ادبیات ارزانی می کند .))              نقد ادبی ، دکتر سیروس شمسیا . ص 23

3- فایده ی نقد ادبی صرفاً برای خواننده ی اثر ادبی نیست بلکه برای کسانی که به ابداعات ادبی دست می یازند خاصه کسانی که در این راه تجربه ی کم تری دارند ارزش و فایده ی فراوان دارد زیرا هم به آنان راه واقعی را نشان می دهد و هم آنان را از کج روی ها و یا زیاده روی های بی مورد باز می دارد و به راه درست و واقعی هنر رهنمون می شود .  ص 79-80

4-  زمانی که نقد با غرض همراه باشد و مایه ی اصلی آن قضاوت راستین و بینش و آگاهی نباشد . ص 80

5-  برخی شاعران و نویسندگان زیرا می دیدند که عده ای از نقادان مغرضانه و بدون آگاهی و بینش کافی به نقادی         می پرداختند و فکر می کردند که منتقدان همان افراد ناتوان در شعر و هنر هستند که خود از عهده ی آفرینندگی بر نیامدند و خود شاعر و هنرمند نیستند.

6-  تکلیف دانش آموزان است .

7-  منتقد باید بادید و وجدان علمی و دور از هر نوع نظر شخصی و با میزان های علمی و منطقی به کار نقد و نقادی بپردازد و نقد خودرا از هرنوع شایبه ی غرض دور نگه دارد و اثر را از جنبه ی محتوا و شکل ظاهر آن مورد بررسی قرار دهد و گذشته از توصیف و تحلیل دقیق آن را با آنچه در نزد همه یا بیشتر مردم اصلی و قابل قبول است مقایسه کند.           ص 81-82

8- نقد ادبی بررسی همه جانبه ی یک اثر ادبی است به همین دلیل منتقد ادبی گذشته از نقد معنی و محتوا باید به نقد لفظ و شکل ظاهر بپردازد و نشان دهد که زیبایی های ظاهری یا لفظی که غالباً تاحد زیادی مایه ی ایجاد هیجان و شورانگیزی یک اثر ادبی می شود ، چه ارزش و اهمیتی دارد . ص 80-81

9- خیر ، زیرا غالباً مایه ی گمراهی می شود و حقیقت مطلق یک اثر ادبی را به خوبی نشان نمی دهد . ص 81

10- آثاری که در ادبیات جهان در نزد اکثر مردم به عنوان آثار اصلی و خالص و قابل قبول ، شناخته شده اند . ص 82 به طور مثال در زمینه ی اثر حماسی در ادب فارسی ، شاهنامه فردوسی به عنوان یک اثر اصلی و قابل قبول میزان و محک به حساب می آید.

11- تکلیف دانش آموزان  است.

12- نقد لغوی ، فنی ، زیبا شناسی مربوط به شکل ظاهری اثر و نقد اخلاقی ، روان شناسی و اجتماعی و ... مربوط به محتوا و درون مایه است . ص 82

13- نقد لغوی ، فنی ، اخلاقی از قدیم ترین ایام مورد توجه بوده است . نقد روان شناسی و اجتماعی از پدیده های دنیایی جدید است . ص 82

14- بررسی و ارزیابی کاربرد زبان و اصول و قواعد آن در یک اثر ادبی است . ص 82

15- خیر، رعایت نکردن قواعد زبان نه تنها برای شاعران و نویسندگان درجه دوم ، عیب محسوب می شود بلکه برای شاعران بزرگ نیز اگر فایده ی بلاغی به همراه نداشته باشد ، نقص و نارواست زیرا شاعر و نویسنده با رعایت نکردن اصول زبان کلام خود را گرفتار تعقیدات و ناهماهنگی های لفظی می کند و معنی را دچار ابهام می کند. ص 83

16- بررسی نحوه ی کاربرد کلمات / رعایت یا عدم رعایت قواعد دستوری و ارزیابی آن ها / بررسی مترادفات / بررسی موارد اطناب و ایجاز / بررسی کاربرد ادات و دقت در آن و اشتقاق کلمات ومعانی آن ها

17- تکلیف دانش آموزان است . از شاعران قدیم : می توان به اشعار نظامی و شاعران جدید به اشعار و آثار نصر ... مردانی ، نیما یوشیج ، سهراب سپهری ، اخوان ثالت ، سهیل محمودی ، سلمان هراتی ، سید حسن حسینی مراجعه کرد.

18- منظور از نقد فنی ، بررسی چگونگی کاربرد فنون بلاغی در شعر و نثر و میزان ارزش و اعتبار آن است . ص 85

19- نقد ادبی در ادب عرب به وسیله ی افرادی از جمله : قدامه بن جعفر ، ابوهلال عسکری ، عبدالقاهر جرجانی و در ادب فارسی به وسیله ی افرادی مثل : رشید الدین و طواط ، شمس قیس رازی رواج یافته است .

کتاب ها در این زمینه عبارتند از :

1- نقد الشعر فی البدیع ، ((نقد النثر)) از قدامه بن جعفر

2- معانی الادب ، صناعتی النظم و النثر از ابوهلال عسکری

3- اسرار البلاغه ، دلائل الاعجاز از عبد القاهر جرجانی

4- المعجم فی معاییر اشعار العجم از شمس قیس رازی

5- حدائق السحر فی دقائق الشعر از رشید و طواط

6- ترجمان البلاغه از محمدبن عمر رادویانی

20- خیر ، با دانستن اصول بلاغت نمی توان به خلق و آفرینش اثر ادبی نایل شد بلکه گوینده یا نویسنده باید آن اصول و قواعد را به عنوان میزان سلامت و مقیاس راستی و کژی طبع و قریحه ی خویش به کار گیرد . ص  85

21- الف) کمیت و ریتم یعنی ایقاع (واحدهای متقارن و تکراری یک وزن )     ب) هماهنگی حروف                 ص 86

تشبیه

22- تشبیه در لغت ، مانند کردن چیزی است به چیزی دیگر در یک یا چند صفت و در اصطلاح علم بیان تشبیه ادعای همانندی چیزی است با چیز دیگر دریک یا چند صفت

ارکان تشبیه چهارتا است :

            1- مشبه : آنچه که مانند می شود.

             2- مشبه به : آنچه مشبه ، به آن مانند می شود.

             3- ادات تشبیه : واژه هایی که شباهت را به وسیله ی آنها نشان می دهند مثل : چون ، چو ، همچو، همچون ، مانند،

                   همانند، بسان ، مثال ، مثل ، به صورت ، به کردار ، به رنگ ، چنان ، مانا، به مثل ، پنداری ، گویی و...

             4- وجه شبه : صفت یا وجه مشترکی که بین مشبه و مشبه به وجود دارد.

