ادبی-فرهنگی-مذهبی
ادبی-فرهنگی-مذهبی 
قالب وبلاگ
نويسندگان

مذهبی – رمضان - معرفی رمضان

مقدمه

هر عبادتی یک ظاهر و یک باطن دارد . احکام واجب و مستحب ظاهر آن را ترسیم می کنند و اراده و نیَت هم باطن آن را ترسیم می کند . و قرآن کریم , هم ما را به ظواهر عبادات دعوت کرده است , و هم را به اسرار عبادات آشنا فرموده است . در جریان روزه گرفتن همانطور که اصل روزه گرفته و ماه و ساعت شروع و ختم روزه و خصوصیات آن را تبیین کرد , فرمود : مَن شهد منکم الشًََهر فَلیصمه . اگر کسی شاهد ماه مبارک رمضان بود باید روزه بگیرد (سوره  بقره آیه 185).در جای دیگر فرمود : و اََتموا الصیام الی الیل . تاشب روزه بگیرید .(سوره  بقره آیه 187) و آغاز روزه را هم به این صورت بیان فرمود : حتی یتبین لکم الخیط الاسود من الخیط الابیض من الفجر . سر روزه گرفتن را هم فرمود :لعلکم تتقون و لعلکم تفلحون . روزه بگیرید تا   تقوی پیدا کنید . تقوی را هم که مدار کرامت می داند و هرانسانی با تقوی , کریم است و هر که تقوای او برتر است اکرم است پس باطن روزه گرفتن انسان را کریم می کند و کرامت هم از اوصاف برجسته ی فرشتگان است .

اهمیت روزه

 طبق فرمایش رسول اکرم (ص) همه  بندگان در ماه رمضان به مهمانی خداوند دعوت شده اند و مهمان پروردگار خود می باشند آنجا که می فرماید :

ایها الناس ! نه قد اقبل الیکم شهر الله ... و قد دعیتم فیه الی ضیافه الله

 در چند روزی که به ماه رمضان مانده به فکر باشید که خود را اصلاح کرده , توجه به حق تعالی پیدا نمایید , از کردار و رفتار ناشایست خود استغفار کنید , اگر خدای نخواسته گناهی مرتکب شده اید قبل از ورود به ماه رمضان توبه نمایید . زبان را به مناجات حق تعالی عادت دهید و مبادا در ماه رمضان  از شما غیبتی , تهمتی و خلاصه گناهی سر بزند و در محضر ربوبی با نعم الهی و در مهمان سرای باری تعالی آلوده به معاصی باشید ... لااقل به آداب صوری و ظاهری روزه پای بند باشید.

معنای روزه تنها خودداری و امساک از خوردن و آشامیدن نمی باشد بلکه از معاصی هم باید خودداری کرد . این از آداب اولیه ی روزه برای مبتدی هاست ( و آداب روزه برای مردان الهی که می خواهند به معدن عظمت برسند غیر از این می باشد ) .

روزه عبارتست از امساک و خودداری از چیزهایی که آن را باطل می کند . 

روزه یکی از ارکان پنجگانه  اسلام است و در ماه رمضان بر همه  مسلمانان گرفتن آن واجب است .

از جمله هدف های روزه , سلامت و تندرستی جسم (صوموا تصحوا), تقوی و پرهیزگاری و پرورش اراده , تزکیه و وارستگی , تصفیه اخلاق از عادات مذموم و صفات ناپسند و اصلاح جامعه است چنانکه پیغمبر (ص) طی خطبه ای می فرماید :

 "ماه رمضان  ماهی است که در آن به مهمانی فرا خوانده می شوید بنابراین :

-  از خدا بخواهید که نیت ها و دل های شما را از گناهان و صفات بد پاک گرداند .

-  توفیق روزه داری و تلاوت قرآن را به شما عنایت فرماید .

-  وقتی گرسنه و تشنه می شوید , گرسنگی و تشنگی قیامت را به یاد آورید .