                   اگر    چو    غنچه   فرو بسته است  کار جهان               تو   همچو  بادبهاری  گره گشا می باش

                     ادات تشبیه  مشبه به    وجه شبه              مشبه                مشبه    ادات تشبیه مشبه به          وجه شبه

 

نکته 1: گاهی از ارکان تشبیه ، وجه شبه حذف می شود  مثل :

این عمر به  ابر نو بهاران   ماند                   زودگذر بودن : وجه شبه

مشبه              مشبه به           ادات تشبیه

نکته 2 : گاهی ادات تشبیه و وجه شبه هردو حذف می شود که به آن تشبیه بلیغ گویند.

تشبیه بلیغ به دو صورت است :

1-    اسنادی ، که درآن مشبه به ، به مشبه  اسناد داده می شود و به صورت جمله است مثل : علم نور است

2-   اضافی که به صورت ترکیب اضافی است یعنی مضاف به مضاف الیه تشبیه می شود مثل : قد سرو، لب غنچه یا مضاف الیه به مضاف تشبیه می شود مثل : تیر مژگان ، غنچه لب ، لعل لب

مجاز

مجاز: هرگاه واژه ای در معنی غیر حقیقی خود به کار رود به شرط آن که بین معنی حقیقی و غیر حقیقی علاقه و رابطه ای وجود داشته باشد هم چنین قرینه ای که ذهن را متوجه معنی غیر حقیقی کند . چنین واژه ای مجاز است .  استعاره نوعی مجاز است که علاقه اش شباهت است  مثل :

1-  سر آن ندارد امشب که بر آید آفتابی                      چه خیال ها گذر کرد و گذر نکرد خوابی

       مجاز (علاقه محلیه ) به معنی قصد ونیت

2- محتاج قصه نیست گرت قصد خون ماست

                                                          مجاز (علاقه لازمیه ) به معنی کشتن

3- محرم این هوش جز بیهوش نیست            مر زبان را مشتری جز گوش نیست

                                                                                   مجاز (علاقه آلیه ) به معنی سخن   

4- گر نبندی زین سخن تو حلق را                    آتشی آید بسوزد خلق را

                                                 مجاز (علاقه جزئیه ) به معنی دهان

5- سرم درد می کند

      مجاز (علاقه کلیه ) به معنی بخشی از سر

6- دیدم نفسم در نمی گیرد

                 مجاز( علاقه سبیه ) به معنی سخن

استعاره

استعاره از نظر لغت ، مصدر باب استفعال به معنی عاریه خواستن و لغتی را به جای لغت دیگر به کاربردن است زیرا شاعر در استعاره ، واژه ای را به علاقه ی مشابهت به جای واژه ی دیگر به کار می برد و در اصطلاح ادبی تعاریف زیادی شده است که دو تعریف زیر را می توان ذکر کرد:

استعاره ، تشبیهی است که یکی از طرفین آن حذف شده باشد  یا مجازی است که علاقه ی آن شباهت است با وجود قرینه ای که ذهن را از معنی حقیقی دور کند و به معنی غیر حقیقی برساند.

نکته 1: در تشبیه ، ادعای همانندی است ولی در استعاره ادعای یکسانی است

نکته 2: استعاره بسیار هنری تر از تشبیه است

                الف)   هزاران نرگس از چرخ جهان گرد                  فروشد تا برآمد یک گل زرد

                                      استعاره از ستاره                                                                            استعاره از خورشید

                   ب) در این بازار اگر سودی است با درویش خرسند است

                             استعاره از دنیا

استعاره بر چند نوع است که مهمترین آن استعاره ی مصرحه و استعاره مکنیه است .

استعاره مصرحه

استعاره مصرحه : تشبیهی است که در آن مشبه حذف و فقط مشبه به آورده شود یا مجازی است که علاقه ی آن شباهت باشد به شرط قرینه ای که ذهن را از معنی حقیقی به غیر حقیقی برساند . پس ژرف ساخت هر  استعاره یک جمله ی تشبیهی است مثلاً ژرف ساخت ((سرو)) که استعاره از قد بلند است جمله زیر می باشد :

 

قدی که از نظر بلندی مانند سرو است              سروی را دیدم که می خرامید.

                                                                                استعاره

                 الف) ستاره ای بدرخشید و ماه مجلس شد                 دل رمیده ی مارا انیس و مونس شد

                            استعاره از رسول خدا(ص)

                 ب ) سرو چمان من چرا میل چمن نمی کند             همدم گل نمی شود یاد سمن نمی کند

                          استعاره از محبوب خوش قامت

استعاره مکنیه

استعاره مکنیه : تشبیهی است که در آن گوینده مشبه را ذکر کند و مشبه به را حذف نماید و در عوض یکی از لوازم یا ویژگی مشبه را ذکر کند وبه مشبه اسناد دهد.

استعاره ی مکنیه از نظر مشبه به ، به دو نوع است :

الف: گاهی در استعاره مکینه ((مشبه به )) انسان است که آن ذکر نمی شود و یکی از لوازم یا ویژگی انسان را بیان می کند که در این صورت تشخیص یا انسان انگاری نام دارد. مثل دست روزگار

روزگار : مشبه                 انسان : مشبه به است که در اینجا محذوف است و یکی از لوازم یا ویژگی انسان که ((دست)) است آورده شده .

ب : گاهی در استعاره مکینه مشبه به ،  غیر انسان است خواه جماد یا گیاه یا حیوان باشد.

مثل : ارکان عرش / کاشتن محبت / پر قضا

استعاره مکینه و تشخیص از نظر شکل بر دو نوع است :

الف : به صورت اضافه : جزء یا ویژگی ((مشبه به)) به (( مشبه)) اضافه می شود که آن را اضافه استعاری گویند مثل :

رخسار صبح                                پر قضا                                 کاشتن محبت                      کنگره ی عرش

  لوازم مشبه به (انسان )است            لوازم مشبه به (پرنده )است      لوازم مشبه به (گیاه) است         لوازم مشبه به (جمادو قصر )است

ب ) به صورت غیر اضافی : لوازم یا ویژگی ((مشبه به)) ، به صورت یک گزاره به(( مشبه)) (که نهاد جمله است ) نسبت داده شود . (یعنی همان اضافه استعاری به صورت جمله ذکر شود .)

قضا چون ز گردون فرو هشت  پر                   همه زیرکان کورگردند و کر       (فردوسی )

مشبه                                              لوازم مشبه به (پرنده ) 

ما    آبروی    فقر و قناعت نمی بریم                 با پادشه بگوی که روزی مقدر است       (حافظ )

  لوازم مشبه به   مشبه

مشبه به (انسان )

 

خودآزمایی درس یازدهم (تعاریف و انواع نقد) ص 96

1- ((کالریج )) انگلیسی و(( ادگار آلن پو)) امریکایی    ص 89

2- هنر، خلق زیبایی است و هنر وسیله نیست بلکه هدف است و هنرمند فقط باید به فکر زیبایی باشد شاعر پارناسین عقیده دارد که شعر نباید بخنداند و نه بگریاند بلکه فقط زیبا باشد و هدف خود را در خود بجوید .

3-   شعر تنها عبارت از الهام نیست بلکه بیشتر نوعی حرفه و صنعت است که شاعر باید درآن ابزار کار خود را به درستی به کار بیندازد .  ص 90

4-   تی . اس . الیوت نیز شعر را به عنوان یک پدیده ی مستقل به کار می گیرد و معتقد است که شاعر در سرودن شعر از هیجانات و شخصیت خود می گریزد ، از این رو منتقدان را تشویق می کند که از بررسی حقایق زندگی شاعر روی برتابند و به مطالعه دقیق فن شعر بپردازند . ص 90

5-   منظور از هنر محض ، این است که هدف شاعر یا نویسنده از خلق یک اثر هنری فقط زیبایی است نه این که از هنر به عنوان وسیله ای برای بیان اندیشه و احساس خود استفاده کند.

        درشعر فارسی ، قصاید منوچهری که در آن ها به وصف طبیعت پرداخته است از این نوع شعر است مثل شعر :

        (( گویی بط سفید جامه به صابون زده است )) در کتاب زبان و ادبیات فارسی 2 پیش دانشگاهی .

6-  ایماژ به معنی تصویر یا صورت های خیال انگیز شاعرانه و ایماژیسم مکتب تصویر گرایی است .  خصوصیات این مکتب عبارتند از : در شعر گرایش به زبان ساده ، ابداع اوزان تازه ، آزادی در انتخاب موضوع و مخصوصاً به کارگرفتن مجاز و تصویر را توصیه می کند . در این مکتب ، ارائه تصویر مستقیم شیء ، توجه به جزئیات امور و اجتناب از حشوواطناب ، توجه به امور محسوس و جزئی درشعر به جای توجه به احوال کلی و انتزاعی توصیه می شود. ص 90

7-   افلاطون درشعر و درام به تاثیر اخلاقی و اجتماعی آن توجه می کند و شعر و ادب را طرد و انکار می کند چون او معتقد است که شعر ممکن است باعث فساد اخلاقی جوانان شود.  ص 91

8-   نویسندگان و فلاسفه ی اروپایی تا قرن اخیر ، برای یک اثر ارزنده ی ادبی ، گذشته از زیبایی صورت ، غایت اخلاقی نیز لازم می شمردند و به طور کلی ، هنر را درخدمت اخلاق می گرفتند. افرادی مثل دیدرو ، دکتر جانسون ، تولستوی ، هنر را در صورتی ارزشمند می دانند که درخدمت ارزش های اخلاقی باشد و عشق و علاقه به تقوی را تقویت کند و انسان را از زشتی بی زار کند و دیدرو :گرامی داشتن تقوی و اخلاق و پست شمردن رذایل اخلاقی را هدف هرنوع هنری           می دانست . ص 91

9-  نقد اخلاقی در ایران به خصوص درعصر جدید و به علل وجود بعضی مسائل سیاسی و اجتماعی شدیداً مطرح می شود و بسیاری از تجدد طلبان و مشروطه خواهان برای شعر شرط اخلاقی و اجتماعی قایل می شوند. ص 92

10- ناصر خسرو ، فردوسی ، نظامی ، سعدی و ...  ص 92

11- آری ، به دلیل بعضی مسائل سیاسی و اجتماعی بسیاری از شاعران دوره های جدید تر در ایران به مسائل اخلاقی توجه و گرایش شدیدی داشتند از جمله : آخوندزاده ، میرزآقاخان کرمانی ، ادیب الممالک فرهانی .  ص 92

12- تکلیف دانش آموزان است.

13- هیپولیت تن ، منتقد مشهور فرانسوی ادبیات را محصول ((زمان )) ، ((محیط اجتماعی )) و ((نژاد)) می داند . ص 93

14- در آلمان ((گئورگ کاریز)) و ((برتولت برشت )) ، در فرانسه ((ژان پل سارتر)) و ((کامو))       ص 93

15- ژان پل سارتر به استبداد و ابتذال با چشم نفرت و انکار می نگرد و برای ادبیات نوعی مسئولیت و تعهد اجتماعی قایل می شود . ص 93

16- آری ، معمولاً جریانات و پدیده های اجتماعی اثر گذار هستند و اوضاع و جریانات اجتماعی در شعر شاعران قدیم مانند فردوسی ، مولوی ، عطار ، ناصرخسرو ، حافظ ، خیام تاثیر بسزایی داشته است .

به عنوان مثال : ((ناصر خسرو)) با زبانی تلخ و گزنده از جهان خواران و دین فروشان خراسان انتقاد می کند یا ((حافظ)) از ریا و تزویر رایج در محیط روزگار خود می نالد .(( خیام)) از جهل و نادانی مردم روزگار خود نالان است . ص 93

17- از شاعران ادیب الممالک فراهانی ، علی اکبر دهخدا ، نسیم شمال ، ملک الشعرای بهار ، میرزاده ی عشقی شعر را در خدمت اجتماع و سیاست می دانند و از آن برای بیدار کردن مردم استفاده می کنند.

از میان نویسندگان میرزا ملکم خان ، میرزا آقاخان کرمانی ، زین العابدین مراغه ای و عبدالرحیم طالبوف تبریزی ، نثررا درخدمت اجتماع قرار می دهند . ص 94

18- زیرا معمولاً نقد تاریخی ، به یک اثر ادبی به عنوان یک امر ذوقی و هنری کم تر نگاه می کند و از درک هنر و ارزش هنری آن عاجز است . همچنین یک شاهکار بزرگ ادبی غالباً از محیط واجتماع خود فراتر است چه بسا مولود جذبه و الهام و تحت تاثیر لاشعور به وجود می آید . بنابراین صرفاً بحث پیرامون مسائل مربوط به تاریخ و زمان و مکان ، آن را مورد بررسی قرار داد .  ص 94

19- شناخت زمان و مکان خاص یا زندگی واقعی شاعر یا نویسنده برای درک یک اثر ادبی کافی نیست زیرا یک اثر ادبی فراتر از محیط و اجتماع است و همچنین ممکن است شعر و اثری بی نام که از جهت شور انگیزی و دل ربایی جالب باشد هر چند زمان گوینده و نویسنده آن معلوم نباشد باز می تواند مورد توجه قرار گیرد . ص 95

20- خیر ، بیش ترین فایده ی تحقیقات و نقدهای تاریخی ، متوجه تاریخ ، جامعه شناسی ، مردم شناسی و گاه روان شناسی می شود . ص 95

21- نقدتاریخی در مورد یک اثر وقتی می تواند به درستی انجام شود که : 1- گذشته ی آن و نیز عصری که پدید آورنده ی  آن است به خوبی شناخته شود 2- آرمان ها و آرزوهایی که در آن روزگار تجلیاتی داشته است احساس گردد 3- تاثیر آن اثر در آثار پس از خود مورد بررسی قرار گیرد4- علاوه بر اثر مورد نظر، سایر آثار آن شاعر یا نویسنده نیز مورد مطالعه و بررسی قرار گیرد. ص 95

22- شیوه ی نقد تاریخی هنگامی مفید است که ناقد تنها به مطالعه ی اثری که از یک نویسنده در پیش رو دارد اکتفا نکند بلکه به همه ی آثار او احاطه یابد تا قضاوتش صحیح باشد. ص 95

23- تکلیف دانش آموزان است به طور خلاصه : شرح  حال و بررسی تاریخی احوال شاعران سبب می شود که خواننده شناخت بهتری از آثار شاعران پیدا کند اما این آگاهی به تنهایی برای درک کامل ارزش های یک اثر ادبی کافی نیست .