-  همچنین مستمندان و بینوایان را در یابید و از آنان دستگیری کنید .

-  کودکان و بستگان را مورد لطف و نوازش قرار دهید .

-  زبان خود را از نا گفتنی ها نگاه دارید .

-  چشمان خود را از دیدنی های حرام بگردانید .

-  گوش های خود را از شنیدنی های حرام بازدارید .

-  با یتیمان مردم مهربانی کنید تا با یتیمان شما مهربانی ورزند .

-  به هنگام نماز دست های خود را به دعا بردارید که به اجابت خواهد رسید . "

برخی از آثار روزه

1-اراده نیرومند

 به دست آوردن ارزش های اخلاقی و تامین سعادت آخرت همراه با تحمل ناگواری هاست .

کسی که می خواهد به قله  تقوا صعود کند , باید همتی عالی و اراده ای پولادین داشته باشد که با روزه گرفتن تا اندازه  زیادی از آن برخوردار می شود .

2-عزت نفس

 کسی که نزد دیگران خوار و ذلیل است  چشم طمع به دیگران دوخته است برای رسیدن به آب و نان برده  این و آن می شود , و یا به حقه بازی و فریب دیگران روی می آورد , او هرگز نمی تواند به سوی قله  تقوی حرکت کند .او چون کبوتری است که در دست این و آن اسیر است .

انسان با روزه گرفتن , تا اندازه ای قلبش صاف و زلال می شود و به عظمت خود پی می برد و به خوبی در می یابد که نباید بنده  شکم بود . باید عزت و شکوه خود را نگه داشت و از تنگناهای مالی با تحمل گرسنگی و سختی ها پیروز و سربلند بیرون آمد .

3 -فروتنی

  برای رسیدن به قله  قوی باید از پرتگاه های خود بزرگ بینی و غرور و تکبر دور شد . انسان مغرور , همیشه تنهاست , هیچ کس دوست ندارد با او رفت و آمد کند چرا که کسی حاضر نیست فخر فروشی او را تحمل کند و خود را در نزد او کوچک نماید .

انسان مغرور چون کسی است که از جمع قله پیمایان کناره گرفته و به عقب بر می گردد و حرف هیچ کس را گوش نمی دهد . او هرگز قله را فتح نخواهد کرد . روزه او را از غرور دور و به سوی کمال و قله  پرهیز گاری رهنمون می سازد .

  4-دوری از گناه

 در مسیر قله  تقوی راهزنان کمین کرده اند تا قله پیمایان را با وعده های شیرین و کاذب خود از مسیر برگردانند . راهزنان قله  تقوی , شیطان , هوای نفس و دوستان ناباب هستند که راهیان قله  تقوی را به گناه دعوت می کنند .

کسی که می خواهد به قله  تقوی برسد باید از شیرینی ها و لذت ها ی زود گذر گناهان به راحتی صرف نظر کند و روح پاک خود را نیالاید .

کسی که از هوس ها و لذت ها و گناهان دوری می گزیند , کم کم قلب او نورانی 

    روزه درمانی

 امروزه روزه درمانی در درمان بیماران از شیوه های موثر است . روزه در درمان بیماری هایی چون تصلب شرایین , فشار خون , سرطان خون , آسم قلب , آنژین قلبی , نارسایی های کبدی , اختلالات دستگاه متابولیسم , چاقی , نقرس و اختلالات عمومی عصبی سودمند است روزه ز جهت معنوی , خشوع و خضوع در مقابل حضرت پروردگار , کاهش شهوات , تسلط بر هوای نفس و حیات و سرزندگی قلب , بخشی از آثار معنوی روزه شمرده می شود . افزون بر این سبب , توجه به گرسنگی و تشنگی به امان روز قیامت می گردد . بسیاری از فواید و اثر جسمی و روحی روزه به اختصار در روایات معصومان (ع)  آمده است .