24- بله ، زیرا یک شاهکار ادبی غالباً فراتر از محیط و اجتماع و زمان و مکان خود است و چه بسا مولود جذبه و الهام و تحت تاثیر لاشعور به وجود آید بنابراین نمی توان صرفاً بحث پیرامون مسائل مربوط به تاریخ و زمان و مکان آن را مورد بررسی قرار داد بلکه آگاهی از محیط اجتماعی و احوال تاریخی خاص آن دوره در فهم شعر موثر است . ص 94

25- زیرا نقد روان شناسی ، جریان باطنی و احوال درونی شاعر و نویسنده را ادراک و بیان می نماید و قدرت و استعداد هنری و ذوق و قریحه او را می سنجد و نیروی عواطف و تخیلات هنرمند را تعیین می نماید و از این راه تاثیری راکه محیط و جامعه و سنت ها و مواریث در تکوین این جریان ها دارند مطالعه می کند . وتنها به کمک این نوع نقد است که عواطف ، احساسات و اندیشه های هنرمند و گرایش های روانی حاکم بر عصر هنرمند شناخته می شود . ص 96

26- پی بردن به عواطف و احساسات ومخیلات هنرمند و شناخت ، صفات و احوال نفسانی غالب بر عصر و معاصران هنرمند است .

27- خیر ، بررسی در احوال روحی و نفسانی اشخاص خاصه در درام یا قصه چیزی است که نویسندگان و شاعران از       قدیم ترین ایام به آن پرداخته و آن را در نظر داشته اند. و جست و جو در زوایای روح انسان از کهن ترین ایام در شعر دراماتیک یونان وجود داشته و بعدها نیز در اروپا کسانی مانند ((راسین )) ، ((شکسپیر)) ، ((ایبسن )) ، ونیز ((مترلینگ )) و ((داستایوسکی )) به آن پرداخته اند . ص 96

 

خودآزمایی درس دوازدهم  (تحلیل آثار مهم نظم و نثر فارسی 2)

1-    از آغاز تمدن نژاد ایرانی تا انقراض حکومت ساسانیان به دست مسلمانان  ص 98

2-     سه دوره : اساطیری ، پهلوانی و تاریخی  ص 98

3-     بله ، چون رستم ، قهرمان و پهلوان شاهنامه در این دوره حضور دارد .

4-     جنگ رستم و سهراب ، جنگ رستم و اسفندیار ، کشته شدن سیاوش ، کشته شدن خسرو و از بین رفتن شیرین و ...

5-   آری ، به عنوان مثال : ارسطو ، تراژدی رانمایش اعمال مهم و جدی می داند که در مجموع به ضرر قهرمان اصلی و در حقیقت به فاجعه منتهی می شود این مشخصه ی تراژدی در داستان رستم و سهراب و رستم و اسفندیار دیده می شود.

از نظر ارسطو ، هدف اصلی تراژدی (( کتارسیس)) یعنی تطهیر و تزکیه نفس است . در تراژدی معمولاً قهرمان می میرد و مرگ دلخراش او باعث ((کتارسیس)) می شود. این احساس و دگرگونی روحی ، با خواندن تراژدی های شاهنامه از جمله رستم و سهراب پدید می آید.  ماجرای تراژدی به وسیله کردار اشخاص پیش می رود و به پایان می رسد در تراژدی های شاهنامه از جمله رستم و سهراب نیز تغییر مسیر داستان نتیجه ی خطاهایی است که از قهرمان داستان سر می زند .

6- احیای زبان فارسی وتقویت روحیه ی مبارزه جویی با بیگانگان وبیگانه پرستان ومقاومت دربرابر دشمنان است . ص 100

7- شاهنامه فردوسی از حیث شکل ظاهری و شکل ذهنی آن چنان هنرمندانه خلق شده که توانسته است عنوان بزرگ ترین اثر ادب فارسی را به خود اختصاص دهد .

از نظر شکل ظاهری ابیات سست ولغات عربی و کلمات نا مانوس فارسی در شاهنامه بسیار اندک است  برعکس از واژه های فارسی که درشاهنامه بسیار است  گاهی برای تاثیر گذاری بیشتر بر فضای داستان از الفاظ کهن و خشن استفاده کرده است . از نظر شکل ذهنی آفریدن معانی نو ، استفاده از آرایه های استعاره ، مجاز و کنایه و کثرت اغراق و کاربرد تشبیهای  طبیعی و محسوس و توصیف دقیق فنون جنگ آوری ، صف آرایی و نحوه استفاده از جنگ افزارها و در نهایت آوردن مضامین عالی شعر فردوسی ممتاز شده است .

8-

-         انتخاب قالب مناسب مثنوی و بحر متقارب ( فعولن فعولن فعولن فعل ) برای توصیف صحنه های نبرد

-          وجود ((قافیه کناری )) در تمام ابیات به خاطر استفاده از قالب مثنوی

-         واج آرایی و تکرار در بسیاری از ابیات مثل :

        الف ) کمان به زه را به بازو فکند / به بند کمر بر ، بزدتیر چند (ز)

         ب) مرا مادرم نام ، مرگ تو کرد / زمانه مرا پتک ترگ تو کرد ( م - ک - گ - ل )

          ج) برو راست خم کرد و چپ کرد راست / خروش از خم چرخ چاچی نجاست (خ)

-         کاربرد (( سلیح )) به جای ((سلاح )) و ((مزیح )) به جای ((مزاح ))

-          مشدد کردن واژه ی ((پر)) در مصرع :  نهاده بر او چار پر عقاب  ، لحن خشن و حماسی را افزایش داده است .

-     کاربرد واژه ی کهن مانند ((کجا)) به جای ((که)) در مصراع ((دلیری کجا نام او اشکبوس )) یا ((گران )) به جای سنگین در مصراع ((به گرز گران دست برد اشکبوس ))

-          تعداد فعل های پیشوندی زیاد است مثل : برخروشید ، اندر آمد ، برآویخت

-          کاربرد ((همی )) به جای ((می )) مانند همی بر خروشید بر سان کوس

-          کاربرد متمم با دوحرف اضافه ((به بند کمر بر بزد تیر چند ))

-          مقدم آوردن فعل بر سایر اجزاء جمله ((بشد تیز رهام باخود و گبر ))

-          کمی واژه های عربی

9- تشبیه از عناصر عمده ی تصویر سازی در آثار حماسی است که در این درس فراوان است مثل :

        همی برخروشید برسان کوس /   زمین آهنین شد سپهر آبنوس

        زمانه مرا پتک ترک تو کرد /  یکی تیر الماس پیکان چو آب

-         استعاره و تشخیص از عناصر دیگر اثر حماسی هستند که در این قطعه بسیار زیاد است

-          فراوانی آرایه ی کنایه مانند : سرهم نبرد اندر آرد به گرد

-          آرایه ی (( اغراق )) که از عناصر عمده ی تصویر سازی در حماسه است مانند : همی گرد رزم اندر آمد به ابر

-          توصیف دقیق صحنه ها مانند:

       تهمتن به بند کمر بـــــرد چنـــــگ                              گزین کرد یک چو به تیر خدنگ

       یکی تیر الماس پیکــــان چـــــو آب                             نهاده بر او چــــار پر عقـــــــاب

       کمان را بمالید رستــــــم به چنــــگ                             به سست اندر آورد تیر خدنـــگ

       بروراست خم کرد و چپ کرد راست                             خروش ازخم چرخ چاچی بخاست

- رجزخوانی و به تمسخر گرفتن حریف

 بدو گفت خندان که نام تو چیست                   تن بی سرت را که خواهد گریست

مرا مادرم نام ، مرگ تو کـــــــرد                   زمانه مرا پتـــک ترگ تو کــــــرد

10- بله ، رباعی از مبدعات ایرانیان است و دارای سابقه طولانی است ، عربها از ایرانیان تقلید کرده اند حتی گفته شده تکامل یافته ی یک قالب شعری قبل از اسلام است . رودکی و ابوسعید ابوالخیر در قالب رباعی شعر سروده اند .

11- خیر ، خیام در دوران حیات خود به عنوان منجم ، طبیب و ریاضی دان مشهور بود.

12- نظام عروضی ، خیام را به عنوان ستاره شناس معرفی می کند  ص 103

13- قدیم ترین فرد (( شهرزوری )) در قرن 6 و اوایل قرن 7 در کتاب (( تاریخ الحکما)) و شیخ نجم الدین رازی در قرن 7 در کتاب المرصاد العباد از خیام به عنوان شاعر ذکرشده و از این منبع چنین بر می آید که خیام از اوایل قرن هفتم به شاعری شهرت یافته است .     ص 103

14- خیر

15- شاعر انگلیسی قرن نوزدهم است که رباعیات خیام را به انگلیسی ترجمه کرده است . او پس از ترجمه  به اعتبار شکوه رباعیات خیام ، به نام ((خیام انگلیسی )) مشهور شود.

16- در آثار هردو شرایط اجتماعی و سیاسی و اخلاقی نابسامان جامعه انعکاس پیدا کرده و هردو شاعر از دورویی و نفاق ، عوام فریبی و ریاکاری گروهی و زود باوری و سادگی گروهی دیگر اظهار شکایت کرده و بدون ترس و هراس با آن به مقابله پرداخته اند.

17-  قدیم ترین مثنوی نظامی ، مخزن الاسرار است که در قالب مثنوی کوتاه و مختصر مشتمل بر 2260 بیت و حاوی اندیشه هایی است درباب زهد و عرفان در 20 مقاله که در هر مقاله ضمن شرح عنوان مقاله ، یک داستان کوتاه اما    پر مایه ودلنشینی می آورد و به این وسیله اندیشه های خود را بهتر جلوه می دهد و به خواننده القا می نماید . ص 105

18-  لیلی و مجنون سرگذشت عشقی پر شور است بین جوانی به نام قیس بنی عامر و دختری به نام لیلی . اما به علت اختلاف میان دو خانواده ، عشق آن دو به ناکامی می کشد. لیلی به اجبار خانواده با فردی به نام ابن سلام ازدواج می کند و قیس از عشق لیلی سر به بیابان می گذارد و با حیوانات مانوس می شود و عشق چنان او را مجنون می کند که خبر وفات پدر و مادر و همچنین ابن سلام در او هیچ تغییری ایجاد نمی کند . سرانجام چندی بعد لیلی می میرد و مجنون وقتی این خبر را می شنود بر سر قبر او می رود و در همان جا می میرد . ص 105

19-   خسرو و شیرین     ص 104

20-  ازدواج خسرو با مریم دختر قیصر روم ، جنگ خسرو با بهرام ، داستان عشق فرهاد و کوه کندن فرهاد ، مرگ مریم ، کشته شدن خسرو به دست شیرویه ، سرانجام تلخ شیرین و ...

رجوع شود به (( مقاله خسرو و شیرین )) در کتاب پیر گنجه درجست و جوی ناکجا آباد )) از عبدالحسین زرین کوب و کتاب خسرو و شیرین از دکتر بهروز ثروتیان .

21- تفاوت هایی وجود دارد مثلاً : 1- نظامی ، شیرین را برادر زاده ی بانوی ارمن معرفی می کند و فردوسی در شاهنامه او را یک کنیز ارمنی و در کتب قدیم با روایات دیگر آمده است . 2- (( اسکندر)) نظامی ، شخصیت و رفتاری متفاوت با (( اسکندر))  تاریخی  دارد یعنی  فقط  یک  سردار فاتح  نظامی  نیست  بلکه  حکیمی خردمند و جهان  دیده است  . 3-  روایت های نظامی با زبان و بیانی کاملاً ادبی دارد و تصویر آفرینی های فراوان و بدیع به داستان ها تازگی بخشیده است .

22-  شعر نظامی ، سرشار از تشبیهات و توصیفات زیبا و هنرمندانه است . او در انتخاب الفاظ و کلمات مناسب و ایجاد ترکیبات خاص تازه و ابداع و اختراع معانی و مضامین نو دل پسند و تصویر جزئیات و نیروی تخیل و دقت دروصف وایجاد مناظر و ریزه کاری در توصیف طبیعت و اشخاص و احوال و به کار بردن صورت های ذهنی در شمار کسانی است که بعد از خود نظیری ندارد . ص 106

23-  به علت یافتن معانی تازه و ابداع ترکیبات جدید و افراط در به کار بردن لفات عربی و اصطلاحات علوم و اصول و مبانی فلسفه و معارف اسلامی شعر او غالباً دشوار و پیچیده می شودکه جز با تفسیر دقیق درک آن امکان پذیر     نیست . ص 106

24-  الف ) رواج حس دینی و عرفانی و مذهبی :

                   خداوند شبم را روز گــردان               چو روزم بر جهان پیروز گردان

                  به داورداور فریادخواهـــان                 به یارب یارب صاحب گناهــان

                  به دامن پاکی دین پرورانت                 به صاحب سری پیغمبرانـــــت

                 به ریحان نثار اشــک ریزان                  به قرآن و چراغ صبح خیـــزان

                ب) کاربرد ترکیبات نو و ابداع معانی مثل : سیماب کاری به معنی اضطراب وپریشانی

                 ج) کاربرد جمله های عربی و ضرب المثل مثل : خروس (( الصبر مفتاح الفرج )) خواند.