البته روحیات انسان ها متفاوت است و بسیاری از انسان ها تاب گرسنگی زیاد ندارند . اسلام هم نمی خواهد انسان با تحمل گرسنگی زیاد خود را به زحمت بیندازد . در بعضی از روایات آمده است : اللهم اعوذبک من الجوع , خدایا از گرسنگی به و پناه می برم .

چنانچه گرسنگی یا روزه گرفتن به بیماری یا تشدید آن انجامد , ممنوع و حرام است . افزون بر این حتی خوف از بیماری نیز سبب حرمت روزه می گردد .

روزه = دوری از شهوت

 امام رضا (ع) در این مورد می فرماید : " ... در روزه انکسار شهوات است ." به راستی شهوات و لذات چیست و آیا شهوت عقلانی در شمار شهوت جسمی و نفسانی جای دارد ؟

 اگر شهوات را شناختی و آنها را یکی پس از دیگری در هم شکستی و در ضیافتی الهی پای گذاشتی بی شک خویش را در جمع ملکوتیان خواهی یافت . چنان که حضرت فاطمه زهرا (س) فرمود : " خداوند به جهت تثبیت اخلاص , روزه را واجب ساخت به مقام تثبیت اخلاص نائل می شوی و گرنه در خاک باقی می مانی .  "

اگر روزه در کلام صادق مصدق (ع) :" سپری است در برابر آتش " چرا سپر روزه به دست نمی گیریم و با شهوات مقابله نمی کنیم و در حریم امن خداوند گام نمی نهیم .

شب قدر

 در تعیین شب قدر اختلاف بسیار دیده می شود , لذا گاهی بعضی از افراد که عاشق و دلباخته شب قدر می باشند , برای درک فیض آن تمام شب های سال را احیا داشته شاید به مراد خویش نائل گردند ولی می توان گفت تمام این اختلافات از عدم دقت در قرآن و سنت به وجود آمده است .   برای این که خداوند اگر آن را با صراحت تعیین نفرموده و اگر در روایات هم مختلف بیان شده, اما  فی الجمله روشن است که شب قدر در چه ماهی و در چه شبی است .

شب قدر در قرآن

 در سوره  بقره می گوید : " ماه رمضان ماهی است که در قرآن برای هدایت مردم نازل شده است . "

از این آیه به ضمیمه سوره ی قدر معلوم می شود که شب قدر در ماه رمضان واقع شده است . در سوره  دخان می فرماید : " به درستی که ما آن را در شب مبارکی نازل کردیم تا خلق را از عذاب قیامت آگاه کنیم و بترسانیم , در آن شب هر امری با حکمت معین و ممتاز می گردد ."در سوره ی نحل فرموده است : " خداوند ملائکه را همراه با روح به امر خود بر هر که از بندگانش بخواهد فرود آورد که بترسانید و آگاه کنید به این که خدایی به جز من بوده , پس تقوی را برگزینید"

از این آیات با عظمت شب قدر روشن شده که حقیقت آن چیست و چه تحولاتی در آن واقع خواهد شد و در چه ماهی است .

از همه ی آیات روشن تر آیات سوره ی مبارکه ی قدر است که تمام آن درباره ی شب قدر است به همین جهت به سوره ی قدر نامیده شده است .

رمضان، نامى از نام هاى خدا

 رمضان از اسماء الله است

رمضان اسمى از اسماء الهى مى‏باشد و نبایست‏به تنهائى ذکر کرد مثلا بگوئیم، رمضان آمد یا رفت، بلکه باید گفت ماه رمضان آمد، یعنى ماه را باید به اسم اضافه نمود، در این رابطه به سخنان حضرت امام محمد باقر (علیه السلام) گوش فرا مى‏دهیم. 