                  د) کاربرد استعاره های زیبا و مطبوع و نو مثل کوره تنگ و سنگ استعاره از غم و اندوه

                   غمی دارم هلاک شیر مردان                         برین غم چون نشاطم چیره گـردان

                   ندارم طاقت این کوره تنـگ                          خلاصی ده مرا چون لعل زین سنگ

                   ر ) کاربرد تشبیهات زیبا مثل : غرقاب غم / ومصرع دوم بیت بالا : خلاصی ده مرا چون لعل ، زین سنگ

                    ز) کثرت لغات و ترکیبات عربی ، ورود لغات ترکی

                  س) بیان عاشقانه

                  ش)اشاره به آیات و روایات واحادیث

                  ص)  کاربرد اصطلاحات علمی و بسیاری از افکار فلاسفه و اصول و مبانی فلسفه

خودآزمایی درس سیزدهم (تحلیل آثار مهم نظم و نثر فارسی 2)

1-    دیدار با شمس  ص 110

2-     صلاح الدین زرکوپ و پس از وفات او حسام الدین چلپی   ص 110

3-   6  دفتر ، از دو منبع عمده ی  ((قرآن)) و ((حدیث)) و در کنار آن منابع دیگری مثل : کلیله و دمنه و آثار سنایی و عطار و نظامی بهره گرفته است .

4-   رسیدن به حق و اتصال انسان به حق که از طریق کنار گذاشتن جسم و فداکردن خود و همه روح شدن حاصل می شود. و فداکردن خود از طریق عشق امکان پذیر است یا اتصال به حق که از طریق کنار گذاشتن جسم و مادیات و فداکردن خود و عشق امکان پذیر است . ص 112

5-   مثنوی جلوه گاه انسان و طبیعت است ، طبیعت جلوه گاه خداوند است . درسراسر هستی ، جز خدا هیچ وجود ندارد و انسان نیز همه جا با طبیعت و اشیاء در می آمیزد تا امکان رسیدن به حقیقت ممکن شود و اتصال انسان به حق از طریق تزکیه نفس و ترک هوی و هوس و عشق است و عشق از نظر او زاده ی کشش معشوق است و تنها شرط برای این راه جذبه ی حق است . ص 112

6-     عراقی

7-  ستایش آزادگی ، همین آزادگی است که او را به (( رند )) معروف کرده است و شعر او را رندانه می خوانند . او آزادگی را می ستاید و برای به دست آوردن آن تلاش می کند  ص 116

8-   بله ، از آن جا که حافظ شهر شیراز را با تمام وجود دوست دارد ، در تمام وقایع و حوادثی که درآن شهر و برای آن شهر ، رخ می دهد خود راسهیم می داند. از این رو نه تنها شاعری است اهل علم و فضل و عرفان بلکه شخصی است که نمی تواند اوضاع سیاسی و اجتماعی شیراز را نادیده انگارد. و در مقابل آن عکس العمل نشان می دهد و نشانه ی روشن آن واکنش های تند حافظ نسبت به رفتارهای تعصب آلود و خشونت آمیز مبارز الدین است . ص 114

9-   محمد مبارزالدین ، زیرا وقتی محمد مبارزالدین بر فارس غلبه می کند ابواسحاق ممدوح حافظ ، را بر دروازه ی شهر به دار می آویزد و دوره ی آسودگی و امنیت و آزادی سیزده ساله به پایان می رسد . شهر در میان رعب و وحشت وخشونت و تعصب غرقه می سازد و ریاکاری و تزویر و عوام فریبی و دروغ و نفاق که زاده ی حکومت محتسب است رواج می یابد و حافظ به خاطر تحمل نکردن چنین اوضاعی است که با مبارزالدین سر ناسازگاری دارد. ص 114 و115

10- حافظ بعد از ابواسحاق ، محیط فارس را محیطی مساعد نمی بیند . هرچند گاه گاه از شاه شجاع جانشین مبارزالدین تعریف و تمجید می کند اما محیطی که زهد ریایی و تعصب و جهل عوام آن را چنان سرد و بی روح کرده است که دیگر برای حافظ چندان مایه ی خشنودی نیست و شاه شجاع که هردم به رنگی می گردد هرگز نمی تواند حافظ را راضی         نگه دارد ،  از این رو شیراز برای حافظ طاقت فرسا می شود و ناچار پس از چهل سال زندگی آن شهر را سرزنش می کند و هوس می کند به دیاری دیگر رخت کشد .   ص 115

11-  زیرا شاه شجاع خاصه پس از برگشت از کرمان محتسب تازه ای شده و شیراز در روزگار حکومت او مثل زمان حکومت مبارزالدین عرق در تعصب ، جهل ، نفاق ، خودبینی و زهد ریایی است و درباریان او ، زاهدان ریاکار و متملق هستند و خود شاه شجاع هم هردم به لونی می گردد و حافظ که ستایش گر آزادگی است نمی تواند این چیزها را تحمل کند و با تمام چیزهایی که به آزادگی او و دیگران لطمه وارد می کنند از جمله ریا و تعصب و نقاق و... مبارزه می کند به همین دلیل نه تنها شاه شجاع او را می آزارد بلکه زاهدان ریاکار و متملق دستگاه او همواره درصدد تکفیر و آزار او هستند .

12- با زاهدان ریاکار و متملق ، افراد خود بین ، منافق ، متعصب ، جاهل ، دروغگو ، عوام فریب ، ظاهر بین ، حاکمان ظالم و ستمگر که جامعه ی خود را در رعب و وحشت و تعصب فرو می بردند و هر کس و هر چیزی که به آزادگی او و دیگران لطمه وارد می کردند مبارزه می کرد .

13- رند در فرهنگ و جهان بینی حافظ ، متعالی ترین معنای خود را می یابد او شعر خود را رندانه و مکتب خود را      مکتب رندی می نامد، رند دردیوان او، انسان برتر، انسان کامل وانسان آزاده وحتی رندان تشنه راهمپای اولیای خدا می داند.

 

 

رندان تشنه طلب را آبی نمی دهد کس                               گویی ولی شناسان رفتند از این ولایت (1)

14- چون حافظ تحولی بزرگ در غزل فارسی ایجاد کرد و سبکی مستقل به وجود آورد و شعر از لحاظ فصاحت و بلاغت و زیبایی و شکوه در اوج است و فکر و بیان او هر دو عالی است

درشعر او بلاغت کلام و هنر تلفیق و ترکیب کلمات و آفرینش های هنری و تصویر های بی نظیر و صنایع معنوی ، خاصه ایجاز و ایهام ، شعر حافظ را به عالی ترین مرتبه ی خود سوق می دهد .

15- مضمون آفرینی در شعر ، خلق مضامین بکر ، نازک خیالی ، ساختن شبیهات و استعارات و کنایات تازه و کاربرد تمثیل و ارسال المثل ، آوردن الفاظ عامیانه و معمولی و گاه پیش افتاده ، آوردن افکار و اندیشه های عامیانه ، ترکیب کلمات ، آفرینش ترکیبات و تعبیرات نو .

16- تازگی در مضمون آفرینی در شعر ،  مضامین بکر، نازک خیالی ، آنچه از لحاظ فکر و مضمون بر شاعران دیگر تا حدی اضافه دارد عرفان و حکمت است به طوری که در غزل های او گاه بعضی ابیات آن شاهکار ذوق و اندیشه است . گاه ابیات لطیف و اخلاقی چنان فریبنده است که غالباً به صورت ضرب المثل در می آید .

17- غزل

18- مضامین اخلاقی ، عرفان و حکمت

19- کاربرد تعبیرات و ترکیبات نو مانند :

         زخم نمایان تیر عشق بودن ، خار خار جست و جو ، پشت بر دیوار حیرت دادن ، دارالامان تنهایی ، شبیخون خمار،

          سفال عالم خاکی ، خرقه ستاندن نافه ، نگین حلقه ی گردون بودن ، چراغ کلک

-         وجود تعبیرهای عامیانه ، مانند : دشت دشت از سایه ی مردم گریزانیم ما

-          در مضمون آن ، اخلاق و حکمت دیده می شود .

-          مضمون آفرینی و نازک خیالی و تازگی تشبیهات مانند :

        پشت چون آیینه بر دیوار حیرت داده ایم ، وحشی دارالامان گوشه ی تنهایی ایم ، در سفال عالم خاکی چور بمانیم ما

20- تکلیف دانش آموزان است

خودآزمایی درس چهاردهم (تحلیل آثار مهم نظم و نثر فارسی )  ص 134

1-  به خاطر امانت داری و صداقت و صراحت در تاریخ و بیان حقایق تاریخی اهمیت فراوان دارد، زیرا مورخ سعی کرده است تا آنجا که ممکن است حقایق تاریخی را با تخیلات  یا تعارفات و دروغ گویی های بی مورد در نیامیزد و تاریخی واقعی و مستند را ارائه دهد .

2-     الف : مشاهدات و تجربیات سیاسی و اجتماعی خود /

        ب: مراجعه به افراد مورد اعتماد که خود شاهد حادثه بودند و کسب اخبار از آن ها

         ج: استفاده از کتاب های قابل اعتماد

3-     الف : نثر داستانی ، است که در خدمت محتوای تاریخی قرارگرفته است .

         ب: استفاده از اطناب و ایجاز به جا و مناسب

         پ : کاربرد تمثیلات و تعبیرات بلیغ و زیبا

---------------------------------------------------------------------------------------

1-    علی اصغر دادبه ، مکتب حافظ ، مکتب رندی ، دفتر دوم حافظ پژوهی ، ص 12

2-    بهاءالدین خرمشاهی ، حافظ نامه ، ج 1 ، ص 407

         ت : استفاده طبیعی و معتدل از لغات عربی و جمع های مکسر عربی و گاه عبارات و جملات عربی که هرگز تکلفی در

                نثر بیهقی وارد نکرده است .

         ث : حذف افعال به قرینه به اقتضای  بلاغت

        ج: آفرینش واژه ها و ترکیبات بدیع

        چ :  اسنشهاد به تاریخ و قصه

4-     الف :کاربرد توصیفات دقیق و جزئی و هنرمندانه

          ب : تجسم و تصویر هنرمندانه ی صحنه ها و اشیاء و اشخاص

         پ : رعایت بلاغت از جهات مختلف که کلام او را جذاب و گیرا کرده است

         ت :  کلمه آفرینی که نه تنها بر زیبایی در آهنگ کلام می افزاید بلکه معانی و مفاهیم کامل را القا می کند .

         ث : کاربرد تمثیلات و تعبیرات که کلام او را به اوج زیبایی و بلاغت می رساند

         ج : استفاده اطناب و ایجاد به جا و طبیعی

5-    کوتاهی جمله ها مثل : فرمان نمی بردند ( کاهل دار برخاستند.   /   باران قوی تر شد.

-         حذف بخشی از فعل به قرینه مثل : گروهی از گله داران در میان رود غزنین فرود آمده بودند و گاوان بدان جا داشته .

-          خوش آهنگی کلام مثل :  آخرها کشیده و خر پشته زده و ایمن نشسته

-         وجود تعبیرهای مناسب مثل : گله داران جستند و جان را گرفتند / مدد سیل پیوسته چو لشکر آشفته در می رسید .

-          کلمه آفرینی مثل : ترگونه ، کاهل وار، کوتاه گونه ، با رانک و ...

-          کاربرد ساخت قدیمی افعال : چون ممکن شدی /، بتوانستی گذشت /، مدد سیل در می رسید

-          جابه جایی اجزای جمله مثل : یلی بود قوی / ، اقرار کردند پیران کهن / ، محال بود برگذر سیل بودن

-          استشهاد به آیه ، حدیث ، روایت مثل : نعوذ بالله من الاخر سین و الا صمین           پیغمبر (ص)

-          توصیف دقیق صحنه ها و اشیاء

-         استفاده از نقل قول های مستقیم

-          کهنگی واژه ها مثل : پشتیوان ، نماز خفتن ، نماز دیگر و...

6-  آئین های معمولی زندگی با مسائل عمیق اجتماعی و اخلاقی و تربیتی، علوم و فنون و آیین ها وسنت های مختلف برای تربیت فرزند خود .

7-   در هر باب ابتدا خطاب به پسرخود ، به تعریف یا توصیف موضوع مورد نظر می پردازد و در باب آن سخن می گوید. سپس برای توضیح بیش تر و روشنگری مطلب حکایت یا حکایت هایی نقل می کند که این حکایات یا از اجداد و پدران خود اوست یا از تاریخ گذشتگان و امیران و پادشاهان و بزرگان پیشین است .

8-   نثر قابوس نامه ، نثر ساده و روان است / لغات عربی درآن بسیار اندک است و این مقدار اندک هم لغات معمولی و رایج عربی در زبان فارسی است .

-         لغات و اصطلاحات فارسی در آن بسیار است و ظاهراً نویسنده دربه کار بردن لغات فارسی تعمد داشته است .

-          اصطلاحات علمی و فنی از جمله فلسفه ، نجوم ، هندسه و طب و شعر وفقه و امثال آن به کار برده است .

-          جمله ها کوتاه است.

-          نویسنده اشعار خود را در جای مناسب همراه با نثر آورده است

9-     الف : نثر هر دو کتاب ساده و روان و خوش آهنگ است

         ب : جمله ها و عبارت ها در نثر هر دو کتاب کوتاه است

         پ: لغات عربی در نثر بیهقی بیش تر و واژه های فارسی در نثر قابوس نامه چشم گیر تر است

       ت: در هر دو کتاب تعبیرات زیبای فارسی به چشم می خورد

        ث : حذف فعل یا بخشی از آن یا حذف بخشی از جمله در نثر بیهقی کاملاً آشکار است

        ج : ویژگی های نثر داستانی از جمله توصیف های جزئی و دقیق وتصویر صحنه ها و اشیاء و اشخاص در نثر بیهقی

               بارزتر است .