هشام بن سالم نقل روایت می ‏نماید و می ‏گوید: ما هشت نفر از رجال در محضر حضرت ابى جعفر امام باقر (علیهما السلام) بودیم، پس سخن از رمضان به میان آوردیم. 

فقال علیه السلام: لا تقولوا هذا رمضان، و لا ذهب رمضان و لا جاء رمضان، فان رمضان اسم من اسماء الله عز و جل لا یجیى و لا یذهب و انما یجیى‏ء و یذهب الزائل و لکن قولوا شهر رمضان فالشهر المضاف الى الاسم و الاسم اسم الله و هو الشهر الذى انزل فیه القرآن، جعله الله تعالى مثلا و عیدا و کقوله تعالى فى عیسى بن مریم (علیهما السلام) و جعلناه مثلا لبنى اسرائیل. (1)

امام علیه السلام فرمود: نگوئید این است رمضان، و نگوئید رمضان رفت و یا آمد، زیرا رمضان نامى از اسماء الله است که نمی ‏رود و نمی ‏آید که شى‏ء زائل و نابود شدنى می ‏رود و می ‏آید، بلکه بگوئید ماه رمضان، پس ماه را اضافه کنید در تلفظ به اسم، که اسم اسم الله می ‏باشد، و ماه رمضان ماهى است، که قرآن در او نازل شده است، و خداوند آن را مثل و عید قرار داده است همچنانکه پروردگار بزرگ عیسى بن مریم (سلام الله علیهما) را براى بنى اسرائیل مثل قرار داده است، و از حضرت على بن ابى طالب (علیه السلام) روایت ‏شده که حضرت فرمود: «لا تقولوا رمضان و لکن قولوا شهر رمضان فانکم لا تدرون ما رمضان‏» (2) شما به راستى نمی ‏دانید که رمضان چیست (و چه فضائلى در او نهفته است).

واژه رمضان و معناى اصطلاحى آن

رمضان از مصدر «رمض‏» به معناى شدت گرما، و تابش آفتاب بر رمل... معنا شده است، انتخاب چنین واژه‏اى براستى از دقت نظر و لطافت ‏خاصى برخوردار است. چرا که سخن از گداخته شدن است، و شاید به تعبیرى دگرگون شدن در زیر آفتاب گرم و سوزان نفس و تحمل ضربات بى امانش،زیرا که رمضان ماه تحمل شدائد و عطش می ‏باشد، عطشى ناشى از آفتاب سوزان یا گرماى شدید روزهاى طولانى تابستان. و عطش دیگر حاصل از نفس سرکشى که پیوسته می ‏گدازد، و سوزشش براستى جبران ناپذیر است.

در مقایسه این دو سوزش، دقیقا رابطه عکس برقرار است، بدین مفهوم که نفس سرکش با چشیدن آب تشنه‏ تر مى گردد، وهرگز به یک جرعه بسنده نمی ‏کند، و پیوسته آدمى را در تلاش خستگى ناپذیر جهت ارضاى تمایلات خود وا مى‏دارد. و در همین رابطه است که مولوى با لطافت هرچه تمامتر این تشبیه والا را به کار می ‏گیرد و می ‏گوید: 

آب کم جو تشنگى آور به دست

 تا بجوشد آبت از بالا و پست

 تا سقا هم ربهم آید جواب

تشنه باش الله اعلم بالصواب

ما از سوى دیگر، عطش ناشى از آفتاب سوزان سیرى پذیر است، و قانع کننده.

پى ‏نوشت‏ها:

1- بحار جلد 96، ص 376، طبع اسلامیه

2- بحار، ج 96، ص 377

 

 

 

      

 

 

[ یکشنبه ۸ تیر ۱۳٩۳ ] [ ۱٢:٠٧ ‎ق.ظ ] [ حسین ملاصادقی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

دبیر زبان و ادبیات فارسی شهر تهران و دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی
Google

در اين وبلاگ
در كل اينترنت
موضوعات وب
صفحات اختصاصی
RSS Feed