10- ویژگی متن درس :

     الف: سادگی و روانی وخوش آهنگی مثل : تا بتوانی ، از نیکی میاسای و خویشتن را به نیکی و نیکوکاری بر مردم نمای و

      چون نمودی به خلاف نموده مباش به زبان دیگر مگوی و به دل مباش تا گندم نمای جو فروش نباشی .

     ب:کوتاهی جملات و تکرار واژه ها مثل : اندرآب جست . / آب تیز همی آمد. / فتح را بگردانید. / فتح دانست.

     پ: فراوانی واژه های فارسی

    ت: کمی لغات عربی و همین مقدار اندک هم لغات عربی ساده و رایج هستند مثل : نجیب ، عزیز، خلیفه ، جهد و...

     ث :کهنگی تلفظ برخی از کلمات مثل شناء و (شنا)  ، اوستاد (استاد) ، اوفتادن (افتادن ) ، نبشته (نوشته ) و...

      ج : قدیمی بودن ساخت افعال مثل : همی شد ( می شد) ، می شد ( می رفت ) ، غوطه همی خوردن (غوطه خوردن ) ،

       بگرفتی (می گرفتم )

      چ : تعبیرهای فارسی مثل : از خود نمودن (وانمود کردن ) ، با چیزی بسنده نبودن ( از عهده چیزی برنیامدن )

11- هدف او آموزش مسائل اخلاقی و تربیتی است او می خواهد آنچه از نظر اخلاق دینی خوب و پسندیده است در لباس فصیحت بیان کند و دیگران را در آنچه خود می اندیشد و می پسندد سهیم کند . ص 131

12- بله ، دنیا آن چنان که هست نه آن چنان که باید باشد.

13- او همه نوع اندیشه با همه ی خوبی ها و بدی ها در طبقات مختلف جامعه از پادشاه گرفته تا درویش بیان کرده است و همه ی آن طبقات اجتماعی را از لحاظ روحیات و اخلاق و رفتار مورد بررسی قرار داده و به تحلیل اجتماع خود پرداخته است تا ارزش های اخلاقی ودینی که خوددرباره آن ها اندیشیده و آن ها را پسندیده رواج دهد. عناوین باب ها حوزه ی اندیشه ی سعدی را به خوبی نشان می دهد .

14- گلستان هشت باب دارد : باب اول : در سیرت پادشاهان / باب دوم : در اخلاق درویشان /  باب سوم : در فضیلت قناعت / باب چهارم : در فواید خاموشی / باب پنجم : در عشق وجوانی / باب ششم : درضعف و پیری  / باب هفتم : در تاثیر تربیت / باب هشتم : در آداب معاشرت

      هر کدام از ابواب سرشار از نکات مهم اخلاقی و اجتماعی است .

15- الف : رعایت مقتضای حال یعنی مناسب اندیشی و مناسب گویی

         ب : تناسب وهماهنگی بین حروف وواژه ها وجمله ها ،کاربردواژه ی مناسب که هرواژه درکلام سعدی جای خاصی

                دارد

          پ : به حد اعلا رساندن ایجاز در کلام یا فشرده نویسی

          ت : کاربرد طبیعی و معتدل آرایه های ادبی

          ث : کاربرد آیات و احادیث

          چ: استفاده از تمثیلات تاریخی مناسب

         ج :کاربرد لغات ، جمله ها وعبارات و اشعار عربی در حد مناسب وبه دور از تکلف و ...

16- نثر سعدی یک نثر ابتکاری وهنرمندانه و ترکیبی است نو میان نثر مصنوع و نثر مرسل و پیوندی است میان این دوسبک . تفاوت نثر گلستان با نثر مصنوع عبارتند از :

 الف )در نثر مصنوع کاربردآرایه های ادبی آن قدر فراوان و محسوس است که بیش تر از خود موضوع جلب توجه می کند از این رو چون معنی را فدا می کند زیبا جلوه نمی کند اما سعدی هنرمندانه و ابتکاری عمل می کند و برخلاف زمان خود از آرایه ها و صنایع ادبی به طور ((متعادل )) و ((طبیعی )) بهره می گیرد و اثری می ‍آفریند که نثر در اوج زیبایی و سادگی است .

ب: نثر مصنوع در آن زمان از ایجاز پرهیز داشته است و نویسندگان برای توصیف یک صحنه یا بیان یک مطلب از کلمات مترادف و پی درپی استفاده می کردند در صورتی که یکی از خصوصیات نثر گلستان ایجاز است و توجه سعدی به ایجاز ، نوعی سنت شکنی است او در انتخاب کلمات دقت زیاد دارد و هیچ عبارت و کلمه ای که در کلام زاید باشد نمی آورد . گاه با چند کلمه یک حکایت زیبا با نکات ارزنده بیان می کند .

17- هر واژه در کلام سعدی جای خاص و معینی دارد به طوری که اگر آن را از جای خاص خود برداریم ، نظم و تناسب و ناچار زیبایی و لطف کلام از بین می رود . ص 133

18- برادر که در بند خویش است ، نه برادر و نه خویش است / مشک آن است که خود ببوید ، نه آن که عطار بگوید ./ هرکه را زر در ترازوست ، زور در بازوست / هنر چشمه ی زاینده است و دولت پاینده / هر چه نپاید دلبستگی را نشاید / هر چه زود برآید، دیر نپاید / خبری که دانی دلی بیازارد تو خاموش باش تا دیگری بیارد / دانا چو طبله ی عطار است خاموش و هنرنمای و نادان چو طبل غازی ، بلند آواز و میان تهی / دروغ مصلحت آمیز به که راست فتنه انگیز / نه هر چه به قامت مهتر به قامت بهتر .

19-  الف :به کاربردن هر واژه در جای مناسب

            ب: موسیقی و خوش آهنگی

            پ: استفاده از چاشنی طنز

            ت: وسعت و تنوع و رنگارنگی صحنه ها و آدم و حوادث

            ث : تناسب گفتارها با روحیات و شخصیت های افراد

            ج : توصیف و تجسم هنرمندانه ی مناظر و صحنه ها و اشخاص در نهایت ایجاز

            چ : به کارگرفتن واژه ها و ترکیبات رایج

           ح: استفاده از تمثیل و استشهاد به آیات و احادیث

           خ : کاربرد لغات و عبارات عربی

            د: کاربرد اشعار عربی و فارسی

             ذ: توصیف خلقیات و حالات درونی افراد.

20- تکلیف دانش آموزان است. 

 

 

 

 

 

 

[ سه‌شنبه ۳٠ اردیبهشت ۱۳٩۳ ] [ ۱:۳٧ ‎ق.ظ ] [ حسین ملاصادقی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

دبیر زبان و ادبیات فارسی شهر تهران و دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی
Google

در اين وبلاگ
در كل اينترنت
موضوعات وب
صفحات اختصاصی
RSS Feed